Στη μάχη του Κρεσί, στις 26 Αυγούστου 1346, οι Αγγλοι καθιέρωσαν τη βαλλίστρα, ως όπλο που θα επικρατούσε στα πεδία των μαχών τον επόμενο αιώνα. Επίσης, η νίκη επί των Γάλλων τους καθιέρωσε ως τον αποτελεσματικότερο στρατό της εποχής και οδήγησε στην κατάληψη του λιμανιού του Καλέ, το οποίο τους έδωσε στρατιωτική και εμπορική πρόσβαση στη Γαλλία, τα επόμενα εκατό χρόνια.

Το 1337 η Αγγλία και η Γαλλία άρχισαν μια σειρά μαχών που συνεχίστηκαν περισσότερο από εκατό χρόνια. Οι δυο χώρες αντιμάχονταν για το εμπόριο μαλλιού στη Φλάνδρα και οι Αγγλοι ήταν πολύ οργισμένοι από την απροκάλυπτη βοήθεια των Γάλλων προς τη Σκοτική επανάσταση. Η διάσταση αποκορυφώθηκε όταν πέθανε ο βασιλιάς Κάρολος Δ’ το 1328, αφήνοντας πίσω του έναν άμεσο κληρονόμο του γαλλικού θρόνου. Ο βασιλιάς Εδουάρδος Γ’ της Αγγλίας αναγνώρισε αρχικά την άνοδο του Φιλίππου των Βαλουά στον θρόνο, αλλά μια δεκαετία αργότερα, βασιζόμενος στην καταγωγή της μητέρας του, συμπέρανε ότι είχε το δικαίωμα να κυβερνήσει τη Γαλλία.

Επιφανειακά, οι επιδιώξεις του Εδουάρδου φαίνονταν φιλόδοξες. Τα είκοσι εκατομμύρια των Γάλλων ήταν πενταπλάσια των Αγγλων. Η Γαλλία είχε επίσης ισχυρούς φεουδάρχες ευγενείς που ήταν εκπαιδευμένοι και φιλοπόλεμοι, επανδρώνοντας τον στρατό τους με ένα σύστημα υποχρεωτικής στράτευσης, που προέβλεπε ότι όλοι οι ενήλικοι άρρενες θα υπηρετούσαν στον στρατό. Οι Αγγλοι από το άλλο μέρος, είχαν λιγότερους άνδρες, αλλά στρατολογούσαν επαγγελματίες εθελοντές που γνώριζαν από όπλα και στρατιωτική τακτική.

Επί αρκετά χρόνια, μικρές αγγλικές δυνάμεις έκαναν επιδρομές στη Γαλλία. Το 1340, το αγγλικό ναυτικό νίκησε τους Γάλλους στη ναυμαχία του Σλουί, δίνοντας έτσι στον Εδουάρδο τον έλεγχο της Μάγχης και τη δυνατότητα να αρχίσει μια εισβολή πλήρους κλίμακας. Στις 12 Ιουλίου 1346 ο Εδουάρδος αποβιβάστηκε στη Νορμανδία με στρατό περίπου 12.000 επαγγελματιών βετεράνων των Σκοτικών Πολέμων. Σχεδόν 7.000 απ’ αυτούς ήταν τοξότες οπλισμένοι με βαλλίστρες βεληνεκούς 250 – 300 μέτρων. Συναντώντας ελάχιστη αντίσταση στη Νορμανδία, ο στρατός του προχώρησε στο εσωτερικό της χώρας, λεηλατώντας την περιοχή. Τα λάφυρα, τα βασανιστήρια, οι βιασμοί και οι φόνοι κατά την προέλασή του όχι μόνο ευχαρίστησαν τον στρατό του, αλλά επίσης αποθάρρυναν και τους Γάλλους.

Ο βασιλιάς Φίλιππος ΣΤ’ συγκέντρωσε γρήγορα τον στρατό του και κινήθηκε για να συναντήσει τον Εδουάρδο. Τη βάση των γαλλικών δυνάμεων αποτελούσαν περίπου 12.000 βαριά οπλισμένοι ιππότες και 6.000 μισθοφόροι Γενουάτες τοξότες. Αλλοι 20.000 με 30.000 επιστρατευμένοι Γάλλοι αγρότες, χωρίς εκπαίδευση ή κίνητρα, ακολουθούσαν αυτόν το στρατό.

Οι Γάλλοι επιχείρησαν να καθηλώσουν τους Αγγλους στον πλημμυρισμένο ποταμό Σομ, αλλά ο Εδουάρδος κατόρθωσε να τον διασχίσει και να φθάσει σε μια λοφοπλαγιά κοντά στο χωριό Κρεσί, όπου ετοίμασε την άμυνά του. Παρέταξε τον στρατό του σε τρεις ομάδες πεζικού με τοξότες στις πτέρυγες σε μια γραμμή περίπου 2.000 χιλιομέτρων. Μπροστά τους τοποθέτησε εμπόδια από αιχμηρούς πασσάλους και ορύγματα. Κράτησε επίσης σε εφεδρεία 700 έφιππους ενόπλους και 2.000 τοξότες. Ακόμη και στη διάρκεια αυτών των μακρών προετοιμασιών, οι Αγγλοι είχαν τον χρόνο να συγκεντρώσουν εφόδια από την περιοχή και να αναπαυθούν για λίγο πριν τη μάχη.

Ο Φιλιππος έφθασε στις αμυντικές θέσεις των Αγγλων το απόγευμα της 3ης Αυγούστου 1346, αλλά αποφάσισε να ξεκουράσει τις δυνάμεις του πριν επιτεθεί, αν και πολλοί απ’ τους ιππότες του που διοικούσαν δικούς τους στρατούς, δεν ήθελαν να καθυστερήσει η μάχη. Απρόθυμοι να περιμένουν, μερικοί Γάλλοι άρχισαν να προωθούνται έχοντας επικεφαλής τους Γενουάτες τοξότες. Αυτοί όμως έριξαν τις πρώτες ριπές βελών από πολύ μεγάλη απόσταση χωρίς να βλάψουν τους Αγγλους αμυνόμενους. Οι τοξότες του Εδουάρδου απάντησαν με διαδοχικές βολές που χτύπησαν πολλούς Γενουάτες και αρκετούς ιππότες πίσω τους. Ακόμη περισσότεροι Γάλλοι ιππότες έκαναν επίθεση αδιαφορώντας για το βεληνεκές των τοξαύλων αλλά δέχθηκαν καταιγισμό βελών. Οι αλλεπάλληλες επιθέσεις των Γάλλων ιππέων εμποδίστηκαν από τα πτώματα των συναδέλφων τους και από τα βέλη τα οποία συνέχιζαν να πέφτουν από τον ουρανό. Οι καλύτερα εκπαιδευμένοι Αγγλοι τοξότες έριχναν πάνω από δέκα βέλη το λεπτό, ενώ ακόμη και οι ανεκπαίδευτοι, εξακόντιζαν τουλάχιστον τα μισά στο ίδιο χρονικό διάστημα.

Οι Γάλλοι έκαναν πάνω από 10 ως 15 επιθέσεις εναντίον των αγγλικών θέσεων. Μερικοί κατάφεραν να περάσουν και να εμπλακούν σε μάχη με τους έφιππους ενόπλους, αλλά σκοτώθηκαν αμέσως. Η πιο επιτυχημένη γαλλική επίθεση έγινε εναντίον της δεξιάς αγγλικής πτέρυγας την οποία διοικούσε ο 16χρονος γιος του Εδουάρδου, γνωστός ως Μαύρος Πρίγκηψ. Λέγεται μάλιστα ότι, όταν πιέστηκε από τους αξιωματικούς του να στείλει τις εφεδρείες στον γιο του, ο Εδουάρδος απήντησε: «Αφήστε τον να δείξει την αξία του».

Αργά το απόγευμα, ο Μαύρος Πρίγκηψ και ο αγγλικός στρατός είχαν πράγματι αποδείξει την αξία τους. Πάνω από 1.500 Γάλλοι ιππότες είχαν σκοτωθεί ή αιχμαλωτισθεί, ενώ οι βασιλείς της Μαγιόρκας και της Βοημίας είχαν πέσει στο πεδίο της μάχης. Επίσης, αρκετές χιλιάδες στρατιώτες του Φιλίππου και οι περισσότεροι τοξότες του είχαν σκοτωθεί, ενώ πολλοί υψηλόβαθμοι Γάλλοι ευγενείς είχαν συλληφθεί αιχμάλωτοι. Ο Φίλιππος, μολονότι πολεμούσε στο κέντρο της μάχης, κατόρθωσε να διαφύγει.

Οι Αγγλοι, με μόλις εκατό περίπου νεκρούς, δεν καταδίωξαν τους αντιπάλους τους.

Ακολούθως ο Εδουάρδος κινήθηκε εναντίον του Καλέ. Μετά από έναν χρόνο πολιορκίας, κατέλαβε την πόλη, με ελάχιστες απώλειες. Το ισχυρά οχυρωμένο λιμάνι πρόσφερε στους Αγγλους ασφαλή πρόσβαση του στρατού και του εμπορίου στη Γαλλία, κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Η μάχη του Κρεσί αξίζει ασφαλώς τη φήμη της σαν λίκνου του αγγλικού στρατού, ως παγκόσμιας δύναμης, χάρη στην πειθαρχία και στη χρήση της βαλλίστρας. Ο τόξαυλος, απέδειξε στο Κρεσί ότι ήταν το όπλο του μέλλοντος και ότι οι ένοπλες συγκρούσεις έπρεπε να προσαρμοστούν στην τεχνολογία.

(Πηγή: Οι 100 Μεγαλύτερες Μάχες Oλων των Εποχών, M. Lee Lanning, Εκδ. Ενάλιος)