Ο φιλόσοφος Τζορτζ Σανταγιάνα έγραψε: «Οσοι αγνοούν το παρελθόν είναι καταδικασμένοι να το επαναλαμβάνουν». Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίπτωση της Γραμμής Μαζινό, μιας σειράς οχυρωματικών έργων, που είχαν κατασκευάσει οι Γάλλοι κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, για να προστατευθούν από πιθανή μελλοντική επίθεση των γερμανικών δυνάμεων. Οι Γερμανοί, στην αρχή του Α’ Παγκοσμίου, είχαν πραγματοποιήσει ραγδαία επέλαση, παρακάμπτοντας τη βόρεια Γαλλία και εισβάλλοντας από δυτικά. Οπως ήταν αναμενόμενο, οι Γερμανοί και στον Β’ Παγκόσμιο ακολούθησαν την ίδια διαδρομή και έτσι παρέκαμψαν τη Γραμμή Μαζινό, με τεθωρακισμένα αυτή τη φορά. Σπάνια ένα τόσο ακριβό και περίπλοκο αμυντικό σύστημα αχρηστεύθηκε τόσο γρήγορα. Ο γερμανικός αστραπιαίος πόλεμος (μπλιτσκρίγκ) τους έφερε στο Παρίσι σε λίγες μέρες. Δεν είναι εύκολο να καταλάβουμε το σκεπτικό της δημιουργίας της Γραμμής Μαζινό. Ηταν ένας συνδυασμός περηφάνιας και αλαζονείας, αλλά και σιγουριάς ότι η ιστορία δεν θα επαναλαμβανόταν.

Ο Αντρέ Μαζινό ήταν υφυπουργός Πολέμου όταν ξέσπασε ο Α’ Παγκόσμιος και εγκατέλειψε τη θέση του για να πολεμήσει στα χαρακώματα. Μετά το τέλος του Πολέμου, η γαλλική κυβέρνηση πέρασε στα χέρια των στρατηγών που ισχυρίζονταν ότι τον είχαν κερδίσει. Ο στρατάρχης Ζοφρ πρότεινε αρχικά ένα νέο σχέδιο άμυνας, αλλά βρήκε αντιρρήσεις από ειρηνιστές, αλλά και τον στρατηγό Ντε Γκολ, που ήθελε να επενδυθούν χρήματα σε βαρέα άρματα και αεροπλάνα. Ο στρατάρχης Πετέν έπεισε τον Μαζινό να γίνει υπουργός Πολέμου το 1928. Και οι δύο πίστευαν ότι οι Γερμανοί εξακολουθούσαν να αποτελούν απειλή.

Ο Μαζινό κατόρθωσε να συγκεντρώσει πόρους με μεγάλη επιτυχία. Επεισε τη δεξιά πτέρυγα της Βουλής ότι το σχέδιο ήταν θετικό για το στρατό και την αριστερά ότι θα δημιουργηθούν θέσεις εργασίας. Επειδή τα οχυρώματα ήταν αμυντικά, συμφώνησαν και οι ειρηνιστές. Συγκεντρώθηκαν τρία δισεκατομμύρια φράγκα για την κατασκευή μιας σειράς οχυρωμάτων από τα ελβετικά σύνορα ως το δάσος των Αρδενών – 108 τεράστια οχυρά ανά 15 χλμ. που συνδέονταν με σειρά στοών μήκους 100 χλμ. και εκατοντάδες ενδιάμεσα πυροβολεία, που θα επάνδρωναν χιλιάδες στρατιώτες. Οι Γάλλοι ήταν πολύ περήφανοι γι’ αυτό το έργο, που κατασκευάστηκε σε λίγα μόνο χρόνια. Η «Γραμμή Μαζινό» σήμαινε κάτι απροσπέλαστο, τουλάχιστον πριν τον πόλεμο. Μετά τον πόλεμο, παρέπεμπε σε κοντόφθαλμες αποφάσεις που εξαρτώνται μόνο από μια σειρά γεγονότων.

Η βεβαιότητα των Γάλλων ότι ήταν προστατευμένοι είχε μεγάλο αντίκτυπο στην εξωτερική τους πολιτική, αφού αν τηρούσαν επιθετικότερη στάση κατά του επανεξοπλισμού του Χίτλερ, τα πράγματα θα ήταν καλύτερα. Οταν ο Χίτλερ κατέλαβε τη Γαλλία, οι Γερμανοί δεν επιτέθηκαν άμεσα στη Γραμμή Μαζινό. Μόνο ένα από τα 50 οχυρά καταλήφθηκε με μάχη. Αλλά τότε οι Γερμανοί είχαν ήδη περάσει στην άλλη πλευρά των οχυρωμάτων. Αν και έδινε στους Γάλλους μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας, στον Β’ Παγκόσμιο οι Γερμανοί βασίζονταν σε μηχανοκίνητες δυνάμεις, τις οποίες χρησιμοποίησαν για να προσπεράσουν τη Γραμμή Μαζινό μέσω των Κάτω Χωρών.

Το όνομα Μαζινό έγινε συνώνυμο των επαναλαμβανόμενων κοντόφθαλμων στρατιωτικών σχεδίων και της «προετοιμασίας για τον προηγούμενο πόλεμο» και όχι για τον επόμενο.

Ενα άλλο πρόβλημα ήταν η εμπιστοσύνη που έδειχναν οι Γάλλοι στη συμμαχία τους με το Βέλγιο, η οποία φαινόταν αταλάντευτη ως το 1936. Τότε το Βέλγιο ανακάλεσε και δήλωσε ουδετερότητα. Αποδεκατισμένοι από τον προηγούμενο πόλεμο οι Βέλγοι, κρύφτηκαν μπροστά στο γερμανικό επανεξοπλισμό, ελπίζοντας πως κανείς δεν θα τους θυμόταν. Φυσικά, το σχέδιο δεν πέτυχε. Η Γραμμή Μαζινό επεκτάθηκε βιαστικά και όχι πολύ αποτελεσματικά για να καλύψει τα βελγικά σύνορα. Το τμήμα των Αρδενών έμεινε αφύλακτο. Οι Γερμανοί γνώριζαν καλά τα πλεονεκτήματα αλλά και τα μειονεκτήματα της Γραμμής. Η παράταξη των δυνάμεων στα σύνορα ήταν ένας αντιπερισπασμός για το μπλιτσκρίγκ που ξεκίνησε στις 10 Μαΐου 1940.

Το σχέδιο Μαϊνστάιν, όπως έγινε γνωστό, εγκρίθηκε από το Χίτλερ τον Φεβρουάριο του 1940. Η ιδέα της χρήσης αρμάτων με αυτόν τον τρόπο είχε διατυπωθεί στις αρχές της δεκαετίας του 1920 από τον Βρετανό συνταγματάρχη Τζον Φούλερ, σε δύο βιβλία περί πολέμου, αλλά ο βρετανικός στρατός έδειξε ότι δεν ενδιαφερόταν για τη στρατηγική αυτή. Οι Γερμανοί ωστόσο, είναι βέβαιο ότι την πρόσεξαν και ο Μαϊνστάιν βασίστηκε στις δυνατότητες των μεραρχιών τεθωρακισμένων πάντσερ, για να αποφύγει τη Γραμμή Μαζινό και να φθάσει στη Μάγχη. Ο Ερβιν Γιοχάνες Ρόμελ εκείνη την εποχή ήταν νεαρός συνταγματάρχης που όμως μελετούσε πολεμικές τεχνικές και είχε γράψει σχετικό βιβλίο. Ηγήθηκε της επίθεσης μέσω του δάσους, η οποία για να είμαστε δίκαιοι με τους Γάλλους, ήταν μια πρωτοφανώς ραγδαία και ευφυής επιδρομή. Ακόμη και ο Ρόμελ, που σύντομα θα προαγόταν σε στρατηγό, έγραφε στο ημερολόγιό του ότι έμεινε έκπληκτος από το αποτέλεσμα:

«ΟΙ άνθρωποι που κοιμούνταν στα σπίτια τους, ξύπνησαν άγρια από τον ορυμαγδό των πάντσερ, την κλαγγή και το βρυχηθμό των ερπυστριών και των μηχανών… Οι Γάλλοι άμαχοι και οι στρατιώτες, με τα προσωπά τους παραμορφωμένα από τον τρόμο, παρέμεναν κουλουριασμένοι στα χαντάκια του δρόμου… Κάθε τόσο αναφέραμε τη θέση μας για να βεβαιωθώ ότι εξακολουθούσε να μην υπάρχει αντίσταση… Η πεδιάδα απλωνόταν μπροστά μας στο ψυχρό φως του φεγγαριού. Περάσαμε τη Γραμμή Μαζινό! Ηταν ασύλληπτο. Είκοσι δύο χρόνια πριν μείναμε καθηλωμένοι τεσσεράμισι χρόνια μπροστά στον ίδιο εχθρό και τώρα είχαμε διασπάσει την περίφημη Γραμμή και κατευθυνόμασταν στην καρδιά του εχθρικού εδάφους…».

Η γαλλική άμυνα είχε καμφθεί μέσα σε πέντε ημέρες και οι Γερμανοί κατέλαβαν όλη τη βόρεια Γαλλία. Οι Γάλλοι παραδόθηκαν στις 25 Ιουνίου, χωρίς να πέσει ούτε πυροβολισμός στη Γραμμή Μαζινό. Παραδόξως, οι Γάλλοι επάνδρωσαν ξανά τη Γραμμή και την εγκατέλειψαν μόνο όταν απέκτησαν επαρκές πυρηνικό οπλοστάσιο το 1969.

(Πηγή: Οι Χειρότερες Αποφάσεις της Ιστορίας, St. Weir, Εκδ. Κλειδάριθμος)