-Τι είναι τούτο μάνα μου; Με ρώτησε κάποιος που ανέφερα τη λέξη. Είναι συναίσθημα; Οπως λέμε αγαπάω τη μάνα μου, το παιδί μου;

-Είναι και αυτό του απάντησα. Συμπεριλαμβάνεται στην ενσυναίσθηση. Είναι το να μπορείς να μπεις στη θέση κάποιου άλλου όντος και να καταλάβεις τα συναισθήματά του. Να μπορείς να το νιώσεις. Να καταλάβεις τον πόνο του ή τη χαρά του. Την ευτυχία του ή τη δυστυχία του. Να πονάς με τον πόνο του και να χαίρεσαι με τη χαρά του.

-Το καταλαβαίνω μου λέει. Οταν χαίρεται η κόρη μου, χαίρομαι και εγώ και όταν πονάει, πονάω.

– Μόνο για την κόρη σου;

-Ε, ναι.

Όχι, αυτό δεν είναι ενσυναίσθηση. Ενσυναίσθηση είναι το να κατανοείς τη χαρά και τον πόνο όλων των έμβιων όντων, αρχής γενομένης από τον πλανήτη. Γιατί και ο πλανήτης μας είναι έμβιο ον. Και πονάει. Και υποφέρει. Και υποφέρει γιατί τον πληγώνουμε. Τον καταστρέφουμε. Ξεριζώνουμε το κορμί του και ρίχνουμε επάνω πέτρες και μπετόν.

Πονάει γιατί καίμε τα δάση και βασανίζουμε όσα παιδιά του ζουν εκεί.

Πονάει γιατί ρυπαίνουμε τις θάλασσες και τους ποταμούς και κάνουμε τα έμβια όντα που ζουν εκεί να μην μπορούν να αναπνεύσουν.

Πονάει γιατί βασανίζουμε τα παιδιά του. Τα ζώα. Και όσο πονάνε αυτά, πονάει και ο πλανήτης. Και ο πόνος συσσωρεύεται. Και σίγουρα θα έρθει η στιγμή που κάπως θα ξεσπάσει…

Οι πρόγονοί μας είχαν θεούς που προστάτευαν τον πλανήτη. Και οι δώδεκα Θεοί ήταν στην υπηρεσία του πλανήτη. Και τον προστάτευαν. Και τον διαφύλασσαν. Και τον σέβονταν. Και έκαναν τελετές και τιμούσαν τη φύση και την ευχαριστούσαν.

Υπήρχαν φυλές που ζούσαν σε αρμονία με το περιβάλλον και τη φύση και ήταν σοφές. Μέχρι που οι «πολιτισμένοι» λαοί ανέτρεψαν την αρμονία αυτή.

Εμείς ισχυριζόμαστε ότι είμαστε απόγονοί τους. Ούτε η παιδεία μας όμως, ούτε η συμπεριφορά μας συνάδουν με τα δικά τους πιστεύω.

Γιατί ποιος μας δίνει το δικαίωμα να συμπεριφερόμαστε σαν θεοί; Ποιος μας δίνει το δικαίωμα να καταστρέφουμε μόνο; Ποιος μας δίνει το δικαίωμα να αφαιρούμε ζωές που εμείς οι ίδιοι δεν δημιουργήσαμε;

Γιατί όλη μας η ύπαρξη είναι μία συνεχόμενη ύβρις. Γιατί το Εγώ μας είναι δυνατότερο από την οποιαδήποτε σοφία. Γιατί,όταν περπατάμε κοιτάμε εμπρός. Ούτε κάτω στη γη, ούτε ψηλά στον ουρανό. Ετσι δεν έχουμε καμία επαφή με τον πλανήτη. Γιατί κοιτώντας μπροστά βλέπουμε εμάς. Τον εαυτό μας στον απέναντι άνθρωπο. Τον άλλο ανθρωπάκο που το παίζει επίσης Θεός. Και έτσι πορευόμαστε. Μέχρι που ο πλανήτης θα μας σταματήσει.

Πιθανά για τους περισσότερους αυτές οι γραμμές να είναι ψιλά γράμματα. Πιθανά να μην καταλαβαίνουν καν την έννοια της ενσυναίσθησης. Ισως και να μην τους ενδιαφέρει να καταλάβουν.

Εξάλλου τι να πεις στον άλλον όταν δεν θέλει να καταλάβει την ενσυναίσθηση. Θα σου πει συναίσθημα. Θα σου πει ότι δεν τον αφορά. Θα σου πει ότι είσαι βλάκας και τι ψάχνεις να βρεις σε μια τόσο δύσκολη εποχή που ο κόσμος έχει οικονομικά προβλήματα. Ποιος νοιάζεται τώρα για την ενσυναίσθηση. Εξάλλου αυτό δεν τρώγεται.

Οι ΑΝΘΡΩΠΟΙ νοιάζονται. Μαζί με αυτούς και ο πλανήτης. Και ο πλανήτης έχει ενσυναίσθηση. Και όταν ο πλανήτης αποφασίσει ότι, ως είδος, έχουμε ξεπεράσει τα όρια και ότι η ύβρις απαιτεί τη νέμεση, τότε αδέλφια θα έχουμε να δούμε πολλά…

(Το συγκεκριμένο κείμενο αφιερώνεται στη μνήμη του πατέρα μου.)

Ελένη Πλευρά
Εκπαιδευτικός/Εκπαιδεύτρια ενηλίκων
Πρόεδρος της ΑΜΚΕ EN.O GREECE