ΑΝΝΙΚΕΡΙΣ, Κυρήνη, περ. 4ος – 3ος αι. π.Χ.

«Η λογική δεν αρκεί για να μας ενθαρρύνει και να μας ανυψώσει πάνω από τη γνώμη του πλήθους. Πρέπει να προσπαθούμε να απαλλαγούμε από την κακή διάθεση που προ πολλού αναπτύχθηκε μέσα μας».

Κυρηναϊκός φιλόσοφος που ήκμασε κατά τον 4ο με 3ο π.Χ. αιώνα. Διαφορετικά από τον Αρίστιππο, τον ιδρυτή της Κυρηναϊκής Σχολής, που παραδεχόταν ως ηθική αρχή την απόλαυση της στιγμής και τον Θεόδωρο, που δίδασκε πως το κριτήριο βρίσκεται στη χαρούμενη διάθεση του ανθρώπου, ο Αννίκερις πρόβαλλε πιο εκλεπτυσμένες απόψεις για την ηδονή και την απόλαυση: τόνιζε πως η πραγματική χαρά και απόλαυση επιτυγχάνεται στην κοινότητα, τη φιλία, την οικογένεια, την ομάδα, την πολιτεία. Πάνω, λοιπόν, από τις ατομικές απολαύσεις και ηδονές, αναγνωρίζεται εδώ η ευχαρίστηση της συλλογικής ζωής και οι κοινωνικές αξίες.

Η διδασκαλία αυτή ηχούσε σαν απάντηση στην πεσιμιστική θεωρία του Ηγησία του Πεισιθάνατου, που είχε καταστρεπτικές συνέπειες στην Αλεξάνδρεια, εξωθώντας πολλούς στην αυτοκτονία. Αντίθετα, προς αυτήν τη θεωρία, ο Αννίκερις δίδασκε τη χαρά της ζωής και την επιδίωξη της ηδονής μέσα στην ανθρώπινη κοινότητα.

ΠΥΡΡΩΝ, Ηλεία, περ. 369-270 π.Χ.

«Δεν υπάρχει ούτε καλό ούτε αισχρό, ούτε δίκαιο ούτε άδικο. Ολα τούτα καθορίζονται από το νόμο και τις επικρατούσες αντιλήψεις».

Ο κατ’ εξοχήν ιδρυτής της αρχαιότερης αίρεσης των Σκεπτικών και σύγχρονος του Στωικού Ζήνωνος, καθώς και του Επικούρου (360-270 π.Χ.). Η ανάπτυξη αλλά και η παρουσίαση της καθαυτό διδασκαλίας του Πύρρωνος είναι εγχειρήματα πολύ δύσκολα, επειδή ο Πύρρων δεν άφησε κανένα σύγγραμμα. Επιπλέον, η συλλογή πληροφοριών για τη διδασκαλία του έγινε από τους μαθητές του και ιδιαίτερα τον Τίμωνα τον Φλιάσιο (320-230 π.Χ.), ο οποίος θεωρήθηκε ο πιο σημαντικός απ’ αυτούς. Επίκεντρο της διδασκαλίας του κατέστησε ο Πύρρων το πρόβλημα της γνώσης, το οποίο εξυπηρετούσε ενδεχομένως τους απώτερους σκοπούς της ηθικής των φιλοσόφων.

Σύμφωνα λοιπόν με στοιχεία που διέσωσε ο Αριστοκλής : «…Ο δε μαθητής αυτού Τίμων φησί δειν τον μέλλοντα ευδαιμονίσειν εις τρία ταύτα βλέπειν: πρώτον μεν οποία πέφυκε τα πράγματα, δεύτερον δε τίνα χρη τρόπον ημάς προς αυτά διοικείσθαι, τελευταίον δε τι περιέσται τους ούτως έχουσιν».

Το απόσπασμα αυτό έχει γνωσιολογικό χαρακτήρα, γιατί περιέχεται σε αυτό ο τρόπος θεώρησης των πραγμάτων, επιζητείται δηλαδή η γνώση και η κατανόηση αυτών. Σύμφωνα, λοιπόν, με τον Πύρρωνα, τρεις είναι οι τρόποι, κατά τους οποίους οφείλουμε να εξετάζουμε ένα πράγμα.

ΗΡΙΛΛΟΣ, Καρχηδόνα, 3ος αιών π.Χ.

«Τελικός σκοπός είναι η γνώση, το να ζει δηλαδή κάποιος με τρόπο που να αποβλέπει στη γνώση και η άγνοια να μην έχει σχέση με αυτόν».

Στωικός φιλόσοφος από την Καρχηδόνα, που έζησε κατά τα μέσα του 3ου π.Χ. αιώνα. Μαθητής του Ζήνωνος του Κιτιέως και ιδρυτής φιλοσοφικής αίρεσης, της οποίας οι οπαδοί ονομάστηκαν Ηρίλλιοι. Η στωική διδασκαλία του Ζήνωνος δεχόταν ότι προορισμός των σοφών είναι η κτήση της επιστήμης, που αποτελεί το ύψιστο αγαθό. Ο Ηριλλος προσθέτει και δεύτερο σκοπό (υποτελίς), που θα μπορούσε να είναι προσιτός και στους μη σοφούς. Αυτός είναι τα εξωτερικά αγαθά της υλικής φύσης, τα οποία προσιδιάζουν όμως την έννοια του αγαθού. Ο Διογένης ο Λαέρτιος απαριθμεί δώδεκα έργα του, στα οποία ο Ηριλλος αναιρεί τη διδασκαλία του Ζήνωνος. Και ο Κικέρων θεωρούσε την επιστήμη ως ύψιστο αγαθό, ενώ σχετικό και υποτελή σκοπό ως προς το πρώτο πίστευε ότι συνιστούν τα υλικά αγαθά. Την κατάσταση μεταξύ αρετής και κακίας χαρακτήριζε ως αδιάφορη.

(Πηγή: mousa.gr)