Η ναυτική νίκη του Οκταβιανού επί του ενωμένου στόλου του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας, κοντά στο Ακτιο, το 31 π.Χ., έφερε το τέλος της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας και δημιούργησε την Αυτοκρατορία, η οποία θα κυριαρχούσε τα επόμενα 500 χρόνια. Διασφάλισε επίσης ότι η πολιτιστική επιρροή της Ρώμης θα επικεντρωνόταν στη Δύση και όχι στην Ανατολή.

Με την ανάπτυξη της Ρώμης ως πολιτικής και στρατιωτικής δύναμης, οι Ρωμαίοι πολίτες δημιούργησαν μια δημοκρατία, υπό την ηγεσία μιας ομάδας από τρεις αρχηγούς. Η Α’ Τριανδρία τελείωσε με τη δολοφονία του Ιουλίου Καίσαρα το 44 π.Χ. και αντικαταστάθηκε από τη Β’ Τριανδρία, την οποία αποτελούσαν ο Μάρκος Αντώνιος, ο Μάρκος Λέπιδος και ο Καίσαρ Οκταβιανός. Λίγο μετά τη νίκη της Β’ Τριανδρίας επί των δολοφόνων του Καίσαρα, στους Φιλίππους το 42 π.Χ., ο Λέπιδος καθαιρέθηκε από την ηγεσία της, αφήνοντας τον Αντώνιο και τον Οκτάβιο επικεφαλής της Δημοκρατίας.

Ο Αντώνιος παντρεύτηκε την αδελφή του Οκταβιανού. Το 33 π.Χ. ο Οκταβιανός κυβερνούσε τη Ρώμη και τις δυτικές επαρχίες, ενώ ο Αντώνιος, την Αίγυπτο και την Ανατολή. Η μεγαλύτερη δύναμη, αλλά και τα περισσότερα (μελλοντικά) προβλήματα του Αντωνίου δημιουργήθηκαν από αυτή τη συμμαχία και από τον έρωτά του προς την Αιγύπτια βασίλισσα Κλεοπάτρα. Η σχέση Αντωνίου – Κλεοπάτρας (που πέρασε στην αιωνιότητα με το ομώνυμο έργο του Σαίξπηρ) ήταν επωφελής τόσο για την Αίγυπτο, αφού συνέβαλε στην ανεξαρτησία της από τη ρωμαϊκή κυριαρχία, όσο και για τη Δημοκρατία , που είχε έναν πολύτιμο εμπορικό και στρατιωτικό σύμμαχο.

Ωστόσο, ο Οκταβιανός δεν ήθελε να μοιράζεται την εξουσία με τον Αντώνιο, ιδίως όταν αυτός παντρεύτηκε την Κλεοπάτρα. Η Ρωμαϊκή Σύγκλητος, όταν πληροφορήθηκε ότι ο Αντώνιος και η Κλεοπάτρα είχαν πρόθεση να ανακηρύξουν τα παιδιά τους κληρονόμους στην ηγεσία της Ρώμης, συμφώνησαν με τον Οκταβιανό να αναλάβουν στρατιωτική δράση εναντίον τους.

Στις αρχές του 31 π.Χ., ο Οκταβιανός αναχώρησε με 400 γαλέρες και στρατό 40.000 ανδρών για τη στενή ελληνική χερσόνησο που χώριζε το Ιόνιο Πέλαγος από τον Αμβρακικό Κόλπο. Την ίδια εποχή, οι ενωμένοι στόλοι του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας, 460 γαλέρες συνολικά, κατέλαβαν το Ακτιο, νότια του στενού πορθμού, απέναντι από το Οκταβιανό.

Επί αρκετούς μήνες οι δύο δυνάμεις εμπλέκονταν μόνο σε αψιμαχίες, ώσπου ο Οκταβιανός απέκλεισε την οδό ανεφοδιασμό του Αντωνίου. Στο τέλος του καλοκαιριού, τα εφόδια του Αντωνίου είχαν μειωθεί σημαντικά, οπότε προσπάθησε να ανοίξει δρόμο προς την Αίγυπτο. Πολλοί στρατιώτες, αλλά και αξιωματικοί λιποτάκτησαν ή και πέρασαν στην απέναντι παράταξη. Ετσι, πληροφορήθηκε ο Οκταβιανός τα σχέδια του Αντωνίου και την οδό διαφυγής του.

Στο μεγαλύτερο διάστημα της ημέρας κάθε παράταξη προσπάθησε να υπερκεράσει τη βόρεια πτέρυγα της άλλης. Δεν τα κατάφεραν μέχρι το απόγευμα, οπότε δημιουργήθηκε ένα κενό στη βόρεια γραμμή του Αντωνίου. Αντί να το καλύψει η Κλεοπάτρα, επέλεξε να περάσει από εκεί με τα πλοία της, να βγει στην ανοικτή θάλασσα και να κατευθυνθεί προς την Αίγυπτο. Οταν αντιλήφθηκε ο Αντώνιος τη φυγή της, συγκέντρωσε 40 από τα ταχύτερα πλοία του και την ακολούθησε. Το υπόλοιπο ναυτικό του, ακέφαλο, παραδόθηκε σύντομα. Οι στρατιώτες που βρίσκονταν στην ξηρά, παραδόθηκαν επίσης.

Στις 9 Σεπτεμβρίου, ο Οκταβιανός είχε στην κατοχή του το Ακτιο, τη θάλασσά του και τη γύρω περιοχή.

Τον επόμενο χρόνο ο Οκταβιανός άρχισε επίθεση εναντίον της Αιγύπτου, για να ολοκληρώσει τη νίκη του εναντίον του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας. Οι λεγεώνες του Αντωνίου, λιποτάκτησαν χωρίς να δώσουν μάχη. Ο Αντώνιος αυτοκτόνησε για να μη συλληφθεί αιχμάλωτος και, λίγες μέρες αργότερα, τον μιμήθηκε και η Κλεοπάτρα.

Ο Οκταβιανός επέστρεψε στη Ρώμη σαν ήρωας, με όλους τους θησαυρούς της Αιγύπτου και απέμεινε ο μόνος Ρωμαίος ηγέτης. Τρία χρόνια αργότερα, η σύγκλητος τον ανακήρυξε «Αύγουστο», δημιουργώντας έτσι τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία που έζησε για 500 χρόνια.

Η Κλεοπάτρα έσωσε τον εαυτό της και το πλοίο με τους θησαυρούς της Αιγύπτου, εγκαταλείποντας τον Αντώνιο. Ο Αντώνιος έσωσε τον εαυτό του, ακολουθώντας την, και εγκαταλείποντας τον στρατό και το ναυτικό του. Οποιος κι αν ήταν ο αποχρών λόγος, η περίπτωση να κυβερνηθεί η Δημοκρατία ή η νέα Αυτοκρατορία της Ρώμης από την Αίγυπτο εξανεμίστηκε, όταν τα πλοία των δύο εραστών πέρασαν μέσα από το στενό διαφυγής, εγκαταλείποντας τις υπόλοιπες δυνάμεις τους και αναχωρώντας για την Αίγυπτο.

(Πηγή: ΟΙ 100 ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ ΜΑΧΕΣ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΕΠΟΧΩΝ, M. Lee Lanning, Εκδ. Ενάλιος)