Η κβαντική φυσική θεωρεί ότι είμαστε πραγματικά το κέντρο της δημιουργίας

Είναι η Γη το κέντρο του κόσμου; Η ερώτηση ίσως φαίνεται παράλογη στους φωτισμένους καιρούς μας, αλλά για χιλιετίες η απάντηση ήταν καταφατική. Μόνο μερικοί έλληνες σοφοί ισχυρίζονταν ότι η Γη γύριζε γύρω από τον Ηλιο, αλλά ακόμα και ο πιο αγράμματος μπορούσε να κοιτάξει τον ουρανό και να αποφανθεί ότι είχαν λάθος.

Αν και αιώνες επιστημονικής σκέψης έχουν αποδείξει το αντίθετο, σήμερα, μερικοί φιλοσοφημένοι φυσικοί και άλλοι επιστήμονες ενισχύουν την άποψη ότι είμαστε ο πιο σπουδαίος πλανήτης στον κόσμο, όχι γιατί το είπε ο Θεός, αλλά γιατί το βεβαιώνουν οι νόμοι της κβαντικής φυσικής.

Οι αρχαίοι σκέφτονταν σύμφωνα με τις αποδείξεις που είχαν. Οι άνθρωποι, με την ικανότητά τους να κυριαρχούν στα άλλα ζώα και να αλλάζουν το περιβάλλον, σίγουρα ήταν το πιο σπουδαίο είδος της δημιουργίας. Σήμερα η επιστήμη έχει ενδείξεις που υποστηρίζουν αυτή την ανθρωποκεντρική άποψη.

Ο Ελληνο-αιγύπτιος αστρονόμος Πτολεμαίος, για παράδειγμα, έφτιαξε μια γεωκεντρική κοσμολογία, η οποία επικράτησε για χίλια χρόνια στη Δύση. Είχε υπολογίσει και την φαινομενικά οπισθόδρομη κίνηση των μακρινών πλανητών, που οφείλεται στη γρηγορότερη κίνηση του πλανήτη μας.

Ο Κοπέρνικος, τον δέκατο έκτο αιώνα και ο Δαρβίνος τον δέκατο ένατο, μας απέσπασαν από τη θέση μας στο κέντρο του κόσμου.

Ο Κοπέρνικος διακήρυξε ότι οι κινήσεις των ουράνιων σωμάτων εξηγούνται καθαρά και με ακρίβεια, αν δεχθούμε ότι η Γη είναι απλώς ένας πλανήτης σαν τους άλλους, και γυρίζει γύρω από τον Ηλιο.

Και ο Δαρβίνος πρόσφερε μια πειστική θεωρία για το πώς οι άνθρωποι εξελίχθηκαν από κατώτερους οργανισμούς. Παρ’ όλα αυτά, σήμερα πολλοί επιστήμονες ερωτοτροπούν με την ιδέα που ονομάζεται ανθρωπική αρχή.

Υπάρχουν δύο εκδοχές: Η μία που ονομάζεται ασθενής ανθρωπική αρχή τονίζει το γεγονός ότι το Σύμπαν συνωμότησε κατά κάποια έννοια για να μας δημιουργήσει. Αν μερικές «σταθερές» της φυσικής ήταν ελάχιστα διαφορετικές, δεν θα υπήρχαμε καθόλου. Αν, για παράδειγμα, η ηλεκτρομαγνητική δύναμη ήταν λίγο ισχυρότερη ή ασθενέστερη, δεν θα υπήρχαν καν τα στοιχεία από τα οποία αποτελούμαστε. Αν η Γη ήταν λίγο μακρύτερα ή κοντύτερα στον Ηλιο δεν θα υπήρχαμε, κ.λπ.

Η άλλη εκδοχή ονομάζεται ισχυρή ανθρωπική αρχή και σύμφωνα μ’ αυτή, το Σύμπαν υπάρχει επειδή υπάρχουμε εμείς. Φυσικά, είναι εύκολο να την απορρίψει κανείς με βάση την κοινή λογική, αφού αυτή είναι η μέθοδος των γεωκεντρικών κοσμολόγων και αποδείχθηκε λανθασμένη. Ομως, η ισχυρή ανθρωπική αρχή προέρχεται από τον παράξενο κόσμο της κβαντικής μηχανικής, όπου η κοινή λογική δεν εκτιμάται πολύ.

Μια από τις φαινομενικά παράλογες επιταγές της κυρίαρχης σχολής της κβαντικής θεωρίας είναι ότι ο παρατηρητής «δημιουργεί το παρατηρούμενο φαινόμενο» τουλάχιστον στο υποατομικό επίπεδο.

Ενα παράδειγμα που αναφέρεται συχνά, είναι το παράδοξο της γάτας του Σρέντινγκερ. Φανταστείτε μια γάτα κλεισμένη σε ένα αδιαφανές κουτί. Μέσα στο κουτί υπάρχει μια μικρή ποσότητα ραδιενεργού ουσίας. Υπάρχει μια πιθανότητα 50% να αποσυντεθεί, μέσα σε μια ώρα, κάποιο άτομο αυτής της ουσίας. Αν συμβεί αυτό, ένα σφυρί πέφτει και σπάει μια κάψουλα με υδροκυάνιο. Το αέριο δηλητηριάζει την ατμόσφαιρα και η γάτα πεθαίνει.

Λοιπόν, βάζετε τη γάτα στο κουτί και περιμένετε. Η κοινή λογική λέει, ότι όταν τελειώσει η μία ώρα, η γάτα θα είναι ζωντανή ή νεκρή. Θα το ανακαλύψετε μόνο όταν ανοίξετε το κουτί. Ομως η κβαντική θεωρία λέει ότι η γάτα είναι και ζωντανή και νεκρή ταυτόχρονα. Μόνο όταν ανοίξετε το κουτί θα βεβαιωθείτε απόλυτα για το ένα ή το άλλο. Επομένως, είναι ο παρατηρητής που δημιουργεί το αποτέλεσμα!

Αυτό το γεγονός – φαινομενικά αληθινό για τα υποαστομικά σωματίδια – είναι απόλυτα αληθινό για το Σύμπαν. Ετσι τουλάχιστον ισχυρίζονται οι φιλόσοφοι της ισχυρής ανθρωπικής αρχής κι ανάμεσά τους ο διαπρεπής φυσικός Τζον Χουήλερ. Η ύπαρξή μας ως παρατηρητών είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την ύπαρξη καθετί άλλου. Αν είναι έτσι, τότε το Σύμπαν συγκεντρώνεται γύρω από το κέντρο που ονομάζεται Ανθρωπότητα ή γύρω από τα όντα που έχουν αυτοσυνείδηση.

(Πηγή: Εγκυκλ. ΤΟ ΑΝΕΞΗΓΗΤΟ, Εκδ. Ωρίων)