1.Ανακάλυψη νέου είδους άστρων, πλούσιων σε φώσφορο δημοσιεύτηκε στο Nature Communications από αστρονόμους του Instituto de Astrofisica de Canarias και ερευνητές επιστημών υπολογιστή του Universidade da Coruña. Αυτό θα εξηγούσε την προέλευση του φωσφόρου στο γαλαξία: Όλα τα χημικά στοιχεία του σύμπαντος, εκτός από το υδρογόνο και το περισσότερο ήλιο, δημιουργήθηκαν μέσα σε άστρα. Αυτά που διαδραματίζουν σπουδαίο ρόλο ως προς τη ζωή-ο άνθρακας, το άζωτο, το οξυγόνο, το θείο και ο φώσφορος-αποτελούν τμήμα των μορίων DNA και RNA και είναι απαραίτητα τόσο στις διεργασίες εντός των κυττάρων όσο και στην ανάπτυξη των μεμβρανών τους.

Τα άστρα αυτά είναι πλούσια σε φώσφορο αλλά και σε άλλα στοιχεία, όπως μαγνήσιο, πυρίτιο, οξυγόνο, αργίλιο και άλλα βαρύτερα. Η περαιτέρω έρευνα θα ανοίξει το δρόμο σε ανακαλύψεις που αφορούν τις χημικές και πυρηνικές αντιδράσεις στο εσωτερικό των άστρων.

2.Ο Δίας στο «στόχαστρο» του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb

Ο Δίας είναι μια μικρογραφία  του ηλιακού μας συστήματος, με δορυφόρους που κινούνται γύρω του  και οι κινήσεις του έπεισαν τον Γαλιλαίο πως η Γη δεν είναι το κέντρο του σύμπαντος, στις αρχές του 17ου αιώνα. Τετρακόσια  χρόνια μετά, αστρονόμοι θα χρησιμοποιήσουν το James Webb Space Telescope για να παρατηρήσουν τους δορυφόρους  Γανυμήδη και  Ιώ  καθώς και τους δακτυλίους του.

Ο Δίας ολοκληρώνει μία ημέρα (μια περιστροφή γύρω από τον εαυτό του) σε μόλις 10 ώρες.

Το Webb θα εξετάσει επίσης την ατμόσφαιρα της πολικής περιοχής, όπου το διαστημόπλοιο Juno της NASA ανακάλυψε συμπλέγματα κυκλώνων. Τα φασματογραφικά δεδομένα του Webb θα παρέχουν πολύ περισσότερες λεπτομέρειες από ό,τι δυνατόν σε προηγούμενες παρατηρήσεις, μετρώντας ένταση ανέμων, σωματίδια νεφών, συνθέσεις αερίων και θερμοκρασίες.

Το σύστημα Δακτυλίων του Δία αποτελείται από τρία τμήματα: Έναν επίπεδο κύριο δακτύλιο, ένα «φωτοστέφανο» μέσα στον κύριο δακτύλιο και έναν «αραχνοειδή» δακτύλιο εξωτερικά. Οι δακτύλιοι του Δία είναι ιδιαίτερα αραιοί  επειδή τα σωματίδιά τους είναι μικρά και αραιά που δεν αντανακλούν πολύ φως.

Ο παγωμένος Γανυμήδης είναι το μεγαλύτερο φεγγάρι του ηλιακού συστήματος και το μόνο που έχει το δικό του μαγνητικό πεδίο. Η ομάδα θα διερευνήσει τα εξώτερα τμήματα της ατμόσφαιρας του Γανυμήδη για την καλύτερη κατανόηση της αλληλεπίδρασης του δορυφόρου με σωματίδια του μαγνητικού πεδίου του Δία. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι μπορεί να έχει έναν ωκεανό με αλμυρό νερό κάτω από τους πάγους του. Οι έρευνες του Webb μπορεί να φανούν χρήσιμες  στις  μελέτες άλλων φεγγαριών όπως ο Εγκέλαδος και η Ευρώπη.

Η Ιώ, είναι το πιο ενεργό ηφαιστειακά σώμα σε όλο το  ηλιακό σύστημα, με την επιφάνειά του να καλύπτεται από εκατοντάδες ηφαίστεια και λίμνες λάβας. Οι αστρονόμοι θα διερευνήσουν το μυστήριο των «αόρατων ηφαιστείων», τα οποία εκπέμπουν αέρια χωρίς σκόνη. Το διαστημικό τηλεσκόπιο θα δίνει στοιχεία για τη θερμοκρασία των hotspots της Ιούς, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν είναι κοντά στην ηφαιστειακή δραστηριότητα που παρατηρείται στη Γη ή εάν έχουν διαφορετικές θερμοκρασίες.

3. Πολύ υψηλός ο αριθμός των εξωπλανητών που πιθανόν φιλοξενούν ζωή

Ο μόνος κατοικημένος πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος είναι η Γη, ωστόσο έρευνα του Στίβεν Κέιν, αστροβιολόγου του University of California δείχνει πως άλλα άστρα μπορεί να έχουν μέχρι και επτά πλανήτες σαν τη Γη, εάν λείπει ένας  γίγαντας αερίων όπως ο Δίας.

H αναζήτηση ζωής στο διάστημα επικεντρώνεται κατά κανόνα σε αυτό που οι επιστήμονες αποκαλούν «κατοικήσιμη ζώνη»- την περιοχή γύρω από ένα άστρο όπου ένας πλανήτης μπορεί να έχει νερό σε υγρή μορφή. Ο Κέιν μελετούσε ένα κοντινό ηλιακό σύστημα ονόματι Trappist-1, που έχει τρεις πλανήτες σαν τη Γη στην κατοικήσιμη ζώνη του και αυτό τον έκανε να αναρωτηθεί για το μέγιστο αριθμό κατοικήσιμων πλανητών που είναι δυνατόν να υπάρχουν γύρω από ένα άστρο και γιατί το άστρο μας έχει μόνο έναν.

Με τη δημιουργία  ενός μοντέλου προσομοίωσης όπου πλανήτες διαφόρων μεγεθών βρίσκονταν σε τροχιά γύρω από τα άστρα τους και έναν αλγόριθμο για τις βαρυτικές δυνάμεις, βοήθησε να εξεταστεί πώς οι πλανήτες αλληλεπιδρούσαν μεταξύ τους σε βάθος εκατομμυρίων ετών. Όπως διαπιστώθηκε, ήταν δυνατόν κάποια άστρα να υποστηρίζουν μέχρι και επτά, και ένα άστρο σαν τον ήλιο μας θα μπορούσε να υποστηρίξει έξι πλανήτες με νερό σε υγρή μορφή.

«Πάνω από επτά, και οι πλανήτες έρχονται πολύ κοντά μεταξύ τους και αποσταθεροποιούν ο ένας την τροχιά του άλλου» διευκρίνισε ο Κέιν.

Τότε γιατί το ηλιακό μας σύστημα έχει μόνο έναν, ενώ θα μπορούσε να έχει έξι; Αυτό εξαρτάται από την τροχιά της  κίνησης των πλανητών: αν είναι κυκλική, οβάλ ή άτακτη, αν  ελαχιστοποιούνται οι  στενές επαφές και αν διατηρούνται σταθερές. Ο Κέιν υποπτεύεται το  Δία ως υπεύθυνο για την περιορισμένη κατοικησιμότητα του συστήματός μας επειδή είναι γιγάντιος και διαταράσσει άλλες τροχιές.

Μελλοντικές μελέτες θα συμπεριλάβουν τη δημιουργία νέων μοντέλων που θα εξετάζουν την ατμοσφαιρική χημεία των πλανητών στις κατοικήσιμες ζώνες άλλων αστρικών συστημάτων.

4. Αστροφυσικός δίνει πρωτότυπο όνομα σε αστέρι: Ο αστροφυσικός του Πανεπιστημίου της Κολωνίας Φλόριαν Πάϊσκερ θέλοντας να αποτίσει φόρο τιμής στην αγαπημένη του γιαγιά και τις ωραίες αναμνήσεις από την παιδική του ηλικία ονόμασε «S 4711», ένα αστέρι το οποίο έχει τον πιο σύντομη διάρκεια τροχιάς που έχει παρατηρηθεί ποτέ γύρω από τη μαύρη τρύπα  Τοξότης Α΄, από το όνομα της κολώνιας που χρησιμοποιούσε εκείνη. Εκτός από το αστέρι αυτό οι ερευνητές ανακάλυψαν άλλα τέσσερα αστέρια στο κέντρο του Γαλαξία μας, όπως αναφέρει δημοσίευσή τους στο επιστημονικό περιοδικό «Astrophysical Journal».

(Το «4711 eau de kologne» ήταν ένα άρωμα με μεγάλη ζήτηση σε όλο τον κόσμο, για πολλά χρόνια και ειδικά κατά τη μεταπολεμική περίοδο).

 

Μ.Χ. Αναγνωστοπούλου