Η Παν Τσάο (PanChao ή BanZhao), (50-112 µ.Χ.)ήταν η πιο διάσημη γυναίκα επιστήμονας της Κίνας.

Η Παν Τσάο ήταν η αυτοκρατορική επιστήµονας του Αυτοκράτορα Χο της Κίνας. Ήταν η επίσηµη Ιστορικός της Αυλήςπου είχε την ευθύνη της αυτοκρατορικής βιβλιοθήκηςό,που και δίδασκε. Ήταν η πρώτη γνωστή γυναίκα ιστορικός της Κίνας. Ολοκλήρωσε το έργο του αδελφού της Ban Gu για την ιστορία του δυτικού Han, του «Βιβλίου του Han» .Ένα από τα σηµαντικότερα και πιο γνωστά έργα της ήταν τα “Μαθήµατα για µια γυναίκα”.

Είχε μεγάλο ενδιαφέρον για την Αστρονομία και τα Μαθηματικά κι έγραψε Ποιήματα, Αναμνήσεις, Επιχειρήματα, Σχόλια, Δοκίμια και άλλα αρκετά μακροσκελή έργα, που δε σώθηκαν ολόκληρα.

Γεννήθηκε στο Anling, στην επαρχία Shaanxi, σε μιαν οικογένεια μελετητών που ήτανε για τρείς γενιές στην Αυλή του Κινέζου Αυτοκράτορα. Ήταν κόρη του διάσημου ιστορικού Ban Biao και είχε δύο μεγαλύτερους αδελφούς εκ των οποίων ο Μπαν Γου έγινε ποιητής της αυλής και ο κύριος συγγραφέας του «Βιβλίου του Han», -ιστορία των πρώτων 200 χρόνων της Κίνας της δυναστείας Χαν- και ο BanChaoέγινε στρατηγός που κέρδισε σημαντικές μάχες στα βορειοδυτικά σύνορα της Κίνας. Στα 14 της χρόνια παντρεύτηκε τονCaoShishu κι ονομάστηκε Λατρευτή Madame Cao. Ο σύζυγός της πέθανε όταν ήταν ακόμα νέος, αφήνοντάς τη μ’ ένα παιδί. Δεν ξαναπαντρεύτηκε και αφιερώθηκε στα γράμματα.

Το έτος 76 μ.Χ., ο αδελφός της είχε γίνει στρατηγός και η μητέρα της με τον αδελφό της Γου ήταν στη πρωτεύουσα, όπου ο τελευταίος εργαζόταν στην αυλή του αυτοκράτορα ως ιστορικός και συντάκτης. Η Τσάο-σχεδόν 30 ετών- βρισκόταν ακόμα μαζί τους αν και ήταν ασυνήθιστο μια χήρα να εγκαταλείπει την οικογένεια του συζύγου της. Ο αδελφός της εργαζόταν πάνω στο «Hanshu» κι οι επιστήμονες θεωρούν “πιθανό ότι η Τσάο ήταν ήδη ενεργή συνεργάτις του έργου στη δεκαετία του ’70 και του ’80” (Wills).

Το έτος 89μΧ, υπήρχε νέος αυτοκράτορας, ένα παιδί, έτσι ο νόμος έλεγε πως έπρεπε η μητέρα του Dowager Empress Douνα αναλάβει προσωρινά. Ο αδερφός της, BanGu συνδέθηκε στενά μαζί τους. Τρία χρόνια αργότερα, η οικογένεια Dou κατηγορήθηκε για προδοσία: οι άνδρες της οικογένειας αυτοκτόνησαν. Η αυτοκράτειρα έχασε τη δύναμή της κι οι φίλοι της οικογένειας, συμπεριλαμβανομένου του Gu, τουαδελφού τηςΤσάο, εκτελέστηκαν.

Το έτος 97 ωστόσο, η Τσάο κλήθηκε πίσω στη πρωτεύουσα για να ολοκληρώσει την ιστορία που έμεινε ημιτελής μετά το θάνατο του BanGu. Προσέθεσε τη γενεαλογία της μητέρας του αυτοκράτορα, παρέχοντας πολλές πληροφορίες που συνήθως δεν τηρούνταν. Προσέθεσε επίσης πραγματεία για την Αστρονομία. Σύμφωνα με βιογραφία της Τσάο που γράφτηκε τη δεκαετία του ’40: “Ο αυτοκράτορας Hoτη διέταξε να έρθει στη Βιβλιοθήκη Tuan Kuan προκειμένου να συνεχίσει και να ολοκληρώσει το έργο …” και να επιβλέπει το έργο άλλων επιστημόνων που εργάζονται στη βιβλιοθήκη. Επειδή το «Hanshu» είναι ένα σημαντικό έργο για τους ιστορικούς της Κίνας, για 1900 χρόνια συζητήθηκε ζωηρά το ζήτημα πόσο συνέβαλε η Ζάοσε αυτό (ουσιαστική συγγραφή, επιμέλεια και χάραξη). Η μεταφράστρια Nancy Lee Swann πιστεύει ότι η Zhao είναι υπεύθυνη για περίπου το ένα τέταρτο του συνόλου.

Στο έργο της «Μαθήµατα για µια γυναίκα» συμβούλευε τις γυναίκες να συμμορφώνονται και να σέβονται για τον ανώτερο σκοπό της διατήρησης της οικογενειακής αρμονίας. Το βιβλίο δείχνει επίσης ότι οι γυναίκες πρέπει να είναι καλά μορφωμένες ώστε να μπορούν να εξυπηρετούν καλύτερα τους συζύγους τους. Με το σύζυγό στην κορυφή της πυραμίδας της εξουσίας (ή τον πατέρα για τις ανύπαντρες), μια γυναίκα έπρεπε να δείχνει το δέοντα σεβασμό στους αδελφούς της, τους γαμπρούς και τους άλλους αρσενικούς συγγενείς. Σύμφωνα με αυτήν, “Τίποτα δεν είναι καλύτερο από την υπακοή που θυσιάζει τη προσωπική γνώμη”. Μια σύγχρονη θεωρία δηλώνει ότι το βιβλίο είναι ένας οδηγός για να διδάξει τις γυναίκες πώς να αποφύγουν το σκάνδαλο στη νιότη ώστε να μπορούν να επιβιώσουν αρκετά και να γίνουν ισχυρά άτομα. Αυτή η πραγματεία για την εκπαίδευση των γυναικών ήταν αφιερωμένη στις ανιψιές της-κόρες της οικογένειας του Ban Zhao- αλλά κυκλοφόρησε αμέσως στο ευρύ κοινό. Ήταν δημοφιλές εδώ και αιώνες στην Κίνα ως οδηγός για τη συμπεριφορά των γυναικών.

Δίδαξε την Αυτοκράτειρα DengSui και μέλη της αυλής στη Βασιλική Βιβλιοθήκη, η οποία έτσι κέρδισε πολιτική επιρροή. Η Αυτοκράτειρα της έδωσε τον τίτλο “Προικισμένη” και την έκανε κυρία επί των τιμών. Καθώς η αυτοκράτειρα έγινε αντιβασιλέας για τον αυτοκράτορα Shang του Han, ζητούσε συχνά τη συμβουλή της Παν Τσάο. Σε ένδειξη ευγνωμοσύνης, η αυτοκράτειρα της έδωσε και δύο υπηρέτες της ως ακολούθους. Η Παν Τσάο ήταν επίσης βιβλιοθηκονόμος στο δικαστήριο, επιβλέποντας τις συντακτικές εργασίες των βοηθών και εκπαιδεύοντας άλλους μελετητές. Με αυτή την ιδιότητα, αναβάθμισε και επέκτεινε τις βιογραφίες των επιφανών γυναικών από τον LiuXiang. Είναι πιθανόν να επέβλεπε την αντιγραφή χειρογράφων από μπαμπού και μετάξι σε ένα τότε νεοεφευρεθέν υλικό, το χαρτί.

Εκτός από την εργασία στο Hanshu και τη διοίκηση της αυτοκρατορικής βιβλιοθήκης, η Παν Τσάο έγινε επίσης δασκάλα στις κορυφαίες γυναίκες της αυλής, ιδιαίτερα ενός 17χρονου κοριτσιού της Deng, που είχε έρθει στην αυλή το 96. Η Παν Τσάο δίδαξε Αστρονομία και Μαθηματικά την Deng καθώς και την Ιστορία και τα Κλασικά. Το 102, ο αυτοκράτορας απέρριψε την αυτοκράτειρά του και προώθησε τη Ντενγκ στο ρόλο αυτό. Όταν πέθανε το 106, τον διαδέχθηκε ένα παιδί που πέθανε σύντομα κι ακολούθησε ένα άλλο παιδί. Στη διάρκεια των χρόνων αυτών, η Deng ήταν αντιβασιλέας. Η επιρροή της Παν Τσάο στην αυτοκράτειρα ήτανε προφανώς μεγάλη. Ένας σύγχρονος έγραψε για ένα πρόβλημα της Αυλής: “Με μια λέξη από τη μητέρα Παν ολόκληρη η οικογένεια παραιτήθηκε”. Το 113, ο γιος της, Cao Cheng διορίστηκε υπάλληλος στο Διοικητήριο της Chenliu.

Δεν είναι γνωστό το έτος του θανάτου της Παν Τσάο, αλλά ήταν πριν από το 120. Μετά το θάνατό της, η νύφη της Ding, συγκέντρωσε τα έργα της σε 3 τόμους, αλλά τα περισσότερα έχουν χαθεί. Το γραπτό έργο της Τσάο, το οποίο περιγράφει ο βιογράφος του 400 μ.Χ., περιλάμβανε “Αφηγηματικά Ποιήματα, αναμνηστικές Επιστολές, Επιγραφές, Ευλογίες, Επιχειρήματα, Σχόλια,Δοκίμια, Εκθέσεις, Μνημεία και Τελικές οδηγίες, σε 16 βιβλία. Η Παν Τσάο επίσης σχολίασε ένα προηγούμενο έργο, το «Lienuzhuan» (Ζωές επιφανών γυναικών, 79-8 π.Χ.). Τα υπάρχοντα έργα περιλαμβάνουν ένα μακρύ ποίημα με τίτλο“Ταξιδεύοντας προς τα ανατολικά”, 3 σύντομα ποιήματα, 2 επιστολές προς το θρόνο και το πολυαναφερόμενο εγχειρίδιο επιβίωσης «Nujie» (Μαθήματα για τις γυναίκες).Κατά τους πρώτους αιώνες μετά τον θάνατό της, ήταν οι συνεισφορές της στο «Hanshu», η επιστημονική της γραφή και η ποίησή της που επαινούνταν περισσότερο. Μόνο αργότερα η «Nujie» έγινε το έργο με το οποίο αναγνωρίστηκε.

Ένα απόσπασμα από τη βιογραφία της είναι ενδιαφέρον: “Η νεαρή αδελφή τής Τσάο, η Cao Feng-sheng, επίσης ταλαντούχα και καλλιεργημένη, έγραψε δοκίμια με τα οποία έθεσε υπό αμφισβήτηση την Παν Τσάο “. Τι αντιμετώπισε η αδελφή της Zhao; Μήπως έχει να κάνει με τη Nujie; Ήταν στενόμυαλη; Είχε ευρύτερο μυαλό; Ή ήταν η διαφωνία με κάποιο από τα άλλα γραπτά της Παν Τσάο; Τα δοκίμιά της χάθηκαν από τη θετή της κόρη.

Ο κρατήρας Ban Zhao στη Αφροδίτη πήρε το όνομα προς τιμή της Παν Τσάο.

Πηγές: Βικιπαίδεια,Peri-grafis.net, www.bios.niu.edu.

Μ.Χ.Αναγνωστοπούλου