1. Πείραμα Ελλήνων Μαθητών θα ταξιδεύσει στο Διάστημα: Οι πέντε μαθητές της Β΄ και Γ’ λυκείου του 2ου Λυκείου Ξάνθης (Αννα Κανατά, Γιώργος Κοσμίδης, Αναστάσης Παυλίδης, Θανάσης Προύντζος και Δημήτρης Μάνος) κέρδισαν το πρώτο βραβείο στον 18ο πανελλήνιο διαγωνισμό που προκήρυξε πέρυσι τον Ιανουάριο η Ενωση Ελλήνων Φυσικών με τίτλο «Διαστημικές Αποστολές» με τη σύμπραξη δυο καθηγητών τους (Θωμάς Αλεξόπουλος, Φυσικός και Αναστασία Πεχτελίδου, Βιολόγος) και την υποστήριξη του διευθυντή του σχολείου (Γιώργος Αργυρόπουλος, Φυσικός), το δε πείραμα που παρουσίασαν και οργάνωσαν θα ταξιδεύσει στο διάστημα.

Η πειραματική διάταξη του 2ου Λυκείου Ξάνθης βραβεύθηκε και επιλέχθηκε να τοποθετηθεί σε ειδική κάψουλα μαζί με άλλες πειραματικές διατάξεις από άλλες χώρες σε πύραυλο της αμερικανικής διαστημικής εταιρείας BLUE ORIGIN. Ο πύραυλος NEW SHEPARD θα οδηγήσει την κάψουλα με τα πειράματα στη στρατόσφαιρα όπου θα μείνει για σύντομο χρονικό διάστημα και στη συνέχεια θα επιστρέψει στη γη.

Μαζί με το 2ο λύκειο Ξάνθης, διακρίθηκαν με εξαιρετικές συμμετοχές το 9ο Γυμνάσιο Βόλου και το 1ο Γυμνάσιο Ξάνθης καταλαμβάνοντας τη δεύτερη και την τρίτη θέση του διαγωνισμού.

Το πείραμα των μαθητών αφορά τη νιτρική αναγωγάση (NR) και το πώς αντιδρά σε συνθήκες μικροβαρύτητας. Η νιτρική αναγωγάση είναι ένα ένζυμο με τεράστια σημασία για τον άνθρωπο καθώς το άζωτο είναι από τα βασικά χημικά στοιχεία της ζωής και αποτελεί την πρώτη ύλη για την παραγωγή πρωτεϊνών και νουκλεϊκών οξέων, χημικών ενώσεων πάνω στις οποίες στηρίζεται η ζωή.

Η πειραματική διάταξη θα μπει σε μια μικροκάψουλα κατασκευασμένη από ανθρακονήματα. Με την επιστροφή της κάψουλας στη Γη, η ομάδα θα λάβει πίσω την πειραματική διάταξη προκείμενου να κάνει τις απαραίτητες μετρήσεις και να εξάγει τα συμπεράσματα του πειράματος. Η μικροκάψουλα με την πειραματική διάταξη των μαθητών θα μεταφερθεί από και προς το Τέξας με μέριμνα και ευθύνη της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Ελλάδα.

2. Αστεροειδής γύρω από τον Άρη έχει παρόμοια χημική σύνθεση με τη Σελήνη:

Ο αστεροειδής «1998 VF31» ίσως αποκόπηκε από το δορυφόρο της Γης και αργότερα παγιδεύτηκε από το βαρυτικό πεδίο του Άρη καθώς έχει παρόμοια χημική σύνθεση με τη Σελήνη. Αυτό μπορεί να συμβαίνει είτε επειδή κάποτε αποτελούσε κομμάτι της Γης είτε για άλλο λόγο, όπως η μακρόχρονη έκθεσή του στην ηλιακή ακτινοβολία.«Ενώ αυτό το σενάριο είναι πιθανό, μπορεί επίσης ο αστεροειδής να προήλθε από τον ίδιον τον Άρη» ανέφερε ο έλληνας αστρονόμος δρ Απόστολος Χρήστου, ο οποίος είναι απόφοιτος του Πανεπιστημίου Αθηνών (1993) με διδακτορικό στην Αστρονομία από το Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου (1998) και από το 2001 εργάζεται ως αστρονόμος στο Αστεροσκοπείο Αρμαγκ του Μπέλφαστ.

Οι ερευνητές του Αστεροσκοπείου και του Πλανηταρίου Αρμαγκ, στη Β. Ιρλανδία με επικεφαλής τον Ελληνα αστρονόμο, βρήκαν ότι ο συγκεκριμένος αστεροειδής έχει παρόμοια χημική σύνθεση με τη Σελήνη και έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό Icarus.

3. Ηφαιστειακή έκρηξη στον Αρη πριν από 53.000 χρόνια

Αν και ο Αρης θεωρείται ως ηφαιστειακά ανενεργός μια και οι τελευταίες ενδείξεις για ηφαιστειακές εκρήξεις χρονολογούνται δυόμισι εκατομμύρια χρόνια πριν, μια νέα μελέτη από επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Αριζόνα του Ινστιτούτου Σμιθσόνιαν της Ουάσινγκτον, η οποία θα δημοσιευθεί στο περιοδικό «Icarus», εκτιμά βασιζόμενη σε δορυφορικές εικόνες ότι μία έκρηξη ηφαιστείου συνέβη στην περιοχή Cerberus Fossae 53.000 έως 210.000 χρόνια πριν, χρονικό διάστημα μικρό για τα γεωλογικά δεδομένα.

Η περιοχή Cerberus Fossae βρίσκεται κοντά στο μεγάλο ανενεργό ηφαίστειο Elysium Mons και πρόκειται για ένα μεγάλο ρήγμα από το οποίο έχουν βγει στην επιφάνεια ηφαιστειακή τέφρα και σκόνη.

Προερχόμενη από μάγμα βαθιά στα έγκατα του πλανήτη, η έκρηξη μπορεί να έφθασε σε ύψος αρκετών χιλιομέτρων, πριν τα ηφαιστειακά υλικά πέσουν στο έδαφος. Η ποσότητα αυτών των υλικών εκτιμάται 100 φορές μεγαλύτερη από εκείνη που εκτινάχθηκε κατά την έκρηξη του ηφαιστείου της Αγίας Ελένης στις ΗΠΑ το 1980.

Ο στατικός ρομποτικός γεωλόγος InSight της NASA, που έφθασε στον Αρη το 2018 και διαθέτει σεισμογράφο, έχει καταγράψει εκατοντάδες σεισμικές δονήσεις στον Αρη και έχει καταφέρει να εντοπίσει μόνο για δύο από αυτές την τοποθεσία προέλευσής τους, ακριβώς στην περιοχή Cerberus Fossae. Αυτό ενισχύει τις υποψίες ότι οι εν λόγω σεισμοί μπορεί να σχετίζονται με την εκεί υπόγεια ηφαιστειακή δραστηριότητα.

4. Τεράστια πλημμύρα στον Αρη πριν 4 δισ. χρόνια συνέβη σύμφωνα με μελέτη επιστημόνων των πανεπιστημίων Κορνέλ Νέας Υόρκης, Τζάκσον και Χαβάης, καθώς και του Εργαστηρίου Αεριώθησης (JPL) της NASA, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Nature Scientific Reports» και με βάση στοιχεία από το αμερικανικό ρομποτικό ρόβερ Curiosity.

Ο «κόκκινος» πλανήτης κάποτε είχε ποτάμια, λίμνες, θάλασσες και ωκεανούς. Πριν από πολύ καιρό ξεράθηκε, η ατμόσφαιρά του διέφυγε στο διάστημα και η γεωλογική του δραστηριότητα σταμάτησε.

Η πλημμύρα, που σήκωσε πανύψηλα κύματα, πιθανόν να προκλήθηκε από την πτώση αστεροειδούς, με αποτέλεσμα τήξη των πάγων και καταρρακτώδεις βροχές, πριν τέσσερα δισεκατομμύρια χρόνια. Είναι η πρώτη φορά που ανακαλύπτονται σαφείς γεωλογικές ενδείξεις για τεράστιες πλημμύρες στον Αρη. Η μελέτη δορυφορικών εικόνων από ψηλά δεν είχε επιτρέψει κάτι τέτοιο ως σήμερα αλλά η επιτόπου έρευνα του ρόβερ έφερε στο φως περισσότερα δεδομένα.

Το νέο ρομποτικό ρόβερ Perseverance της NASA που εκτοξεύθηκε τον Ιούλιο του 2020 αναμένεται να φθάσει στον «κόκκινο» πλανήτη στις 18 Φεβρουαρίου 2021 και να στείλει νέα στοιχεία.

Πηγές: tanea.gr, ΑΠΕ – ΜΠΕ, protothema.gr, news247.gr

Μ.Χ.Αναγνωστοπούλου