O μόλυβδος (Pb), είναι από τα περισσότερο επιβλαβή για τον ανθρώπινο οργανισμό στοιχεία. Το 80% του μολύβδου, που προέρχεται κυρίως από τα καυσαέρια των αυτοκινήτων, που δεν χρησιμοποιούν αμόλυβδη βενζίνη, και τον εισπνέουμε, συσσωρεύεται στα οστά και σε διάφορους ιστούς και μπορεί να προκαλέσει ανεπανόρθωτη βλάβη στον εγκέφαλο και στα νεφρά. Σε παλαιότερη έρευνα του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, βρέθηκε πως το μητρικό γάλα του 66% των γυναικών που εξετάστηκαν περιείχε 2,5 μέχρι 10.000 φορές περισσότερο μόλυβδο από τα διεθνώς παραδεκτά όρια, πράγμα που δημιουργεί κίνδυνο για τα μωρά, καθώς και πιθανότητες ενδομητρίων θανάτων και αυτόματων αποβολών. Τον μεγαλύτερο όμως κίνδυνο τον διατρέχουν τα μικρά παιδιά, λόγω του ότι το νευρικό τους σύστημα είναι ακόμα υπό ανάπτυξη. Οι υπερβολικές ποσότητες μολύβδου στον οργανισμό τους μπορούν να μειώσουν την ευφυΐα τους, την ικανότητά τους για συγκέντρωση ή να προκαλέσουν υπερδραστηριότητα.

Η χρήση αμόλυβδης βενζίνης στα αυτοκίνητα έχει τρία πλεονεκτήματα: μας απαλλάσσει από τη μόλυνση της ατμόσφαιρας, βοηθά στην καλύτερη λειτουργία του κινητήρα και επιτρέπει σε έναν καταλυτικό μετατροπέα να λειτουργήσει κανονικά.

Η μόλυνση της ατμόσφαιρας δεν δημιουργεί μόνο προβλήματα στις σημερινές και στις επερχόμενες γενεές, αλλά καταστρέφει και τους πολιτιστικούς θησαυρούς του παρελθόντος. Στη χώρα μας, στην Αθήνα ο πάλαι ποτέ καλλιμάρμαρος Παρθενώνας έχει υποστεί μεγαλύτερη διάβρωση τα τελευταία 24 χρόνια από όση έπαθε σε 24 αιώνες. Τα οξείδια του θείου (ενώσεις του θείου με οξυγόνο) που υπάρχουν στο νέφος της Αθήνας, μετατρέπουν χημικά το μάρμαρο σε γύψο, με αποτέλεσμα τα μαρμάρινα γλυπτά να παθαίνουν ρωγμές και να ξεθωριάζουν. Οπότε, αν ποτέ επιστρέψουν τα Ελγίνεια μάρμαρα, θα πρέπει να τα εκθέτουμε σε φυλασσόμενο χώρο και να μην τα παραδώσουμε στη χημική επίδραση του αποπνικτικού νέφους των Αθηνών.

Χωρίς βέβαια αυτό να αποτελεί παρηγοριά, ο Παρθενώνας δεν αποτελεί μοναδικό φαινόμενο. Το Κολοσσαίο στην Ιταλία, το Αβαείο του Γουέστμινστερ στην Αγγλία, το Ταζ Μαχάλ στην Ινδία, όλα αυτά έχουν πάθει παρόμοιες καταστροφές. Στον καθεδρικό ναό της Σαρτρ, όπως και σε άλλους καθεδρικούς ναούς, τα βιτρό των παραθύρων που χρονολογούνται από τον 12ο και 13ο αιώνα έχουν υποστεί χημική διάβρωση σε τέτοιο βαθμό, που οι εικόνες αναγνωρίζονται με δυσκολία.

Tο οξυγόνο είναι ένα χημικό στοιχείο απαραίτητο για τη ζωή μας. Το μόριο του οξυγόνου αποτελείται από δύο άτομα (Ο2). Το πολυσυζητημένο όζον, είναι αλλοτροπική μορφή του οξυγόνου και το μόριό του αποτελείται από τρία άτομα οξυγόνου (Ο3). Οταν το όζον είναι στην τροπόσφαιρα, δηλ. στο χαμηλότερο προς τη Γη μέρος της ατμόσφαιρας, θεωρείται ατμοσφαιρικός ρύπος. Οταν όμως είναι στη στρατόσφαιρα, όπου έχει σχηματίσει ένα στρώμα, μας προφυλάσσει απορροφώντας την υπεριώδη ακτινοβολία του Ηλιου. Η αραίωση του όζοντος στη στρατόσφαιρα, πάνω από την Ανταρκτική, είναι αυτό που αποκαλούμε «τρύπα του όζοντος», και μπορεί να επιφέρει ανυπολόγιστες καταστροφές στον πλανήτη μας.

Η Σούζαν Σόλομον, μια πολλά υποσχόμενη νέα επιστήμων στον τομέα της ατμόσφαιρας, έδωσε μια εξήγηση γιατί η τρύπα εμφανίστηκε στην Ανταρκτική και όχι πάνω από τη βιομηχανοποιημένη Δύση. Η στρατόσφαιρα της Ανταρκτικής είναι μοναδική ως προς την πληθώρα των πολικών, στρατοσφαιρικών νεφών (ροζ και πράσινες πινελιές στον πολικό ουρανό από συμπυκνωμένους υδρατμούς). Μπορεί, πρότεινε η Σόλομον, αυτά τα νέφη να χρησιμεύουν ως βραστήρας που επιταχύνει τη διάσπαση του όζοντος από το χλώριο. Φυσικά, επέστησε την προσοχή, ότι αυτές οι θεωρίες χρειάζονται περισσότερα δεδομένα για να αποδειχθούν.

Ακολούθησε μια αποστολή στην Ανταρκτική υπό τη Σόλομον. Αυτή η αποστολή βρήκε πως η «τρύπα» περιέχει 20 ως 50 φορές περισσότερο διοξείδιο του χλωρίου από ό,τι αναμενόταν. Αυτό δεν αποδεικνύει ότι οι χλώριο-φθόριο-άνθρακες (CFC) κατέτρωγαν το όζον, αλλά ήταν μια σοβαρή υποστήριξη αυτής της θεωρίας.

Ο Μαρκ Σόμπερλ, του Διαστημικού Κέντρου Γκόνταρντ, υποστηρίζει ότι η «τρύπα» του όζοντος πάνω από την Ανταρκτική έχει μικρή ή και καθόλου σχέση με τα CFC. Η δική του θεωρία, βασισμένη σε φωτογραφίες του δορυφόρου Νίμπους 7, λέει πως η «τρύπα» δημιουργήθηκε από ασυνήθιστους ατμοσφαιρικούς ανέμους, οι οποίοι απλά στροβιλίζουν το όζον. Οι φωτογραφίες από δορυφόρους δείχνουν πως το όζον αυξάνεται στα χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη, ακριβώς όταν εμφανίζεται η «τρύπα», δείχνοντας πιθανά έτσι πως το όζον μεταφέρεται απλά από τη μια περιοχή στην άλλη. Αυτή η θεωρία υποστηρίζεται κυρίως από επιστήμονες που ασχολούνται με τη δυναμική των ατμοσφαιρικών κινήσεων, ενώ η προηγούμενη θεωρία, απ’ αυτούς που ασχολούνται με την ατμοσφαιρική χημεία.

Ανεξάρτητα απ’ όλα αυτά, η «τρύπα» του όζοντος πάνω από την Ανταρκτική, παραμένει και δείχνει πως η ανθρωπότητα παίζει επικίνδυνα παιχνίδια με πράγματα των οποίων τις συνέπειες δεν γνωρίζει. Επίσης η κατάσταση που δημιουργήθηκε δείχνει πόσο ανέτοιμοι είμαστε να αντιμετωπίσουμε τέτοια γεγονότα.

(Πηγή: Εγκυκλ. ΤΟ ΑΝΕΞΗΓΗΤΟ, Εκδ. ΩΡΙΩΝ)