Ο Ηράκλειτος ο Εφέσιος(544-484 π.Χ.), ήταν Ελληνας προσωκρατικός φιλόσοφος που έζησε στην Εφεσο, στην Ιωνία της Μικράς Ασίας. Ηταν απόγονος του ιδρυτή της πόλης Ανδρόκλου. Λίγα είναι γνωστά για τα πρώτα χρόνια και τη μόρφωσή του αλλά θεωρείται αυτοδίδακτος και εμπνευσμένος. Λόγω της έλλειψης γνώσης για το σύνολο του έργου του-καθώς λίγα έχουν διασωθεί- αλλά και για την αινιγματική φύση της φιλοσοφίας του, καλείται «Σκοτεινός».

Είναι γνωστός για την ιδέα της συνεχούς αλλαγής που διέπει ως νόμος το σύμπαν. Στον Ηράκλειτο αποδίδεται έργο με τίτλο «Περί Φύσεως» το οποίο χωρίζεται σε τρία μέρη με περιεχόμενο πολιτικό, θεολογικό και κοσμογονικό. Από τα λιγοστά αποσπάσματα που έχουν διασωθεί, φαίνεται πως ο χαρακτήρας του γραπτού του έργου είναι αποφθεγματικός. Πίστευε ότι ο κόσμος δημιουργείται από τη φωτιά, την αντίθεση και τον πόλεμο μεταξύ των αντιθέτων, στο οποίο συμπληρώνει: «τα εναντιόδρομα έχουν ενιαία φορά – από τα αντίθετα γεννιέται η ωραιότερη αρμονία». Είπε:

-«Τα πάντα ρει και ουδέν μένει».

Όλα αλλάζουν και τίποτα δεν μένει το ίδιο.

-«Ήθος ανθρώπω δαίμων».

Ο χαρακτήρας του ανθρώπου είναι ο θεός του πεπρωμένου του.

-«Εάν μη έλπηται ανέλπιστον, ουκ εξευρήσει».

Αν δεν ελπίζεις το ανέλπιστο, δεν θα το βρεις.

-«Κόσμον τόνδε, τον αυτόν απάντων, ούτε τις θεών ούτε ανθρώπων εποίησεν, αλλ’ ην αεί και έστιν και έστε πύρ αείζωον».

Ο κόσμος αυτός, των πάντων, ούτε θεός ούτε άνθρωπος τον δημιούργησε αλλά υπήρχε πάντα και υπάρχει και θα υπάρχει για πάντα.

-«Βλαξ άνθρωπος επί παντί λόγω επτοήσθαι φιλεί».

Ο βλάκας θέλει να πτοείται με το παραμικρό.

-«Οδός άνω και κάτω μία».

Ένας είναι ο δρόμος προς τα πάνω και προς τα κάτω.

-«Ποταμώ ουκ έστιν εμβήναι δις τω αυτώ».

Δεν μπορείς να μπεις δυο φορές στο ίδιο ποτάμι.

-«Είς εμοί μύριοι, εάν άριστος εί».

Για εμένα, ο ένας αξίζει όσο δέκα χιλιάδες, εάν είναι άριστος.

Πηγές: Βικιπαίδεια, gnomikologikon.gr

Μ.Χ. Αναγνωστοπούλου