Η αρχιτεκτονική της Πρώτης Θέσης

 

titanikos-01

Τιτανικός – Πίνακας του Ken Marshal

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ

Η βρετανική εταιρία White Star Line που δημιουργήθηκε το 1845 ήταν μια από τις πρωτοπόρες  ναυτιλιακές  του δεύτερου μισού του 20ου αιώνα και απο τις πιο διάσημες του 21ου. Ξεκίνησε την σύντομη διαδρομή της κάνοντας εμπορικά ταξίδια στην Αυστραλία και εξελίχθηκε, μετά την εξαγορά της από τον Thomas Ismay το 1868, σε πλοιοκτήτρια εταιρία με κύρια δραστηριότητα την μεταφορά επιβατών αλλά και εκατοντάδων μεταναστών στην Αμερική.  Με την άνθηση των υπερατλαντικών ταξιδιών ξεκίνησε και ο μεγάλος ανταγωνισμός ανάμεσα στις μεγάλες εταιρίες. Με την αύξηση του ανταγωνισμού άλλαξε και η ταξιδιωτική εμπειρία για πάντα. Το μέγεθος, η ταχύτητηα και κυρίως η πολυτέλεια και οι μοναδικές υπηρεσίες έγιναν πρώτες προτεραιότητες για του δύο ανταγωνιστές που κονταροχτυπιούνταν σε μια μάχη γοήτρου και οικονομικής επικράτησης. Εξάλλου η βικτωριανή εποχή ήταν μια εποχή μοναδικής τεχνολογικής και βιομηχανικής ανάπτυξης. Το βιωτικό επίπεδο βελτιωνόταν καθημερινά και οι εφευρέσεις άλλαξαν την καθημερινότητα των ανθρώπων προς το καλύτερο. Στο πλαίσιο αυτό η πολύτιμη τεχνογνωσία που κατακτήθηκε και εξέλιξη της μηχανικής, αρχιτεκτονικής και τεχνολογίας συνέβαλαν στην δημιουργία πρότυπων πλοίων, εξελιγμένων και  πρωτοπόρων για την εποχή τους.

Το 1871 εταιρία συνέδεσε το Ηνωμένο Βασίλειο με την Βόρεια Αμερική μια σειρά νέων πλοίων ξεκίνησε λανσάροντας την Ωκεάνια Κλάση (Oceanic class). Βασική ανταγωνίστρια της White Star Line ήταν η εταιρία Cunard η οποία εξέπληξε το κόσμο των θαλάσσιων μεταφορών εισάγοντας το 1906 στην αγορά τα πλοία RMS Mavretania και RMS Lusitania. Η Μαυριτάνια ήταν το μέχρι τότε μεγαλύτερο και πολυτελέστερο πλοίο στον κόσμο, γεγονός που ώθησε την White Star Line να δημιουργήσει την Ολυμπιακή Κλάση (Olympic Class). Μια σειρά 3 τρίδυμων πλοίων που έμειναν στην ιστορία για τις ατυχίες και περιπέτειες που σημάδεψαν τον σύντομο βίοτους.  Τα πλοία αυτά ήταν ο Τιτανικός, ο Ολυμπιακός και ο Βρετανικός (που θα ολοκληρωθεί λίγα χρόνια αργότερα). Ήταν συνηθισμένο οι πλοιοκτήτριες εταιρίες να χρησιμοποιούν το ίδιο μοτίβο στις ονομασίες των πλοίων του. Έτσι τα νέα πλοία βαπτίζονταν όλα με την κατάληξη – ic. (Olympic –Titanic – Britannic)

titanikos-02

Διαφημισική μπροσούρα της «Ολυμπιακής Κλάσης»

ΤΙΤΑΝΙΚΟΣ ( RMS Titanic)

Ίσως το πιο διάσημο και αξιομνημόνευτο επιβατηγό υπερωκεάνιο στην ιστορία την ναυτιλίας. Η τραγωδία που κόστισε την ζωή σε  αλλά και η σειρά διαβολικών συμπτώσεων τον έκανε πρωταγωνιστή σε ταινίες, λογοτεχνικά βιβλία και στον τύπο ήδη από την χρονιά του ναυαγίου. Ναυπηγήθηκε  στις 31 Μαρτίου 1909 και ολοκληρώθηκε στις 2 Απριλίου 1912, ένα χρόνο μετά το δίδυμο αδελφό του Ολυμπιακό, αντικαθιστώντας τον και παίρνοντας την θέση του ως το χρυσό χαρτί της εταιρίας, μετά το ατύχημα του δευτέρου στο Σόλεντ. Ζύγιζε 52,310 τόνους, είχε πλάτος 28,0 μέτρα και μήκος 269.1 μέτρα. Κατασκευαστής του Τιτανικού όπως και Ολυμπιακού (τα οποία ήταν πανομοιότυπα με ελάχιστες διαφορές) ήταν ο ThomasAndrews Jr.  ο οποίος επέβλεψε όλες τις λεπτομέρειες προσωπικά.

titanikos-03

Σχέδιο του Τιτανικού

Το μεταλλικό του κέλυφος είχε σχεδιαστεί με μαεστρία. Η λιτή και  σύγχρονη γραμμή του ήταν άκρως λειτουργική. Ακολούθησε μια λογική εξέλιξη της ιδιαίτερης γραμμής των πλοίων της εταιρίας διατηρώντας την ιστορική τριχρωμία (μαύρο- λευκό – κίτρινο) και την χαρακτηριστική διχρωμία στα φουγάρα, όπως επίσης το σχέδιο  της πρύμνης και πλώρης. Είχε επίσης εξαιρετική συμμετρία και κατανομή των κοινόχρηστων εξωτερικών χώρων του. Όλοι οι όγκοι διατηρούσαν μια αυτοπεποίθηση και ταυτόχρονα μια υποταγή σε μια συνολική – καλά ισορροπημένη λογική.   Το πλοίο χωρίστηκε σε 16 διαμερίσματα και προστατευόταν από 11 μπουκαπόρτες που σε περίπτωση ανάγκης σφράγιζαν συγκρατώντας το νερό και επιτρέποντας το πλοίο να επιπλεύσει. Αυτός ήταν και ένας από τους λόγους που το πλοίο βαπτίστηκε «αβύθιστο». Είχε 4 μεγάλα φουγάρα εκ των οποίων το τέταρτο δεν ήταν λειτουργικό και υπήρχε μόνο για λόγους συμμετρίας. Τα καταστρώματα ήταν ντυμένα με τικ και πεύκο ενώ τα ταβάνια του εσωτερικού ήταν βαμμένα με κοκκιώδη φελλό για λόγους μόνωσης. Το πλοίο είχε δύο μεγάλα κατάρτια που υποστήριζαν τους γερανούς των φορτίων ενώ στο κατάρτι της πλώρης βρισκόταν το παρατηρητήριο. Η μείωση των σωστικών λέμβων στις απολύτως απαραίτητες, βάση νόμου, απελευθέρωσε το κατάστρωμα των λέμβων, δημιουργώντας έναν υπέροχο περίπατο με θέα τον ωκεανό. Συνετέλεσε όμως στην άσχημη έκβαση της βραδιάς του ναυαγίου. Σε αντίθεση την πληθωρική  προσωπικότητα του Μαυριτανία, ο Τιτανικός ήταν σύγχρονος και μοντέρνος, απαλείφοντας κάθε περιττό στοιχείο, ενοποιώντας συστήματα εξαερισμού και θέρμανσης και κατα συνέπεια αδειάζοντας τα καταστρώματα από την παραφωνία των γιγάντιων εξαεριστήρων.

titanikos-04

Ο Τιτανικός λίγο πρίν το παρθενικό του ταξίδι.

titanikos-05

Ο Τιτανικός λίγο πρίν το παρθενικό του ταξίδι.

Σε αντίθεση με την λιτή, βιομηχανική και άκρως μοντέρνα γραμμή του εξωτερικού του πλοίου το εσωτερικό ήταν εντυπωσιακά στολισμένο, χυδαία πολυτελές και εξωστρεφές. Έμοιαζε με πάζλ από δωμάτια παλατιών διάφορων εποχών με καμία αρχιτεκτονική και αισθητική συνέπεια, με το εξωτερικό του πλοίου.  Από τα δέκα καταστρώματα τα οκτώ προορίζονταν για χρήση από τους επιβάτες. Τα καταστρώματα ανάμεσα στην πρύμνη και πλώρη που αποτελούσαν και το μεγαλύτερο μέρος του πλοίου προορίζονταν κατά κύριο λόγο για την Πρώτη Θέση . Η Δεύτερη Θέση βρισκόταν στο τελευταίο κομμάτι πριν την πλώρη (απο την σκάλα της Δεύτερης Θέσης και  πίσω) και η Τρίτη Θέση στα κατώτερα καταστρώματα της πρύμνης και πλώρης. Η πρύμνη και πλώρη , οι χώροι της τρίτης θέσης και τα δωμάτια του προσωπικού ενώνονταν με την «Οδό Σκοτίας» ( Scotland Road ) ή την «Ραχοκοκκαλιά». Ένας τεράστιος διάδρομος/άξονας στο κατάστρωμα Ε΄  που κατέτρεχε κατά μήκος το κεντρικό κομμάτι του πλοίου εξυπηρετώντας την Τρίτη θέση και το προσωπικό. Ονομάστηκε έτσι από το πλήρωμα του πλοίου, η πλειοψηφία του οποίου, καταγόταν από το Λίβερπουλ.

titanikos-06

Η «Οδός Σκοτίας» όπως παρουσιάστηκε στην κινηματογραφική ταινία  «Τιτανικός» το 1997

Εκτός από πλωτό παλάτι ο Τιτανικός ήταν μια καλοκουδρισμένη μηχανή εξυπηρέτησης επιβατών. Ένα πλήρωμα  889 ατόμων συνιστούσαν τον ζωντανό οργανισμό του πλοίου δουλεύοντας αδιάκοπα. Τις πρώτες μέρες του ταξιδιού το νέο πλήρωμα προσπαθώντας να βρει τα πατήματά του υπέπεσε σε λάθη και παραλήψεις. Γρήγορα όμως συντονίστηκαν, προσφέροντας πρώτης τάξεως υπηρεσίες στους επιβάτες, που έστω και για λίγες μέρες απόλαυσα όλα όσα προσέφερε το μοναδικό υπερωκεάνιο.

Η ΠΡΩΤΗ ΘΕΣΗ

Η πρώτη θέση κατείχε την μερίδα του λέοντος στο νέο πλοίο. Εκτεινόταν σχεδόν σε όλο το κεντρικό κομμάτι  ανάμεσα στην πρύμνη και πλώρη. Τα καταστρώματα συνδέονταν με δύο πολυτελή κλιμακοστάσια που λειτουργούσαν ως δυο κάθετοι άξονες κίνησης από το κατάστρωμα των λέμβων μέχρι το κατάστρωμα Δ΄ και ένα μικρό κομμάτι του καταστρώματος Ε΄ στο οποίο βρισκόταν το χαμάμ και η πισίνα. Η πρώτη θέση προσέφερε πέρα από πρωτόγνωρη άνεση και χλιδή σε επίπεδο διαμονής, πάρα πολλές  επιλογές διασκέδασης  στους υπερπολυτελείς κοινόχρηστους χώρους. Η εκλεκτιστική διακόσμηση του πλοίου προέκυψε από μια μίξη στυλ, κυρίως γαλλικού, εκσυγχρονισμένου και προσαρμοσμένου σε μια βορειοευρωπαϊκή λογική. Προέκυψε και από μια μίξη και αντιγραφή σε πολλές περιπτώσεις στοιχείων από άλλα πολυτελή πλοία της εποχής αλλά και πλοία της εταιρίας, ακολουθώντας την τάση της εποχής, να υπάρχει μια λογική πολυτελούς ξενοδοχείου απαλείφοντας σε μεγάλο βαθμό τα στοιχεία που θυμίζουν πλοίο, όπως φινιστρίνια και πάγκους.

titanikos-07

Οι ομοιότητες ανάμεσα στα καπνηστήρια του RMS Βαλτική (πάνω) και Ολυμπιακού (κάτω). Και τα δυο πλοία της ίδια εταιρίας.

titanikos-08

O γυάλινος θώλος τουσαλονιού του RMS Μαυριτάνια (πάνω) και της Μεγάλης Σκάλας του Τιτανικού (κάτω) Credit: Henry Aldridge & Son.

Η συνθετική αυτή προσπάθεια καθιστά δύσκολο να ταξινομηθεί το πλοίο σε κάποιο συγκεκριμένο ύφος  και  μπορεί εύκολα να χαρακτηριστεί ως ασυνεπές και οριακά υπερβολικό και κιτς. Παράλληλα όμως  έδινε στους επιβάτες της πρώτης θέσης  την ευκαιρία να απολαύσουν διαφορετικές εμπειρίες, ταξίδια και «γεύσεις» σε ένα μόνο ταξίδι 6 ημερών, μια λογική που θα συναντήσουμε πολύ αργότερα  στα κρουαζιερόπλοια. Μια εποχή που δεν υπήρχαν καζίνο, σινεμά, θέατρα και ντίσκο στα πλοία οι αλλαγές παραστάσεων ,η διαφορετικότητακαι πολυχρωμία των χώρων ήταν μια αναγκαία συνθήκη για μια ολοκληρωμένη και μοναδική εμπειρία.

Ι. ΚΑΜΠΙΝΕΣ ΠΡΩΤΗΣ ΘΕΣΗΣ

Οι καμπίνες εκτείνονταν από το κατάστρωμα Α΄ μέχρι το κατάστρωμα Ε΄ στα οποία υπήρχαν τα λιγότερο πολυτελή δωμάτια. Οι καμπίνες του καταστρώματος Ε΄ συχνά χρησιμοποιούνταν και από επιβάτες της Δεύτερης Θέσης. Από τις 371 καμπίνες της Πρώτης Θέσης οι 41 μπορούσαν ανάλογα με την πληρότητα να χρησιμοποιηθούν και από επιβάτες της Δεύτερης Θέσης. Οι διάδρομοι που οδηγούσαν στις καμπίνες ήταν αρκετά λιτοί. Οι διάδρομοι του Β΄ και Γ΄ καταστρώματος που εξηπυρετούσαν τα ακριβότερα και πιο λουξ δωμάτια ήσαν ελαφρώς πιο πολυτελείς, επενδεδυμένοι με λευκό κόντρα πλακέ, πιλάστες, καμάρες πάνω από τις πόρτες των δωματίων και ένα διακοσμητικό διάζωμα υποστηριζόμενο από επιχρυσωμένους βραχίονες που έκρυβε τους αεραγωγούς και τα ηλεκτρικά καλώδια. Οι διάδρομοι του Β΄ καταστρώματος, που που οδηγούσαν στις λουξ σουίτες ήσαν και οι μόνοι που αφορίζονταν, από τους κοινόχρηστους χώρους των δύο Μεγάλων Κλιμακοστασίων, με δίθυρες πόρτες από κόκκινη τσόχα, μειώνοντας την φασαρία που προερχόταν από αυτούς . Φωτισμένες και επίχρυσες επιγραφές κατηύθυναν τους επιβάτες στα δωμάτια και τα κοινόχρηστα μπάνια.

titanikos-11

Οι καμπίνες των «εκατομυριούχων» στο κατάστρωμα Β’

Η πολυτέλεια και κυρίως το μέγεθος των καμπινών της πρώτης θέσης ήταν κάτι πρωτόγνωρο για πλοίο της εποχής. Οι τέσσερις λουξ σουίτες (“Deluxe”Parlour Suites), περί τα 200 τμ, βρίσκονταν στα καταστρώματα B΄ και Γ΄ στο ίδιο σημείο δίπλα στην Μεγάλη Σκάλα. Κάθε σουίτα είχε δικό της καθιστικό, δύο υπνοδωμάτια, γκαρνταρόμπες και ιδιωτική μπανιέρα με ζεστό νερό. Οι σουίτες είχαν στυλ γαλλικού Empire, Adam και Λουί Κένζ και το μέγεθός τους εντυπωσίαζε τους λίγους αλλά τυχερούς επιβάτες που είχαν την τύχη να ταξιδέψουν σε αυτές. Όλα τα μεγάλα καθιστικά είχαν ένα ψεύτικο τζάκι, ένα μεγάλο τραπέζι για χαρτιά, πολυθρόνες και καναπέδες, σκευοθήκη και γραφείο.

titanikos-12

Η  λουξ σουίτα (Γ55) σε στύλ γαλλικού Empire και Louis XV του ζεύγους Στράους

titanikos-13

Η  λουξ σουίτα (Γ55) σε στύλ γαλλικού Empire και Louis XV του ζεύγους Στράους

 

titanikos-14

Το Σαλόνι της σουίτας του , J. Bruce Ismay σε στύλ Adam, που κοίταζε στο ιδιωτικό κατάστρωμα.

titanikos-15

Το Σαλόνι της σουίτας του , J. Bruce Ismay σε στύλ Adam, που κοίταζε στο ιδιωτικό κατάστρωμα.

Οι δύο από τις τέσσερις σουίτες που βρίσκονταν στο κατάστρωμα  Β΄  συνδέονταν και με την εξωτερική είσοδο του πλοίου προς την Μεγάλη Σκάλα διευκολύνοντας την μεταφορά των αποσκευών που περνούσαν απ’ ευθείας στις καμπίνες. Οι συγκεκριμένες σουίτες κλείνονταν ομαδικά μαζί με έναν αριθμό μικρότερων δωματίων για να μπορέσουν να εξυπηρετήσουν τις οικογένειες και το προσωπικό τους. Επιπλέον είχαν και ένα ιδιωτικό σκεπαστό κατάστρωμα 16 μέτρων.  Σε μια από τις δύο σουίτες (Β 52/54/56) με ιδιωτικό κατάστρωμα διέμενε ο πρόεδρος της White Star Line, και γιος του Thomas Ismay, J. Bruce Ismay. To ιδιωτικό κατάστρωμα ήταν επενδεδυμένο με ξύλο τικ, μπαμπού έπιπλα και ξαπλώστρες αλλα και μικρές γλάστρες συνέθεταν το μοναδικό περιβάλλον.

titanikos-16

Το ιδιωτικό κατάστρωμα των δωματίων (Β 52/54/56) και (Β 51/53/55)

Μια λογική εξυπηρέτησης κάθε γούστου αλλά και ανταγωνισμού με όλα τα σύγχρονα πλοία ακολουθήθηκε και στην εσωτερική αρχιτεκτονική των καμπίνων, ιδιαίτερα των δωματίων του Β΄ και Γ΄καταστρώματος τα οποία προσέφεραν 11 διαφορετικά στυλ δωματίων, όπως γαλλικό Empire, Μπαρόκ, Γεωργιανό , Adam, Ιακωβίνειο, Ιταλικής Αναγέννησης, Λουδοβίκου 14ου, 15ουκαι 16ου. Επιπλέον ορισμένα πρωτότυπα σχέδια της Harland and Wolff που ονομάστηκαν Κρεβατοκάμαρα A & Β χρησιμοποιήθηκαν σε 43 δωμάτια και αποτελούσαν εκμοντερνισμένες βερσιόν των κλασσικών δωματίων.  Από τις 330 καμπίνες της Πρώτης Θέσης  οι 100 ήταν μονόκλινες.

titanikos-17

Η κρεβατοκάμαρα Α ήταν η πιο λιτή και ήταν επενδεδυμένη με λευκή επένδυση και πασαμέντο από δρυ.

titanikos-18

Η κρεβατοκάμαρα Β γνωστή και ως η«Γαλλική Καμπίνα», μιας και είχε στοιχεία Λουί Κένζ, είχε δρύινη επένδυση.

Τα υπόλοιπα δωμάτια ακολουθούσαν τις αυστηρές γραμμές των επιλεγμένων στυλ εποχής , με την εταιρία να δίνει τρομακτική σημασία στην λεπτομέρεια από τα έπιπλα και τις ταπετσαρίες μέχρι τα μαξιλάρια και τους κάδους σκουπιδιών. Οι καμπίνες επικοινωνούσαν μεταξύ τους δίνοντας την δυνατότητα να κλείνονται ομαδικά από μεγάλες οικογένειες με τους ακολούθους τους, ενώ τα μπάνια μοιράζονταν ανά δύο ή παραπάνω καμπίνες ανάλογα με την θέση και τιμή. Παρόλα αυτά μεγάλο μέρος των δωματίων είχαν δικό τους μπάνιο, πράγμα πρωτόγονο για επιβατικό πλοίο στο 1912. Οι κοινόχρηστες τουαλέτες χωρίζονταν σε ανδρών και γυναικών. Οι καμαρότοι ειδοποιούνταν και ανάλογα με την διαθεσιμότητα ετοίμαζαν το μπάνιο. Λόγω της περιορισμένης δυνατότητας παροχής καθαρού νερού στα μπάνια χρησιμοποιούσαν θαλάσσιο νερό με εξαίρεση τις ιδιωτικές ,μπανιέρες στις σουίτες.

titanikos-19

Δωμάτιο σε στυλ γαλλικού Empire.

 

titanikos-20

Δωμάτιο σε στυλ Ιταλικής Αναγέννησης

Τα πιο κοινά δωμάτια της Πρώτης Θέσης ήταν είτε μονόκλινα όπως τα πιο λιτά του καταστρώματος Α΄ είτε δίκλινα. Είχαν δικό τους έπιπλο με μαρμάρινο νιπτήρα, σκευοθήκη, καναπέ με τραπεζάκι καφέ και καρέκλες, γκαρνταρόμπα και τουαλέτα. Πάνω από τα περισσότερα  κρεβάτια υπήρχε μια ηλεκτρική συσκευή με ένα κουδούνι για να μπορούν οι επιβάτες να καλούν τους καμαρότους, μια λάμπα διαβάσματος και ένα διχτυωτό  καλάθι για μικρά αντικείμενα. Παρόλο που το πλοίο είχε κεντρική θέρμανση, όλες οι καμπίνες της Πρώτης Θέσης διέθεταν ηλεκτρικά καλοριφέρ για επιπλέον ζέστη και οι επιβάτες μπορούσαν να ζητήσουν ηλεκτρικούς θερμαντήρες κρεβατιών από τους καμαρότους.

titanikos-21

Τυπικά είδη πολυτελών δωματίων της Πρώτης Θέσης με ίδια διάταξη αλλά διαφορετικό στυλ.

titanikos-22

Τυπικά είδη πολυτελών δωματίων της Πρώτης Θέσης με ίδια διάταξη αλλά διαφορετικό στυλ.

titanikos-23

Τυπικά είδη πολυτελών δωματίων της Πρώτης Θέσης με ίδια διάταξη αλλά διαφορετικό στυλ.

Για λόγους οικονομίας στο καθαρό νερού δεν υπήρχε πλυντήριο στο πλοίο αλλά σιδερώνονταν και γυαλίζονταν παπούτσια για ένα μικρόποσό. Πρωινό τσάι και γλυκά σερβίρονταν στις καμπίνες, όχι όμως πρωινό, το οποίο προσφερόταν στην τραπεζαρία.

ΙΙ. Η ΜΕΓΑΛΗ ΣΚΑΛΑ

Η Μεγάλη Σκάλα ήταν η ραχοκοκαλιά της πρώτης θέσης και ο βασικός κάθετος άξονας κίνησης και σύνδεσης των χώρων της Πρώτης Θέσης. Υπήρχαν δύο Μεγάλες Σκάλες. Η κεντρική και η πρυμναία. Η κεντρική ξεκινούσε από το κατάστρωμα λέμβων και κατέληγε στο κατάστρωμα Δ΄. Από το κατάστρωμα των λέμβων οδηγούσε του επιβάτες αφενός στο κατάστρωμα και αφετέρου απο την ίδια πόρτα εσωτερικά στο γυμναστήριο. Από το κατάστρωμα Β΄ οδηγούσε στο Σαλόνι και Αναγνωστήριο. Στο Γ΄ υπήρχε το γραφείο του λογιστή ενώ στο Δ’ η αίθουσα υποδοχής για την τραπεζαρία. Τα καταστρώματα Β΄ και Δ’ λειτουργούσαν επίσης σαν φουαγιέ επιβίβασης και αποβίβασης για τις επιβάτες της Πρώτης Θέσης. Η σκάλα ολοκλήρωνε την διαδρομή της στο κατάστρωμα Ε΄ και περιοριζόταν σε μια λιτή – μονή σκάλα που με την σειρά της οδηγούσε στο κατάστρωμα Ζ΄ στο Χαμάμ και την Πισίνα. Η πρυμναία  Μεγάλη Σκάλα ξεκινούσε από το κατάστρωμα Α’ και κατέληγε στο Γ΄ και ήταν ελαφρώς διαφορετική και μικρότερη από την κεντρική.  Από το κατάστρωμα Α΄ ο επιβάτης είχε πρόσβαση στο Καπνιστήριο και το Καφέ της Βεράντας και από το κατάστρωμα Β΄ στο Café Parisien και το Εστιατόριο À la Carte ενω ο χώρος γύρω από την σκάλα λειτουργούσε σαν αίθουσα αναμονής για τις δύο τελευταίες αίθουσες.

titanikos-24

Κατόψεις της Μεγάλης Σκάλας σε κάθε κατάστρωμα.

Όλο το κλιμακοστάσιο ήταν κατασκευασμένο από αγγλική δρυ και οι γύρω τοίχοι ακολουθούσαν νεοκλασικό στυλ . Το πιο εντυπωσιακό σημείο του κλιμακοστασίου βρισκόταν στο κατάστρωμα Α΄. Η σκάλα στεφόταν από έναν Θόλο 45 τ.μ.  (7,9μ x 5,7μ) από γυαλί και σφυρήλατο σίδερο στην μέση του οποίου υπήρχε ένα μεγάλος πολυέλαιος. Την ημέρα επέτρεπε σε άπλετο και εκκωφαντικό  φυσικό φώς από το κατάστρωμα των λέμβων να εισβάλει στην αίθουσα. Τα βράδια ο Θόλος φωτιζόταν τεχνητά μιμούμενος το φως της ημέρας. Τα περίτεχνα μπαρόκ κιγκλιδώματα των κουπαστών από μαύρο και χρυσό σφυρήλατο σίδερο , που θύμιζαν αντίστοιχα του Παλατιού των Βερσαλλιών, συνέθεταν ένα αποστομωτικό σκηνικό και ανήγαγε τους κοινόχρηστους χώρους από λειτουργικούς άξονες κίνησης σε σημεία συνάντησης και επίδειξης.

titanikos-25

Η Μεγάλη Σκάλα του Ολυμπιακού ακριβώς ίδια με αυτήν του Τιτανικού.

titanikos-26

Η Μεγάλη Σκάλα του Ολυμπιακού ακριβώς ίδια με αυτήν του Τιτανικού.

 

titanikos-27

Η πρυμναία Μεγάλη Σκάλα του Ολυμπιακού. Ήταν ελαφρώς διαφορετική από την κεντρική Μεγάλη Σκάλα.

Στο κεφαλόσκαλο της Μεγάλης Σκάλας υπήρχε το μεγάλο ρολόι εμπνευσμένο από μία μνημειακή καπνοδόχο σχεδιασμένη από τους Percier και Fontaine για τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη. Το έργο σκαλίστηκε σε λευκό μάρμαρο και εγκαταστάθηκε στο γραφείο του Λουδοβίκου 14ου στα Ανάκτορα του Κεραμικού. Αναπαριστά Τιμή και την Δόξα που στεφανώνουν τον Χρόνο. Στους υπόλοιπους ορόφους στο αντίστοιχο σημείο δέσποζαν πρωτότυπες ελαιογραφίες. Στην κεντρική κουπαστή της Σκάλας υπήρχε ένα Χερουβίμ επίσης αντίγραφο ενός μεταλλικού αγάλματος από τον κήπο των Βερσαλλιών που φώτιζε το βασικό σημείο συνάντησης του δωματίου. Στις άκρες των κουπαστών ήταν σκαλισμένοι ανανάδες και γύρω από την σκάλα οι όροφοι υποστηρίζονταν από κίονες κορινθιακού ρυθμού. Μοναδική εξαίρεση το κατάστρωμα Δ΄ στο οποίο κατέληγε η Μεγάλη Σκάλα και στο οποίο βρισκόταν η Αίθουσα Υποδοχής της Τραπεζαρίας.

titanikos-28

Το ρολόι της Μεγάλης Σκάλας (αριστερά) και το σχέδιο της καπνοδόχου των Percier και Fontaine(αριστερά)

Στο πίσω μέρος της σκάλας υπήρχαν τρείς ανελκυστήρες που συνέδεαν το κατάστρωμα Β’ με Ε΄ και βοήθησε κυρίως ηλικιωμένους αλλά και επιβάτες που επιβιβάζονταν από το κατάστρωμα Ε’ και οδηγούνταν με άνεση στις καμπίνες τους. Οι τρείς αψιδωτές είσοδοι των ανελκυστήρων είχαν έντονα νεοκλασικά στοιχεία, συνοδεύονταν  από διπλούς  πιλάστες και έκλειναν με περίτεχνα συρόμενα διπλά μαύρα κάγκελα. Οι χειριστές των ανελκυστήρων γνώριζαν πολύ καλά το πλοίο και έδινα οδηγίες στους επιβάτες.

titanikos-29

Ανελκιστήρες στο πίσω μέρος της μεγάλης σκάλας –  The Shipbuilder (Midsummer 1911)

Η επιβάτης της Δεύτερης Θέσης Lαwrence Beesley περιγράφει ένα παιδί που δούλευε στους ανελκυστήρες:

“Ήταν αρκετά νέος, όχι παραπάνω από δέκα έξη, νομίζω. Ένα όμορφο αγόρι με ανοιχτά μάτια, με μια αγάπη για την θάλασσα και παιχνίδια στο κατάστρωμα, και την θέα του ωκεανού και δεν απολάμβανε τίποτε από αυτά.  Μια μέρα καθώς με οδηγούσε έξω από τον ανελκυστήρα είδε μέσα από τα παράθυρα της εισόδου να παίζουν ένα παιχνίδι με κρίκους,  είπε με έναν νοσταλγικό τόνο, «Εύχομαι να μπορούσα να πάω εκεί έξω κάποιες φορές»

ΙΙΙ. ΤΑ ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΑ

Στο κατάστρωμα Δ’ στον προτελευταίο όροφο που οδηγούσε η Μεγάλη Σκάλα βρισκόταν η Αίθουσα Υποδοχής και  η Τραπεζαρία της Πρώτης Θέσης. Στην αίθουσα υποδοχής  σερβιριζόταν απογευματινό τσάι από στις 4μμ με την συνοδεία μουσικής δημιουργώντας ένα ιδανικό πρελούδιο πριν τα γεύματα.  H Αίθουσα Υποδοχής μέτραγε 460 τ.μ. και κατέτρεχε όλο το πλάτος του πλοίου. Στην αρχή της σκάλας στη μεσαία κουπαστή δέσποζε ένα τεράστιο ηλεκτρικό κηροπήγιο. Για τους περισσότερους επιβάτες της Πρώτης Θέσης αυτή η αίθουσα ήταν το πρώτο πράγμα που αντίκριζαν κατά την επιβίβασή τους στο πλοίο, ενώ το ασανσέρ πίσω από την σκάλα τους οδηγούσε στις καμπίνες του.

titanikos-30

Η Αίθουσα υποδοχής σε μπροσούρα της εποχής. Credit: Henry Aldridge & Son

 

titanikos-31

Η Μεγάλη Σκάλα στο Κατάστρωμα Δ΄ κατέληγε στην αιθουσα υποδοχής της τραπεζαρίας.

Η αίθουσα ήταν ντυμένη με άσπρο γυαλιστερό μαόνι σε Ιακωβίνειο στυλ. Παντού υπήρχαν τοποθετημένα ρατάν τραπεζοκαθίσματα, καναπέδες Chesterfield από πράσινο δαμάσκο και γλάστρες με φοινικοειδή στις εσοχές. Το πάτωμα ήταν καλυμμένο με μοκέτα Άξμινστερ. Στον κεντρικό τοίχο απέναντι από την σκάλα ήταν κρεμασμένη μια υπέροχη ταπετσαρία «La Chasse du duc de Guise». Ο χώρος φωτίζονταν με φώς ημέρας περιμετρικά από βιτρό που κάλυπταν τα διπλά φινιστρίνια και το βράδυ με τεχνητό το βράδυ. Γύρω από το πιάνο με ουρά (Steinway) μαζευόταν η ορχήστρα που συνόδευε τις ώρες αιχμής πριν και μετά τα γεύματα.

titanikos-32

Το μεγάλο πιάνο της Αίθουσας Υποδοχής.

Η Τραπεζαρία ήταν η μεγαλύτερη αίθουσα του πλοίου 1,000 τ.μ. ενιαίου χώρου και με μήκος πάνω από 28 μέτρα. Ήταν διακοσμημένη σε Ιακωβίνειο στυλ με γυαλιστερό λευκό περίτεχνο περίβλημα και σκαλιστές κοχλιωτές εσοχές .

titanikos-33

Η τραπεζαρία της Πρώτης Θέσης –  The Shipbuilder (Midsummer 1911)

titanikos-34

Η τραπεζαρία της Πρώτης Θέσης – The Shipbuilder (Midsummer 1911)

Το δάπεδο από linoleum ήταν διακοσμημένο με τρίχρωμα σχέδια και υπέροχα γυάλινα παράθυρα έκρυβαν τα φινιστρίνια αποβάλλοντας την αίσθηση του πλοίου και βοηθούσαν το φυσικό φώς να εισβάλλει στην αίθουσα. Το βράδυ φώτιζαν τεχνητά τα παράθυρα φωτίζοντας ιδιαίτερα την αίθουσα. Το φαγητό σερβιριζόταν τρεις φορές την μέρα. Τα 115 τραπέζια φιλοξενούσαν  2 έως  12 ανθρώπους και οι γονείς μπορούσαν να γευματίζουν με τα παιδιά του σε περίπτωση που η τραπεζαρία δεν ήταν γεμάτη. Μπορούσε να εξυπηρετήσει 500 άτομα και τα κυριακάτικα πρωινά φιλοξενούσε την αγγλικανική λειτουργία. Το βραδινό γεύμα ήταν το αποκορύφωμα της ημέρας μέσα στο πλοίο. Το μενού των πέντε πιάτων προσέφερε μια πολύωρη γαστρονομική απόλαυση.

titanikos-35

Η Αίθουσα Αναμονής και η Τραπεζαρία (κάτωψη) –  The Shipbuilder (Midsummer 1911)

 

titanikos-36

Βραδινό Μενού Πρώτης Θέσης – 14 Απριλίου 1912

Εναλλακτικά στο Κατάστρωμα Β΄ δίπλα στην πρυμναία Μεγάλη Σκάλα βρισκόταν το εστιατόριο À la Carte το οποίο συνόρευε με το Café Parisien. Κάτι πρωτοπόρο που πρώτο τόλμησε η εταιρία στον Ολυμπιακό και Τιτανικό. Παρόλο που ήταν υπερβολικά πολυτελές, , ήταν ίσως λιγότερο εντυπωσιακό, σε σχέση με την τραπεζαρία, κυρίως λόγω μεγέθους ( φιλοξενούσε μόνο 137 άτομα). Ήταν επενδεδυμένο με ξύλο καρυδιάς και οι κολώνες ήταν διακοσμημένες από λαμπερές μπρούτζινες γιρλάντες. Το εστιατόριο δεν το διαχειριζόταν η White Star Line  αλλά ο αρχιμάγειρας Luigi Gatti και η ομάδα του από τα εστιατόρια του Ritz του Λονδίνου και προσέφερε γαλλική haute cuisine. Οι επιβάτες μπορούσαν να απολαύσουν επιλογές γεύσεων με μια έξτρα χρηματική επιβάρυνση από τις 8πμ έως τις 11μμ.

titanikos-37

Το εστιατόριο À la Carte ήταν μια ιδιαίτερη εναλλακτική αντί του κλασσικού μενού της τραπεζαρίας. –  The Shipbuilder (Midsummer 1911)

Στην μία πλευρά υπήρχε ένας μαρμάρινος κοκκινος μπουφές και από την άλλη ένα βάθρο για την ορχήστρα. Το χαλί διακοσμημένο σε σχέδια Rose du Barry και οι καρέκλες από γαλλική καρυδιά και ταπετσαρία Ωμπυσσόν συνέθεταν ένα ιδιαίτερα ατμοσφαιρικό και ζεστό περιβάλλον. Τα περισσότερα τραπέζια ήταν κρατημένα για ζευγάρια.

Πέραν του άφθονου φαγητού το πλοίο διέθετε 20,000 μπύρες, 1,500 κρασιά και 8,000 πούρα αποκλειστικά για τους επιβάτες της Πρώτης Θέσης.

IV. ΣΑΛΟΝΙ ΠΡΩΤΗΣ ΘΕΣΗΣ

Το Σαλόνι της Πρώτης Θέσης βρισκόταν στο κατάστρωμα Α’ ανάμεσα στις δύο σκάλες της πρώτης Θέσης. Συνόρευε με το Αναγνωστήριο και είχαν την ίδια πρόσβαση από έναν μακρύ διάδρομο που ξεκίναγε από την Μεγάλη Σκάλα και κοίταζε προς το κλειστό κατάστρωμα και από την άλλη πλευρά από έναν αντίστοιχο μακρύ διάδρομο που κατέληγε στην πρυμναία Μεγάλη Σκάλα.

titanikos-38

Σαλόνι της Πρώτης Θέσης και Αναγνωστήριο (κάτοψη) – –  The Shipbuilder (Midsummer 1911)

Αποτελούσε ίσως τον πολυτελέστερο κοινόχρηστο χώρο του πλοίου, εμπνευσμένο από το Παλάτι των Βερσαλλιών σε ύφος Λουί Κένζ . Την επένδυση από αγγλική δρυ συμπλήρωναν αποφασιστικά τα  περίτεχνα  παράθυρα, που στέφονταν από  βιτρό με μοτίβα από μουσικούς να παίζουν κλασσικά όργανα. Ο επίχρυσος και κρυστάλλινος πολυέλαιος δέσποζε κεντρικά στο ταβάνι του σαλονιού και περιμετρικά υπήρχαν μπρούτζινες απλίκες και μεγάλοι στρογγυλοί καθρέπτες. Το ύψος του σαλονιού ξεπερνούσε τα 3,5 μέτρα. Οι καναπέδες και πολυθρόνες όλα από χρυσοπράσινο βελούδο σε φλοράλ σχέδια κατάκλυζαν όλο τον χώρο, ενώ σε κάθε πλευρά που κοίταζε προς τα καταστρώματα υπήρχαν συμμετρικά τέσσερις προεξοχές που διαιρούσαν τις παρέες και δημιουργούσαν πυρήνες φίλων και συγγενών που απολάμβαναν συζητήσεις, τσάι και τσάι και χαρτιά.

titanikos-39

Το σαλόνι της Πρώτης θέσης του Ολυμπιακού παρόμοιο με αυτό του Τιτανικου ήταν το πολυτελέστερο δωμάτιο του πλοίου.

titanikos-40

Το σαλόνι της Πρώτης θέσης του Ολυμπιακού παρόμοιο με αυτό του Τιτανικου ήταν το πολυτελέστερο δωμάτιο του πλοίου.

Πάνω στο μαρμάρινο τζάκι υπήρχε ένα άγαλμα της θεάς Αφροδίτης, αντίγραφο αγάλματος από το Παλάτι των Βερσαλλιών.  Ακριβώς απέναντι υπήρχε μια μικρή βιβλιοθήκη από μαόνι από  την οποία οι επιβάτες μπορούσαν να δανειστούν βιβλία. Ήταν ανοιχτό όλη την μέρα για κοινωνικές επαφές, καφέ, τσάι, σνακ καθώς και ανάγνωση και χαρτοπαιξία. Φιλοξενούσε κυρίως γυναίκες όπως και το διπλανό Αναγνωστήριο.

[ συνέχεια στο μέρος Β’ ]

Πηγές:

Τιτανικός, Η Αληθινή Ιστορία / Don Lynch –Ken Marshall

encyclopedia-titanica.org

titanic.fandom.com

 

Θάνος Αγγέλης

Σκηνοθέτης/ Παραγωγός

Διευθυντής Angelis Films Ltd

www.angelisfilms.com