Τα περισσότερα ονόματα Αμαζόνων που γνωρίζουμε σήμερα είναι ελληνικά, αλλά αυτό οφείλεται στο ότι οι γυναίκες αυτές  έγιναν γνωστές από ελληνικούς μύθους και τα ονόματά τους ή έχουν εξελληνιστεί ή έχουν εφευρεθεί από τους Έλληνες. Πολλές Αμαζόνες όμως έχουν ονόματα που δε μπορούν να ερμηνευθούν ως ελληνικά αλλά προέρχονται από τις ιρανικές γλώσσες ή τις γλώσσες του Καυκάσου, δηλαδή τις γλώσσες που μιλούσαν οι Σκύθες. Είναι λογικό να υποθέσουμε ότι οι Αμαζόνες μιλούσαν «σκυθικά», δηλαδή όλο αυτό το συνονθύλευμα γλωσσών της Ευρασίας. Το 2011 όμως μια γλωσσολογική ανακάλυψη στον Πόντο, μία από τις πατρίδες των Αμαζόνων, οδήγησε στην υπόθεση ότι αυτές οι πολεμίστριες γυναίκες που ζούσαν εκεί μπορεί να μιλούσαν αρχαία ποντιακά. Η φιλόλογος Ιωάννα Σιταρίδου μάλιστα μελετά την πιθανότητα οι Αμαζόνες να μιλούσαν μια συγκεκριμένη ποντιακή διάλεκτο που δεν είχε γραπτή μορφή και που έχει σχεδόν εκλείψει που η ίδια αποκαλεί Ρωμαίικα. Σήμερα Ρωμαίικα μιλούν μόνο μερικές χιλιάδες άνθρωποι που ζουν στα βουνά της Μαύρης Θάλασσας, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι ηλικιωμένες γυναίκες. Παρόλα αυτά, διάφορες άλλες θεωρίες, μία εκ των οποίων χρησιμοποίησε και στο βιβλίο του ο Στίβεν Πρέσφιλντ «Οι τελευταίες Αμαζόνες», θεωρούν ότι οι αμαζόνες μιλούσαν πελασγικά.

Ως πηγή της παρανόησης ότι οι Αμαζόνες δεν είχαν σεξουαλικές σχέσεις με άνδρες θεωρείται  το γεγονός ότι σε πολλές νομαδικές φυλές της Ευρασίας οι γυναίκες δεν επιτρεπόταν να παντρευτούν παρά μόνο εφόσον αποδείκνυαν την αξία τους στο πεδίο της μάχης. Κάποιες μάλιστα επέλεγαν να μην παντρευτούν ποτέ. Συνηθισμένο επίσης ήταν για έναν άντρα που ήθελε να παντρευτεί μία γυναίκα να πρέπει να την νικήσει πρώτα στην πάλη, κάτι που δεν ήταν καθόλου εύκολο δεδομένης της στρατιωτικής εκπαίδευσης των γυναικών. Για παράδειγμα, οι Μογγόλοι μιλούν για τις θρυλικές παλαίστριές τους, όπως ήταν η Χουτουλούν, που δεν ηττήθηκε από κανένα.

Από αυτή την «παρθενική» ζωή των Αμαζόνων προέκυψε και η παρανόηση ότι ήταν ομοφυλόφιλες, ειδικά αφού η ζωή τους χαρακτηριζόταν από έντονη συντροφικότητα. Αυτή όμως η θεώρηση ήταν μια αβάσιμη εξήγηση του 20ου αιώνα. Κανένας αρχαίος συγγραφέας δεν υπονόησε κάτι τέτοιο, ούτε καν οι Ρωμαίοι που δεν δίστασαν ποτέ να αναφερθούν εκτενώς στις σεξουαλικές προτιμήσεις ανδρών και γυναικών. Αντίθετα, οι ιστορίες με Αμαζόνες χαρακτηρίζονται από έντονη σεξουαλικότητα και οι θρυλικές πολεμίστριες θεωρούνταν φλογερές και πρόθυμες ερωμένες που δεν δίστασαν ποτέ να συνάψουν ερωτικές σχέσεις με όποιον άντρα επιθυμούσαν. Μόνο τρεις Αμαζόνες, η Αλκίππη, η Σινώπη και η Ωρείθυια, είχαν ορκιστεί αιώνια αγνότητα και γι΄αυτό το λόγο θεωρούνταν εξαιρέσεις.

Προκειμένου να εξηγήσουν το πώς αναπαραγόταν ένα αμιγώς γυναικείο έθνος όπως νόμιζαν ότι ήταν οι Αμαζόνες, οι αρχαίοι Έλληνες επινοούσαν διάφορες εξηγήσεις. Κάποιοι έλεγαν ότι δύο μήνες την άνοιξη πήγαιναν και έμεναν με έναν γειτονικό αρσενικό λαό, τους Γαργαρείς, που κατοικούσαν στον Καύκασο. Από τα παιδιά που γεννιούνταν, κρατούσαν μόνο τα θηλυκά. Τα αρσενικά ή τα σκότωναν, σύμφωνα με την εκδοχή κάποιων, ή τα έστελναν στους πατέρες τους. Για την προστασία του κράτους τους ήταν όλες τους εξασκημένες στη χρήση τόξου και ξίφους, και θεωρούνταν μάλιστα ισάξιες με πολεμιστές άνδρες, για το θάρρος τους και την ικανότητά τους. Σε άλλα κράτη μπορεί να επέτρεπαν την παρουσία ανδρών, αλλά δεν τους επέτρεπαν να έχουν σημαντικές θέσεις.

Στην πραγματικότητα οι νομαδικές φυλές της Σκυθίας ήταν οργανωμένες αρκετά διαφορετικά. Οι Σκύθες ζούσαν κυριολεκτικά από τα άλογα τα οποία χρησιμοποιούσαν ως υποζύγια και πολεμικά άτια αλλά και ως κύρια πηγή τροφής καθώς τους παρείχαν κρέας και γάλα. Οι γυναίκες με τη χρήση του αλόγου στον πόλεμο, μπορούσαν να συμμετέχουν στον πόλεμο χωρίς να χρειάζεται να πολεμούν σώμα με σώμα με τον εχθρό. Αντίθετα πολεμούσαν εξ αποστάσεως με τόξα και με γρήγορες επιθέσεις με τα άλογα. Με αυτόν τον τρόπο οι γυναίκες μπορούσαν να είναι εξίσου γρήγορες και θανατηφόρες με τους άντρες. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους μία στις τρεις ή τέσσερις γυναίκες ήταν ενεργή πολεμίστρια που πέθαινε στο πεδίο της μάχης και θαβόταν με τα όπλα της. Πάντως, ανεξάρτητα από το αν οι σκληρές συνθήκες ζωής αυτών των φυλών εξανάγκαζαν τις γυναίκες να ζουν «σαν άντρες», πουθενά δεν προκύπτει ότι ζούσαν χώρια από αυτούς ή ότι τους μισούσαν ή ότι τους μάχονταν. Αντίθετα αυτές οι κοινωνίες χαρακτηρίζονταν από μεγάλο βαθμό ισότητας και αμοιβαίας συνεργασίας ανάμεσα στα φύλα και οι γυναίκες δε χρειαζόταν να εγκαταλείψουν την μητρότητα, το σεξ, τη συντροφικότητα με τους άντρες ή τη θηλυκότητά τους. Άλλωστε οι μυθολογικές Αμαζόνες πάντοτε απεικονίζονταν ως όμορφες και ερωτικές γυναίκες που δεν πολεμούσαν μόνο τους Έλληνες, αλλά συχνά δημιουργούσαν και ερωτικές σχέσεις με αυτούς.

Η λεπτομέρεια ότι σκότωναν τα αρσενικά παιδιά τους ή ότι τα έστελναν να μεγαλώσουν με τον πατέρα τους ίσως να προέκυψε από την συνήθεια των Σκυθών να στέλνουν από μικρά τα αγόρια να μεγαλώσουν σε άλλες οικογένειες ως μία μορφή «αρραβώνα». Για τις νομαδικές αυτές φυλές που αντιμετώπιζαν έντονα τον κίνδυνο της ενδογαμίας, αυτή η τακτική εξασφάλιζε την τεκνοποιία με μέλη διαφορετικών φυλών. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι Μογγόλοι (που κατάγονται από τους αρχαίους  Σκύθες) εφαρμόζουν μέχρι και σήμερα αυτή την πρακτική της μεταστέγασης των αγοριών λόγω «αρραβώνα». Ακόμα και ο Τζένγκις Χαν «αρραβωνιάστηκε» με αυτόν τον τρόπο. Οι φυλές των Σκυθών βρίσκονταν συνεχώς σε κίνηση και σε πόλεμο με αποτέλεσμα η ζωή τους να είναι εξαιρετικά δύσκολη. Τόσο τα κορίτσια όσο και τα αγόρια εκπαιδεύονταν ως πολεμιστές από μικρά και ντύνονταν με τα ίδια ρούχα ενώ γίνονταν εξαίρετοι ιππείς και τοξότες. Οι γυναίκες και οι άντρες ήταν υποχρεωμένοι να κυνηγούν και να μάχονται με αντίπαλες φυλές προκειμένου να εξασφαλίσουν πολύτιμη γη για τα κοπάδια τους. Συχνά μία γυναίκα μόνη έπρεπε να υπερασπιστεί το κοπάδι της και την περιουσία της οικογένειάς της καθώς οι άντρες κάποιες φορές βρίσκονταν μακριά ενώ δεν ήταν ασυνήθιστο ένα κορίτσι να προκαλεί ένα αγόρι σε αγώνα ιππασίας η τοξοβολίας. Οι Σκύθες δεν είχαν την πολυτέλεια να διακρίνουν τα μέλη των κοινοτήτων τους με βάση το φύλο αν ήθελαν να επιβιώσουν. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα οι γυναίκες συχνά να καταλαμβάνουν αξιώματα όπως στρατηγοί ή αρχηγοί φυλών. Ακόμα και σήμερα στο Καζακστάν συχνά ηγέτες των φυλών ορίζονται γυναίκες που ονομάζονται «μητέρες της φυλής». Πουθενά όμως δεν υπάρχουν ιστορικά ή αρχαιολογικά στοιχεία για κάποια φυλή ή φυλές που σκότωναν τους άντρες και τα αρσενικά παιδιά.

 

Μ. Χ. Αναγνωστοπούλου