Η Ανύτη η Τεγεάτις (3ος αι. π. Χ.) καταγόταν από την Τεγέα της Αρκαδίας και έγραψε στη δωρική διάλεκτο. Ανήκε στη σχολή των Πελοποννησίων επιγραμματοποιών και φέρεται να διηύθυνε Σχολή. Συνέθεσε κυρίως επιγράμματα και επέφερε σημαντικούς νεωτερισμούς στο ποιητικό αυτό είδος καθώς από τα ηρωικά θέματα στράφηκε σε θέματα της καθημερινής ζωής. Με την ποίηση αυτή παρουσιάζεται ο λαός χωρίς προβολή αριστοκρατικών, περίφημων ή ηρωικών προσώπων. Οι επιγραμματοποιοί της σχολής αυτής ασχολούνται με τον κύκλο του «μικρού ταπεινού ανθρώπου». Οι ψαράδες, οι αγρότες, οι βοσκοί κ.λπ. παρουσιάζονται με τις έγνοιες και τους μόχθους τους αλλά και με τις απλές χαρές τους. Έτσι πιο πολύ μαθαίνουμε για τα επαγγέλματα και τη ζωή των ανθρώπων παρά για τα ονόματά τους. Η επιρροή της στα κοινά φαίνεται να ήταν μεγάλη αφού οι Τεγεάτες την τιμούσαν και μιλούσαν γι’ αυτήν με ευλάβεια. Χαρακτηρίζεται από λεπτό πνεύμα, φυσιολατρική διάθεση, τρυφερότητα και αναζήτηση της γαλήνης. Έγραψε επιγράμματα με μεγάλη ευαισθησία που προορίζονταν για τάφους νέων κοριτσιών ενώ πρώτη αυτή δημιούργησε και επιγράμματα για τάφους ζώων. Ο Αντίπατρος ο Θεσσαλονικεύς την ονόμασε «θηλυκό Όμηρο», “μία από τις εννέα γήινες μούσες” και παρομοίασε τα ποιήματά της με κρίνα. Μαζί με τη Σαπφώ ήταν οι δύο γυναίκες που συμμετείχαν στη συλλογή Στέφανο του Μελεάγρου ο οποίος παραλληλίζοντας στην εισαγωγή κάθε συγγραφέα της ανθολογίας του με ένα άνθος, παρομοίασε την Ανύτη με κόκκινο κρίνο. Ο Στέφανος Βυζάντιος τη χαρακτηρίζει μελοποιό.  Ο Ιούλιος Πολυδεύκης, τον 2ο αι. μ. Χ. διασώζει επιτύμβιο επίγραμμά της «με το οποίο η ποιήτρια δόξασε την Λοκρίδα». Το λεξικό Σούδα (10ος αι. μ. Χ.) παραθέτει στίχους από ποιήματά της. Τέλος ο Παυσανίας κάνει αναφορά περί της Ανύτης σε κεφάλαιο των “Αρκαδικών”.

Από τα σωζόμενα επιγράμματά της κι από τη παράδοση που διασώζει ο Παυσανίας κι ο Ιούλιος Πολυδεύκης φαίνεται ότι η Ανύτη έκανε πολλά ταξίδια εκτός Αρκαδίας, απέκτησε φιλίες στην Επίδαυρο και στα λιμάνια της Λοκρίδος όπως τη Ναύπακτο.

Από το τέλος του 19ου αι. κι όλο τον 20ο αι. Άγγλοι ερευνητές κι ερευνητικά κέντρα μεγάλων Αμερικανικών Πανεπιστημίων της Νέας Υόρκης, της Καλιφόρνιας και του Ιλινόις ανέπτυξαν θεωρίες για τουλάχιστον δύο Τεγεάτιδες ποιήτριες και μία από τη Λέσβο με το όνομα Ανύτη. Πιστεύουν ότι μία από αυτές έζησε τον 8ο αι. μια άλλη τον 4ο αι. και μία τρίτη στο τέλος του 3ου αι.. Χάλκινα πορτραίτα της, έργα του Ευθυκράτη γιου του Λυσίππου και του Μεγαλοπολίτη Κηφισόδοτου του Νεοτέρου (3ος αι. π. Χ.), κοσμούσαν σε περίοπτη θέση το Ναό της Αλαίας Αθηνάς -πολιούχου της Τεγέας τουλάχιστον μέχρι τον 2ο αι. μ.Χ.. Η Ανύτη άσκησε μεγάλη επίδραση στους νεότερούς της λογοτέχνες.

Η Έκδοση Dubner είχε ενσωματωμένη την «Ανθολογία Ελληνικών Επιγραμμάτων» του Πλανούδη. Την έκδοση αυτή ακολουθούν σχεδόν όλες οι Αγγλικές κι Αμερικανικές μεταφράσεις των Επιγραμμάτων της Ανύτης. Εξίσου εύχρηστη είναι η Έκδοση Jacobs (Λειψία 1814). Σήμερα ευρύτατα χρησιμοποιούνται οι Εκδόσεις του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Στην Ελλάδα κυκλοφορεί από το 1992 και η 3τομη έκδοση του Βασιλείου Λαζανά. Σε ολλανδική Ιστοσελίδα αναρτήθηκε το κείμενο των Επιγραμμάτων της Ανύτης με παράλληλη Γερμανική μετάφραση. Κι η Bibliotheca Augustiniana έχει αναρτήσει το πρωτότυπο κείμενο.

Η Έδρα Ελληνικής& Λατινικής Λογοτεχνίας του Τμήματος der Letteren Πανεπιστημίου Leiden στην Ολλανδία δημοσίευσε Κατάλογο με τις 47 γνωστότερες μελέτες Ευρωπαίων ερευνητών που αναφέρονται στο έργο και στη προσωπικότητά της. Ερευνητές και λογοτέχνες όπως μετέφρασαν κι έκαναν γνωστά στην Ευρώπη, Αμερική και Αυστραλία επιγράμματά της. Απ’ αυτά, δημοφιλέστερα στους μεταφραστές είναι όσα αναφέρονται στο δελφίνι, στα παιδιά που παίζουν με τον τράγο, στον πετεινό που ξυπνούσε χαρούμενα την Ανύτη κάθε πρωί  και το επίγραμμα στο άγαλμα της Αφροδίτης στην ακρογιαλιά.

Στην Ελλάδα ο Δρ. Χρήστος Α. Αλεξόπουλος Πανεπιστημίου Πατρών τον Ιούνιο του 2001 έκανε μια αξιόλογη μετάφραση των Επιγραμμάτων της Ανύτης για λογαριασμό της Ιστοσελίδας του Πανεπιστημίου Πάτρας. Μεγάλοι συνθέτες εμπνεύστηκαν από τα Επιγράμματά της και συνέθεσαν αξιόλογα έργα.  Τον Ιούλιο 1937, η Priaul xRainier μέλος της Βασιλικής Ακαδημίας Λονδίνου μελοποίησε 3 ποιήματά της σε μετάφραση Richard Aldington (έργο για μονοφωνία σοπράνο με συνοδεία πιάνο). Στην Gemeente bibliotheek του Ρότερνταμ φυλάσσεται παρτιτούρα με τα μελοποιημένα ποιήματα (ανάτυπο του 1951).

Στο Βέλγιο, ο Willem Kersters, καθηγητής Αρμονίας και Διευθυντής στο Maastricht Conservatory μελοποίησε τέσσερα επιγράμματα της Ανύτης σε γαλλική μετάφραση των Couchoud-Maublanc.

Πηγές: Βικιπαίδεια, Σοφία Βαρβιτσιώτη, http://peri-grafis.net/

Μ.Χ.Αναγνωστοπούλου