Η κατάσταση της υγείας του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ επιδεινώνεται συνεχώς και αναγκάζει τον Α. Παπανδρέου να παραιτηθεί από πρωθυπουργός στις 15 Ιανουαρίου του 1996, έχοντας πληροφορηθεί και τις έντονες εσωκομματικές διεργασίες που βρίσκονταν σε εξέλιξη. Το ΠΑΣΟΚ θα εκλέξει τον νέο πρόεδρο της κυβέρνησης, που είναι ο πρώην υπουργός Κ. Σημίτης, ο οποίος θα επικρατήσει του Γ. Αρσένη και του Α. Τσοχατζόπουλου. Στις 23 Ιουνίου η αδύναμη καρδιά του Α. Παπανδρέου δεν θα αντέξει και, λίγο πριν αρχίσει το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, ένας από τους δύο σημαντικότερους πολιτικούς που σφράγισαν με την παρουσία τους την πολιτική ζωή του τόπου μετά τη Μεταπολίτευση (ο άλλος είναι ο Κ. Καραμανλής) θα φύγει για πάντα.

Ο Κ. Σημίτης απαιτεί να κατέχει ταυτόχρονα και τη θέση του αρχηγού του κόμματος παρά τις όποιες εσωκομματικές διαφωνίες και το πετυχαίνει. Ομως, ο νέος αρχηγός του ΠΑΣΟΚ επιθυμεί να έχει και την αποδοχή της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού, γι’ αυτό προκηρύσσει πρόωρες εκλογές για τις 22 Σεπτεμβρίου, επικαλούμενος την ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις (γεγονότα στα Ιμια).

Η ΝΔ έχει κι αυτή καινούργιο αρχηγό, τον Μιλτιάδη Εβερτ, που διαδέχτηκε τον παραιτηθέντα Κ. Μητσοτάκη και επικράτησε άνετα του συνυποψηφίου του Ι. Βαρβιτσιώτη. Ο Δημήτρης Τσοβόλας, πρώην υπουργός Οικονομικών αποχωρεί εν τω μεταξύ από τις τάξεις του Κινήματος, θεωρώντας ότι η εκλογή Σημίτη θα αλλάξει εντελώς τη φυσιογνωμία του και θα σημάνει ακόμη πιο δεξιά στροφή από αυτή που είχε συντελεστεί μετά την επανεκλογή του ΠΑΣΟΚ το 1993. Το κόμμα που ίδρυσε το ονόμασε Δημοκρατικό Κοινωνικό Κίνημα (ΔΗΚΚΙ).

Οι εκλογές της 22ας Σεπτεμβρίου επιβεβαιώνουν πλήρως τα προγνωστικά και τις δημοσκοπήσεις, αφού αναδεικνύουν πρώτο κόμμα το ΠΑΣΟΚ αλλά με σημαντικές απώλειες σε σχέση με την προηγούμενη αναμέτρηση (41,49%-162 έδρες). Η ΝΔ αποτυγχάνει να πείσει τους ψηφοφόρους και όχι μόνο χάνει τις εκλογές, αλλά συμβαίνει το πρωτοφανές ούσα στην αντιπολίτευση να πέφτει το ποσοστό της κάτω και από την επίδοση του 1993 (38,12%-έδρες 108). Το ΚΚΕ ανεβαίνει λίγο (5,60%-11 έδρες), ενώ ο Συνασπισμός του Νίκου Κωνσταντόπουλου μπαίνει στη Βουλή μετά την αποτυχία του 1993, εκλέγοντας 10 βουλευτές με το αξιοπρεπές 5,12%. Το νεοσύστατο ΔΗΚΚΙ θα καταγράψει μια αξιοπρόσεκτη παρουσία και θα μπει επίσης στη Βουλή (4,5%- 9 έδρες), εκεί όμως δεν θα βρίσκεται η Πολιτική Ανοιξη, που, χάνοντας ψηφοφόρους προς τη ΝΔ, θα βρεθεί χωρίς έδρα για λίγες δεκάδες ψήφους (2,94%).