1. Τζουμάκες στον Βόρειο Εβρο

Εθιμο που έφεραν μαζί τους οι πρόσφυγες από την Παρέβρια περιοχή της Ανατολικής Θράκης, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν μετά το 1922, από τη Νέα Βύσσα του Βορείου Εβρου, μέχρι το Φυλακτό στον νότο και από τις Φέρες μέχρι την Ξάνθη. Το πρωί της παραμονής των Χριστουγέννων, τα μικρά παιδιά με τον πατέρα τους ξεχύνονταν μέσα στα χωριά κρατώντας χοντρά και μακριά ξύλα, τις «τζουμάκες», που συμβόλιζαν τα ραβδιά των ποιμένων της Βίβλου, αλλά ήταν και αμυντικά όπλα για τα άγρια ζώα που συναντούσαν στον δρόμο τους.

2. Οι Μωμόγεροι

Ποντιακό έθιμο που αναβιώνει στη Δράμα και άλλες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας. Οι Μωμόγεροι είναι άντρες που μιμούνται τη συμπεριφορά άλλων. Ντύνονται σαν ηλικιωμένοι και φορούν προβιές ζώων και μεγάλα μυτερά καπέλα. Φέρουν ξίφη και ακόντια και τραγουδούν τα κάλαντα. Οταν συναντηθούν με άλλους Μωμόγερους, κάνουν πως μαλώνουν και οι νικητές θα είναι οι τυχεροί, τη χρονιά που έρχεται.

3. Το Χριστόξυλο

Το Χριστόξυλο είναι ένα ειδικά διαλεγμένο, από τον σπιτονοικοκύρη, χοντρό και γερό ξύλο. Στα χωριά της Βόρειας Μακεδονίας, το τοποθετούν σε καλά καθαρισμένο τζάκι και το ανάβουν τα Χριστούγεννα. Αν είναι σωστά επιλεγμένο, θα κρατήσει όλο το 12ήμερο των Χριστουγέννων, δηλαδή ως τα Φώτα.

4. Το άναμμα φύλλων δάφνης και ιτάμου

Στα Ιωάννινα αναβιώνει αυτό το παλιό έθιμο. Κρατούν φύλλα από δάφνη και από ίταμο, τα ανάβουν και όταν συναντούν τους γείτονες, πετούν τα αναμμένα φύλλα στο τζάκι. Είναι πράξη καλής τύχης, αφού έχει ρίζες από τους βοσκούς που πήγαν να προσκυνήσουν τον νεογέννητο Ιησού και άναψαν φύλλα για να τους φωτίζουν τον δρόμο.

5. Οι καλικάντζαροι

Σύμφωνα με τον μύθο, ο κόσμος μας συνδέεται με τον κάτω κόσμο, μέσω ενός δέντρου. Τα κακά πνεύματα οι καλικάντζαροι, ζουν κάτω από το δέντρο, και μπορούν να έρθουν επάνω μόνο το 12ήμερο των Χριστουγέννων. Οι άνθρωποι τους κρατούν μακριά ανάβοντας φωτιές, όπου έχουν προσθέσει λιβάνι.

6. Γιορτή της τσιγαρίδας

Στην Κατούνα της Αιτωλοακαρνανίας, αναβιώνουν ένα παλιό έθιμο. Το τσιγάρισμα του χοιρινού κρέατος μαζί με το λίπος του (τσιγαρίδα). Αυτή ήταν η παραδοσιακή μέθοδος για να διατηρείται το χοιρινό όλους τους μήνες του χειμώνα. Σε ανάμνηση αυτής, σήμερα επαναλαμβάνεται η διαδικασία με τρόπο τελετουργικό, πριν από τα Χριστούγεννα.

7. Το Τάισμα του πηγαδιού

Τα παλιά χρόνια στη Βοιωτία, κατά τη διάρκεια του 12ήμερου των Χριστουγέννων, νέες γυναίκες μετέφεραν, χωρίς να μιλούν, άδεια κανάτια σε κοντινά πηγάδια και τα γέμιζαν εκεί με νερό. Οι γυναίκες έφερναν «δώρα» στο πηγάδι: βούτυρο, δημητριακά ή μέλι, για να το ευχαριστήσουν για το νερό που τους έδινε όλον τον χρόνο. Η πρώτη που έφτανε εκεί, πίστευαν ότι θα είχε πολλή τύχη, όλον το χρόνο.

8. Η ψυχοκόρη

Στην Κορινθία, το πρωί της Πρωτοχρονιάς, όταν η οικογένεια επέστρεφε από την εκκλησία, η έφηβη κόρη τους υποδεχόταν, προσφέροντας σπιτικά γλυκά από την πιατέλα. Το έθιμο διατηρείται σε πολλές οικογένειες μέχρι σήμερα.

9. Χριστόψωμα στη Μάνη

Στη Μάνη, οι νοικοκυρές έψηναν τα χριστόψωμα στον σπιτικό φούρνο. Ο οικοδεσπότης έκοβε το χριστόψωμο ανήμερα Χριστούγεννα, ονομάζοντας ένα – ένα κομμάτι για τα μέλη της οικογένειας. Το έθιμο τηρείται ακόμη και σήμερα. Σε πολλά σπίτια, τηγανίζουν επίσης τα Μανιάτικα λαλάγγια. Μάλιστα, η πρώτη τηγανιά, που είναι και η μεγαλύτερη, έχει επάνω σταυρό και είναι η μερίδα του Χριστού.

10. Η σκελετούρα

Η σκελετούρα, γνωστή και ως «μεγαλοκρέμμυδο» είναι ένας μεγάλος βολβός, που εξακολουθεί να ανθίζει, ακόμα και αν ξεριζωθεί. Θεωρείται σύμβολο αιωνιότητας. Σύμφωνα με την συνήθεια που επικρατεί από παλιά, κυρίως στην Κρήτη, οι οικογένειες την κρεμούν στην εξώπορτα την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, και μετά τη φυλούν στο σπίτι, πιστεύοντας ότι φέρνει μακροζωία, υγεία και καλή τύχη.