Ο λαμπρός αστρονόμος Γαλιλαίος προχώρησε ένα βήμα μπροστά από τον Κοπέρνικο. Εμαθε για την εφεύρεση του τηλεσκοπίου, που αποτελούνταν από δύο φακούς τοποθετημένους μαζί μέσα σε έναν σωλήνα. Εκεί που άλλοι είδαν τις στρατιωτικές του δυνατότητες– να φέρνει τον εχθρό πιο κοντά, κάπως σαν ένας κατάσκοπος από γυαλί – αυτός το γύρισε προς τον ουρανό κι έμεινε έκθαμβος μ’ αυτό που είδε. Η σελήνη είχε βουνά που έμοιαζαν αρκετά με της Γης κι ακόμα, του φάνηκε πως είχε και ωκεανούς. Ο Δίας είχε τέσσερις δορυφόρους που εκτελούσαν τροχιά γύρω του, κάνοντάς τον να μοιάζει με μοντέλο του κοπερνίκειου ηλιακού συστήματος, με τον Δία στη θέση του ήλιου και τους δορυφόρους στο ρόλο των πλανητών. Η Αφροδίτη περνούσε από φάσεις ακριβώς όπως η Σελήνη. Ετσι, ο Γαλιλαίος έγινε ο πρώτος άνθρωπος που είδε πραγματικά το Σύμπαν.

Η αρχαία θεωρία του γεωκεντρικού σύμπαντος δεν προέβλεπε τέτοια φαινόμενα. Τι έκανε λοιπόν το κατεστημένο, όταν ο Γαλιλαίος μίλησε; Του επιτέθηκε φυσικά.

Η Εκκλησία είχε όλα τα μέσα για κάτι τέτοιο: πίστη, παράδοση, αδράνεια, τη γνώμη της πλειοψηφίας και δύναμη. Ο Γαλιλαίος δεν είχε παρά μόνο γεγονότα.

Και έχασε!

Αφού του έδειξαν τα όργανα των βασανιστηρίων που χρησιμοποιούσε η Ιερά Εξέταση για να «πείθει» όσους υποπτευόταν για αιρετικούς, να γίνουν καλοί χριστιανοί, ο Γαλιλαίος ανακάλεσε τις κοπερνίκειες ιδέες του, και πέρασε την υπόλοιπη ζωή του υπό κράτησιν κατ’ οίκον.

Αυτές οι ιδέες όμως δεν μπορούσαν να καταπνιγούν και όταν ο Μαρτίνος Λούθηρος και οι οπαδοί του απέκτησαν επιρροή (μ’ όλο που κι αυτοί ήταν αντίθετοι με τις νέες ιδέες) δόθηκε μια περιορισμένη ελευθερία έρευνας, τουλάχιστον στις περιοχές της Ευρώπης, όπου είχαν εξαπλωθεί. Ωστόσο, η στάση του Λούθηρου έδειξε πόσα κοινά σημεία είχε με την Εκκλησία που πολεμούσε: «Ο κόσμος πιστεύει έναν τυχάρπαστο αστρολόγο (τον Κοπέρνικο) που πάσχισε να αποδείξει ότι η Γη είναι εκείνη που περιστρέφεται – όχι ο ουράνιος θόλος, ή ο Ηλιος και η Σελήνη… Αυτός ο τρελός θέλει να ανατρέψει ολόκληρη την επιστήμη της αστρονομίας».

Οι ιδέες του Κοπέρνικου έριξαν σπόρο και βαθμιαία βλάστησαν κι έδωσαν υπέροχα άνθη: Τον Νεύτωνα, τον Χάλλεϋ, τον Λάιμπνιτς και μια σειρά άλλους επιστήμονες, που πέταξαν την παράδοση στα σκουπίδια και – με ανοιχτό μυαλό – έφεραν τον πειραματισμό στα εργαστήρια.

Η επιστήμη άνθισε. Είναι μια ωραία σύμπτωση ότι το χρόνο του θανάτου του Γαλιλαίου, το 1642, γεννήθηκε ο Νεύτων.

Στη δημιουργία της θεωρίας της αστρονομίας (της αστροφυσικής), ο Νεύτων προσέφερε, ίσως, περισσότερα από κάθε άλλον. Εκτός από την ανακάλυψη της αρχής της παγκόσμιας έλξης, για την οποία ανέπτυξε τους τρεις νόμους της κίνησης (θεμελιώδης φυσική), επινόησε και τα μαθηματικά που χρειάζονταν για τον υπολογισμό τους (απειροστικός λογισμός). Εφερε επανάσταση στο πεδίο της οπτικής, όταν απέδειξε ότι το λευκό φως ήταν σύνθεση των χρωμάτων της ίριδας.

Ανθρωποι στον Δία;

Οι ιδέες του Κοπέρνικου, του Λέεβενχουκ και άλλων συναδέλφων τους ενέπνευσαν άλλους ώστε να αρχίσουν να ερευνούν την πιθανότητα να υπάρχει ζωή σε άλλους κόσμους. Αν τελική η Γη μας δεν είναι παρά ένας πλανήτης ανάμεσα σε πολλούς, γιατί δεν θα μπορούσαν να κατοικούνται ο Δίας, ο Αρης και οι άλλοι;

Η παρόρμηση να σκέπτονται ότι υπήρχαν πλάσματα σε άλλους κόσμους διαδόθηκε πολύ. Για παράδειγμα ο μεγάλος Ολλανδός αστρονόμος του 17ου αιώνα Κρίστιαν Χόυχενς (Christian Huygens), στο έργο του Cosmotheoros, οραματίστηκε φυτά, ζώα και νοήμονα πλάσματα που ζούσαν σε άλλους κόσμους του ηλιακού συστήματος. Το έργο αυτό, που εκδόθηκε μετά τον θάνατό του το 1695, δέκα χρόνια μετά από το αριστούργημα του Νεύτωνα «Μαθηματικές Αρχές της Φυσικής Φιλοσοφίας», έκανε υποθέσεις για το πόσο όμοιοι με τον δικό μας κόσμο μπορεί να ήταν εκείνοι :

…Εύλογα θα αμφέβαλλε κάποιος για το αν οι Αισθήσεις των Πλανητικών Κατοίκων είναι πολύ διαφορετικές από τις δικές μας… Ανθρωποι αποκομίζουν Ευχαρίστηση καθώς και Κέρδος από τη Γεύση όταν πρόκειται για νόστιμα κρέατα, από την Οσφρηση όταν πρόκειται για λουλούδια και αρώματα, από τη Θέα όταν κοιτούν όμορφα Σχήματα και Χρώματα… Αφού είναι έτσι, το βρίσκω λογικό να επιτρέψουμε στους Κατοίκους των Πλανητών να απολαμβάνουν τα ίδια Πλεονεκτήματα μ’ εμάς…»

Και ο Νεύτων υπέθετε ακόμη πως εξωγήινοι ναυτικοί θα αρμένιζαν σε πλανητικές θάλασσες:

«Παίρνοντας ειδικά υπόψη τα μεγάλα Πλεονεκτήματα για Ναυσιπλοΐα που παρέχουν ο Δίας και ο Κρόνος, εξαιτίας των πολλών Δορυφόρων που τους προσανατολίζουν στην Πορεία τους, και με την Καθοδήγησή τους μπορούν να φτάσουν εύκολα να γνωρίσουν τα Γεωγραφικά Πλάτη Τόπων – κάτι που εμείς δεν κατέχουμε ακόμη… Και ίσως να μην αγνοούν επίσης τη Χρήση της Πυξίδας, γιατί το μαγνητικό Υλικό που περνά συνεχώς μεσ’ από τους Πόρους της Γης μας είναι τέτοιας Φύσης, που είναι πολύ πιθανό οι Πλανήτες να έχουν κάτι παρόμοιο…»

Τουλάχιστον από μια άποψη είχε δίκιο: Σήμερα γνωρίζουμε ότι πράγματι πολλοί πλανήτες έχουν μαγνητικά πεδία μέσα από τους Πόρους των.

(Πηγή: ΟΙ ΕΞΩΓΗΙΝΟΙ, Τ. R. McDonough, Εκδ. Κάτοπτρο)