Στους προηγούμενους αιώνες, οι μεγάλες αυτοκρατορίες αντάλλασσαν εδάφη. Οποιος έχανε τον πόλεμο, έπρεπε να εγκαταλείψει κομμάτια της επικράτειάς του, ίσως με αντάλλαγμα κάτι μικρότερο. Πρώτος διάλεγε ο νικητής, αλλά δεν ήταν πάντα το καλύτερο. Οι Ολλανδοί έκαναν ένα ιστορικό λάθος από απληστία και περηφάνια, αλλά ίσως και κακή τύχη: Κατόρθωσαν να ανταλλάξουν τη γη που θα γινόταν κάποτε η πιο ακριβή στον κόσμο με ένα πολύ φτωχό, μικρό νησί στη μακρινή Ινδονησία. Αυτή είναι η ιστορία του Μανχάταν και του Πουλάου (σημαίνει νησί στην τοπική γλώσσα) Ρουν.

Ενας από τους πρώτους στόχους της αποικιοκρατίας ήταν τα μπαχαρικά: νοστίμευαν τα ευρωπαϊκά φαγητά και ήταν τα ακριβότερα αγαθά της εποχής. Το μοσχοκάρυδο, από παραισθησιογόνο και αφροδισιακό μέχρι φάρμακο για την πανώλη, ήταν ίσως το πολυτιμότερο μπαχαρικό. Με την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 όμως, έκλεισε ο χερσαίος δρόμος προς τα μπαχαρικά και άρχισε ο αγώνας για την ανακάλυψη θαλάσσιων οδών, με τον Ντα Γκάμα προς τη μία κατεύθυνση και τον Κολόμβο προς την άλλη. Ο Βάσκο Ντα Γκάμα, έφτασε στη Νοτιοανατολική Ασία και γύρισε φορτωμένος μπαχαρικά το 1499. Ακολούθησε η αποστολή του Αλμπουκέρκι, που έφερε τους Πορτογάλους στο ακμάζον λιμάνι της Μάλακας το 1511. Δύο μικρά πορτογαλικά γαλεόνια διέσχισαν το αρχιπέλαγος της Ινδονησίας και έφτασαν στο νησί Μπάντα, το μεγαλύτερο των Μολούκων, που σύντομα έγιναν γνωστά ως Νησιά των Μπαχαρικών. Για 60 χρόνια οι Πορτογάλοι έλεγχαν σχεδόν όλη την περιοχή, αλλά μετά την εκστρατεία του σερ Φράνσις Ντρέικ στην περιοχή το 1574, η Βρετανία άρχισε μια τεράστια εμπορική εξερεύνηση, που κορυφώθηκε το 1600, όταν η βασίλισσα Ελισάβετ υπέγραψε την πράξη Ιδρυσης της Εταιρείας των Ανατολικών Ινδιών.

Ερευνες έκαναν και οι Ολλανδοί – ο Γιάκομπ φαν Νεκ επέστρεψε στο Αμστερνταμ με φορτίο που τετραπλασίασε το κεφάλαιο των επενδυτών. Αλλά, περισσότερο από τύχη παρά από σωστούς χειρισμούς, ένα μικρό βρετανικό ιστιοφόρο με δέκα άντρες πλήρωμα, εκβράστηκε από μια δυνατή καταιγίδα, στο μικρότερο νησί των Μολούκων, το Ρουν, το οποίο αποδείχθηκε μια από τις μεγαλύτερες πηγές μοσχοκάρυδου. Παράλληλα οι Ολλανδοί, καλύτερα οργανωμένοι από τους Βρετανούς, εκτόπισαν σχεδόν ολοκληρωτικά τους Πορτογάλους ως το 1609, και μετά από μια ιδιαίτερα δυσάρεστη συνάντηση με κανιβάλους της περιοχής, έχτισαν ένα σημαντικό φρούριο σε ένα από τα νησιά. Μόνο το Πουλάου Ρουν παρέμενε στη βρετανική κατοχή και ήταν ένα από τα πρώτα νησιά της ανατέλλουσας Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Ο Ιάκωβος Α’ είχε τον παράξενο τίτλο του βασιλιά της Αγγλίας, της Σκωτίας, της Ιρλανδίας, της Γαλλίας, του Πουλογουέι, και του Πουλορούν.

Ξεχωριστά, αλλά την ίδια εποχή, οι Βρετανοί και οι Ολλανδοί εξερευνητές προσπαθούσαν να βρουν δρόμους για τα Νησιά των Μπαχαρικών, μέσω της ανεξερεύνητης ξηράς της Βόρειας Αμερικής. Οι Ολλανδοί προσέλαβαν τον Βρετανό εξερευνητή Χένρι Χάντσον για να αναλάβει το εγχείρημα. Ο Χάντσον απέτυχε να βρει το Πέρασμα, αλλά βρήκε ένα μικρό εύφορο νησί στις όχθες του ποταμού που σήμερα ονομάζεται Χάντσον. Ο Χάντσον δολοφονήθηκε, μετά από μια ανταρσία, αλλά στους Ολλανδούς άρεσε το νησί που είχε ανακαλύψει και δημιούργησαν στη άκρη του μια μικρή αποικία. Το 1626, ο Πίτερ Μίνουιτ αγόρασε το υπόλοιπο νησί από τους ιθαγενείς για 60 φιορίνια και το ονόμασε «Φορτ Νιου Αμστερνταμ».

Οι εχθροπραξίες μεταξύ Βρετανών – Ολλανδών συνεχίστηκαν όλον τον 17ον αιώνα, με μικροσυμπλοκές. Οταν οι Βρετανοί απέσυραν τα στρατεύματά τους από το Πουλάου Ρουν, ο Ολλανδός διοικητής της περιοχής έβαλε να κόψουν όλες τις μοσχοκαρυδιές. Εκείνη την εποχή η πώληση του μοσχοκάρυδου στην Ευρώπη έδινε κέρδος 6.000 %! Η τακτική των Ολλανδών ήταν να αντικαθιστούν τους γηγενείς με αποίκους και να δημιουργούν μονοπώλια. Εγιναν τρεις ναυτικοί πόλεμοι μεταξύ Βρετανών και Ολλανδών για αυτές τις εμπορικές οδούς. Οι Ολλανδοί έχασαν σ’ αυτούς, το Νέο Αμστερνταμ από τον βρετανικό στόλο το 1664.

Με τη συνθήκη της Μπρέντα το 1667, ο Ολλανδός ηγέτης Γιόχαν ντε Βιτ θεώρησε πως πέτυχε μια ευνοϊκή συμφωνία, μετά από σκληρές διαπραγματεύσεις. Οι Βρετανοί αποφάσισαν να κρατήσουν το νησί Μανχάταν και να παραχωρήσουν το νησί Ρουν – που πια δεν είχε μοσχοκάρυδο – για να αισθάνονται οι Ολλανδοί ότι έχουν το μονοπώλιο. Ετσι, και οι δύο πλευρές έμειναν ικανοποιημένες.

Αποδείχθηκε όμως, ότι το μοσχοκάρυδο καλλιεργείται εξαιρετικά εύκολα. Ετσι, όταν οι Βρετανοί κατέκτησαν τα νησιά Μπάντα στους ναπολεόντιους πολέμους, μεταφύτευσαν πολλά δέντρα σε όλη την αυτοκρατορία.

Το νησί Ρουν ανήκει σήμερα στην Ινδονησία, που κέρδισε την ανεξαρτησία της από τους Ολλανδούς μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τα νησιά Μπάντα ήταν αποικία – φυλακή των Ολλανδών, τα κατέλαβαν οι Ιάπωνες, και οι Αμερικανοί ισοπέδωσαν την πρωτεύουσά τους με βομβαρδισμούς. Το Ρουν έχει περίπου 1.200 κατοίκους, δεν έχει νερό, και ακόμη σώζονται απομεινάρια από τις ολλανδικές φυτείες μοσχοκάρυδου.

Το Μανχάταν είναι… το Μανχάταν. Μπορούσε να το προβλέψει αυτό ο Γιόχαν ντε Βιτ; Οχι. Αλλά τα Νησιά των Μπαχαρικών δεν ανταποκρίθηκαν στις προσδοκίες των Ολλανδών, κυρίως λόγω απληστίας. Η Ολλανδική Εταιρεία των Ανατολικών Ινδιών διαλύθηκε το 1880, με χρέη εκατομμύρια φιορίνια, εξαιτίας (και) της χειρότερης ανταλλαγής της ιστορίας.

(Πηγή: ΟΙ ΧΕΙΡΟΤΕΡΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, Stephen Weir, Εκδ. Κλειδάριθμος)