Στην Αθήνα, στη γωνία Σόλωνος και Χαρ. Τρικούπη, ήταν το κτήριο που στέγαζε το Χημείο του Πανεπιστημίου. Σήμερα λειτουργεί ως μουσείο και βιβλιοθήκη. Στην πλευρά του ιστορικού κτηρίου προς τη Χαρ. Τρικούπη ήταν, για πολλά χρόνια, η πρώτη στάση των λεωφορείων του Χαλανδρίου, που η αφετηρία τους αρχικώς ήταν στην Ομόνοια και αργότερα στην Πλατεία Κάνιγγος. Εμείς οι «μυημένοι», κάθε φορά που περνάμε έξω από το Χημείο, αισθανόμαστε πάντα την παρουσία των Σκιών όσων δίδαξαν εκεί και ιδιαιτέρως των Ζέγγελη και Χόνδρου.

Ο Δημήτριος Χόνδρος, καθηγητής φυσικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, γεννήθηκε στις Σέρρες το 1882 και σπούδασε στην Αθήνα και τη Γερμανία. Βαθυστόχαστος επιστήμων, πολύγλωσσος (μιλούσε περί τις 15 γλώσσες) και μεγάλος πατριώτης που είχε ζήσει τα φοβερά χρόνια των περιπετειών της ιδιαίτερης πατρίδας του. Στις εξετάσεις ζητούσε την κρίση των φοιτητών του, χωρίς λεπτομέρειες και περιγραφές. Λέγεται ότι κάποιος φοιτητής, πηγαίνοντας στο γραφείο του καθηγητή για να εξετασθεί στο μάθημα της μηχανικής, κλώτσησε κατά λάθος ένα κουτί που ήταν στο πάτωμα.

-Τι έκανες τώρα, παιδί μου; Ρώτησε ο Χόνδρος.

-Ενα έργο, κύριε καθηγητά.

-Μπράβο είναι σωστή η απάντησή σου. Πέρασες!

Οι παλαιοί φοιτητές διηγούνται ότι, διδάσκοντας ο Χόνδρος τον λογισμό των πιθανοτήτων, έφερνε για παράδειγμα τον γάιδαρο του Μπουριντάν, που ήταν πεινασμένος και διψασμένος και, ενώ μπροστά του ήταν ένα δεμάτι σανό και ένας κουβάς νερό, πέθανε από πείνα και από δίψα, μη ξέροντας τι να διαλέξει. Ιστορικά έχουν μείνει τα παραδείγματα που επινοούσε για να κάνει κατανοητό το μάθημα π.χ. για τη δομή του ατόμου ή για την, καινούργια τότε θεωρία της σχετικότητας.

Ο Χόνδρος υπήρξε από τους πρώτους ανεμοπόρους και αεροπόρους. Καθηγητής στις αντίστοιχες σχολές και μέλος της επιτροπής που εξέταζε τους αξιωματικούς του στρατού και του ναυτικού, που ήθελαν να μεταπηδήσουν στην αεροπορία. Λέγεται ότι μια φορά θέλοντας να εξετάσει τις ψυχικές ικανότητές τους και την ψυχραιμία τους, έβγαλε ένα πιστόλι και πυροβόλησε στον αέρα.

Ο Χόνδρος, δίκαιος, ακέραιος και σοφός δεν εξελέγη ακαδημαϊκός, ούτε τον εξέλεξαν πρύτανη του Πανεπιστημίου. Τον εκτιμούσαν όλοι αλλά δεν τον εμπιστεύονταν για τις «συναλλαγές» τους. Δεν τον «τράβηξε» η πολιτική και αυτό ήταν σωτήριο για την προσωπικότητά του, αφού υπήρχε ο κίνδυνος να μολυνθεί από τα τερτίπια της.

Ο Κωνσταντίνος Ζέγγελης, καθηγητής της Μεταλλουργίας και της Ανόργανης Χημείας στο Ε. Μ. Πολυτεχνείο αρχικώς και αργότερα καθηγητής της Φυσικοχημείας και της Ανόργανης Χημείας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, γεννήθηκε στην Αθήνα το 1870. Σπούδασε στη Γερμανία (Χαϊδελβέργη, Λειψία) στη Γενεύη και στο Παρίσι.

Σοφός καθηγητής, με διεθνή ακτινοβολία και μεγάλος, όπως ο Χόνδρος, πατριώτης. Με το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου η ελληνική κυβέρνηση τον έστειλε, μαζί με τον Χόνδρο, στη Μακεδονία για εξακρίβωση των ωμοτήτων που διαπράχθηκαν από Βουλγάρους και στη συνέχεια εστάλησαν και οι δύο στην Ευρώπη, όπου με διαλέξεις σε πολλά πανεπιστήμια και δημοσιεύσεις στον ξένο Τύπο, βοήθησαν στην προσπάθεια ανασύνδεσης των προπολεμικών δεσμών φιλίας μεταξύ των δύο εθνών.

Ο Ζέγγελης διατέλεσε πρόεδρος της Ακαδημίας και Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών. Δημοσίευσε πληθώρα εργασιών σε ξένα επιστημονικά περιοδικά. Αξίζει να αναφερθεί η συμβολή του στο έργο των αρχαιολόγων, το σχετικό με τα ευρήματα από μπρούντζο (άγαλμα του μείρακος του Μαραθώνα, ευρήματα παρά το αρτεμίσιο κ.λπ.). Επίσης σε σχετικό συνέδριο απέδειξε ότι η εφεύρεση της πυρίτιδας και των πυροβόλων ήταν βυζαντινή. Ακόμη αγωνίστηκε ώστε το «υγρόν πυρ» να λέγεται «ελληνικόν πυρ», πράγμα το οποίο πέτυχε σε όλη την Ευρώπη, εκτός από την Ελλάδα, όπου εξακολουθεί να διδάσκεται ως υγρό πυρ! Τέλος, ο Ζέγγελης εισήγαγε ορισμένες χημικές μεθόδους που φέρουν διεθνώς το όνομά του.

Ο γράφων ως φοιτητής τον Χόνδρο και τον Ζέγγελη τους παρακολουθούσε στις συχνές διαλέξεις που έδιναν στο αμφιθέατρο του Χημείου, μετά την αποχώρησή τους από το Πανεπιστήμιο και μέχρι τον θάνατό τους. Στις διαλέξεις αυτές δεν δίδασκαν φυσική και χημεία αλλά φιλοσοφία, όπως έκαναν άλλωστε και στις πανεπιστημιακές παραδόσεις τους. Εκεί στο αμφιθέατρο μας συνήρπασαν και μας άνοιξαν τη θύρα προς τον χώρο της «μαγικής» επιστήμης, της Χημείας.

 

Φώτης Νόμπελης