14 Οκτωβρίου 1904

Σκοτώθηκε ο ήρωας Παύλος Μελάς

Ο υπολοχαγός Παύλος Μελάς, ηγούμενος ένοπλου σώματος Μακεδόνων, έπεσε ηρωικά σε συμπλοκή με τους Τούρκους στη Μακεδονία, όπου επί δύο μήνες παρέμεινε πρόμαχος των εκεί σφαζόμενων αδελφών απ’ τους λησταντάρτες Βουλγάρους. Ο Π. Μελάς είχε ζητήσει από το Υπουργείο Στρατιωτικών πεντάμηνη άδεια, όλοι δε νόμιζαν πως θα πήγαινε στην Ευρώπη. Αυτός όμως, πριν από δύο περίπου μήνες, έφτασε στη Θεσσαλία, και τη νύχτα της 27 προς 28 Αυγούστου πέρασε, χωρίς να γίνει αντιληπτός, στη Μακεδονία. Εκεί συγκρότησε σώμα από Μακεδόνες, Κρήτες και Κύπριους και, με το ψευδώνυμο Μίκης Ζέζας, έσπειρε τον πανικό στους Βουλγάρους. Το βράδυ όμως της 13ης Οκτωβρίου, η ομάδα του Μελά από 38 άνδρες, περικυκλώθηκε από ισχυρό τουρκικό σώμα, όταν προδόθηκε από Βουλγάρους στο χωριό Στάτιστα Φλώρινας. Το τουρκικό σώμα κινήθηκε από το χωριό Μακροχώριο. Ο Μελάς, υποτιμώντας τον κίνδυνο, δεν μετακινήθηκε εγκαίρως, με αποτέλεσμα να περικυκλωθεί από τους Τούρκους.

Στην προσπάθειά του ο Μελάς να διασπάσει τον τουρκικό κλοιό, τραυματίσθηκε θανάσιμα και πέθανε ηρωικά. Από τους άνδρες του συνελήφθησαν 7, ενώ 2 που κατόρθωσαν να διαφύγουν του κλοιού, στην περιπλάνησή τους συνελήφθησαν από κομιτατζήδες, οι οποίοι τους κατέσφαξαν.

Το νεκρό σώμα του Μελά πήραν μαζί τους οι διασωθέντες άνδρες του, αλλά, όταν πια ήταν αδύνατο να συνεχίσουν να το κουβαλούν, του έκοψαν και πήραν το κεφάλι του, για να μην τον αναγνωρίσουν οι Τούρκοι.

10 Δεκεμβρίου 1904

Στον Ιβάν Παβλόφ το Βραβείο Νόμπελ

Ο Ιβάν Παβλόφ, φημισμένος Ρώσος φυσιολόγος, πήρε το βραβείο Νόμπελ για τα επιτυχημένα πειράματά του και τις μελέτες του στα εξαρτημένα αντανακλαστικά.

Ο Παβλόφ, που τα πειράματά του αφορούν τη συμπεριφορά των σκύλων, έδειξε ότι όταν ενός σκύλου ο οισοφάγος είναι προβληματικός, έτσι ώστε η τροφή αντί να κατεβαίνει φυσιολογικά, καταπίνεται αμάσητη, παρά αυτήν την αφύσικη διαδικασία, τα υγρά του στομάχου συνεχίζουν να εκκρίνονται. Τα πειράματα έδειξαν το αξιοσημείωτο, ότι τα νεύρα του στόματος, διεγείρονται όταν ο σκύλος βλέπει την τροφή, στέλνουν το μήνυμα στον εγκέφαλο, ο οποίος με τα νεύρα του προκαλεί την έκκριση των πεπτικών υγρών. Στην περίπτωση όμως που τα εγκεφαλικά νεύρα δεν λειτουργούν, τα πεπτικά υγρά σταματούν να εκκρίνονται, έστω κι αν η τροφή φτάσει στο στομάχι.

Αναπτύσσοντας ο Παβλόφ πειραματικά τη θεωρία του απέδειξε ότι οι σκύλοι που συνδύασαν τη στιγμή της τροφής τους με το χτύπημα ενός κουδουνιού, δηλ. τον ήχο με τη γεύση των τροφών, παρουσίασαν έκκριση σιέλου ακόμη και στο άκουσμα μόνο του ήχου, γεγονός μεγάλης σημασίας για τη διαιτητική του ανθρώπου. Ετσι, αποδείχθηκε ότι η ανάμνηση της τροφής διεγείρει τους σιελογόνους αδένες.

Γι αυτό και σήμερα, κάθε σοβαρή προσπάθεια για δίαιτα αρχίζει από το νευροψυχολογικό σύστημα, και έχει αποδειχθεί ότι το άγχος προκαλεί πολυφαγία.

22 Ιανουαρίου 1905

Ματωμένη Κυριακή: Τρόμος στη Ρωσία

Η ειρηνική πορεία προς την Αγία Πετρούπολη 100.000 εργατών και των οικογενειών τους για να ζητήσουν από τον Τσάρο Νικόλαο Β΄ καλύτερες συνθήκες εργασίας, κατέληξε σε αιματηρή συμπλοκή. Απρόθυμος να ακούσει τα αιτήματα των εργατών, ο Τσάρος διέταξε το στρατό να χτυπήσει τους άοπλους διαδηλωτές. Σκοτώθηκαν πάνω από 500 και πολλοί περισσότεροι τραυματίστηκαν.

Τα γεγονότα της «Ματωμένης Κυριακής» στη Ρωσία αποτέλεσαν αποφασιστικό πλήγμα για τις παραδοσιακές σχέσεις των Ρώσων με τον Τσάρο τους, τον «Πατερούλη», και έδωσαν τη γενική εντύπωση ότι ο Τσάρος αγνοεί συστηματικά τα προβλήματα των εργατών.

Η πορεία άρχισε το μεσημέρι. Των διαδηλωτών ηγείτο ο ριζοσπαστικός ιερέας παπα-Γκαπόν, ο οποίος την ίδια χρονιά ηγήθηκε πολλών απεργιών. Φορώντας τα άμφιά του και κρατώντας ένα σταυρό, οδήγησε τους εργάτες στα Χειμερινά Ανάκτορα, όπου έλπιζαν να μιλήσουν στον Τσάρο. Ακόμα και όταν είδαν τους παραταγμένους στρατιώτες, οι εργάτες δεν δίστασαν, πιστεύοντας ότι ο στρατός δεν θα τους χτυπούσε και ότι ο Τσάρος θα ήταν πρόθυμος να τους ακούσει.

Αλλά ο Τσάρος δεν βρισκόταν στα Χειμερινά Ανάκτορα και οι δυνάμεις του είχαν διαταγή να διαλύσουν οποιαδήποτε συγκέντρωση. Οταν οι διαδηλωτές αρνήθηκαν να υποχωρήσουν, οι αρχές το θεώρησαν ως σημάδι επανάστασης και αποφάσισαν να χτυπήσουν τον όχλο, κάνοντας επίδειξη δύναμης.

22 Ιανουαρίου 1905

Φιλελληνικό Κομιτάτο στο Παρίσι

Πολλοί εξέχοντες φιλέλληνες των Παρισίων συγκρότησαν σύνδεσμο άμυνας υπέρ των δικαίων του ελληνισμού. Ο σύνδεσμος κυκλοφόρησε εγκύκλιο με την οποία, αφού υποστηρίζει τα δίκαια των Ελλήνων, ζητεί τη συμπαράσταση όλων για την αποκατάσταση ολόκληρου του ελληνισμού.

Πολλοί από τους Γάλλους των Παρισίων και των επαρχιών δήλωσαν με ενθουσιασμό τη συμμετοχή τους στο σύνδεσμο. Εξελέγη και προσωρινή επιτροπή από τους Κλεμανσό, Χουσαίγ, Κοσιέν και Ραϊνάκ.

(Πηγή: ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ 20ου ΑΙΩΝΑ, Εκδ. Τέσσερα Εψιλον)