Πάνω από 136.000 εργαζόμενοι της GM συμμετείχαν σε καθιστική απεργία στο Φλιντ του Μίσιγκαν.

Το εργοστάσιο αμαξωμάτων της General Motors στο Φλιντ του Μίσιγκαν ήταν συνήθως ένα άχαρο μέρος, γεμάτο από δυνατούς ήχους και την πυρετώδη, επικίνδυνη εργασία της μετατροπής μετάλλων σε αμαξώματα αυτοκινήτων. Αλλά τον Ιανουάριο του 1937, οι ήχοι από σφυρίγματα και συζητήσεις γέμισαν τον αέρα. Αντί να κοπιάζουν πάνω από επικίνδυνα μηχανήματα, οι εργάτες έπαιζαν τυχερά παιχνίδια, πάλευαν και έπαιζαν πινγκ-πονγκ στο συνήθως πολυσύχναστο εργοστάσιο. «Το κάναμε μπάλα», θυμάται ο Earl Hubbard, ένας εργάτης της GM, σε μια προφορική ιστορία.

Οι εργάτες δεν έκαναν διακοπές: Απεργούσαν. Επί 44 ημέρες το 1936 και το 1937, τα μέλη του νεοσύστατου συνδικάτου United Auto Workers κατάφεραν να γονατίσουν ένα μεγαθήριο της αυτοκινητοβιομηχανίας σε μια καθιστική απεργία που έγινε μια από τις πιο αποφασιστικές νίκες στην αμερικανική εργατική ιστορία. Εξαντλημένοι από τις επικίνδυνες απαιτήσεις της βιομηχανίας και χτυπημένοι από τη Μεγάλη Υφεση, πάνω από 100.000 εργάτες αυτοκινήτων άλλαξαν την εργατική ιστορία χωρίς να περιφρουρήσουν το εργοστάσιό τους. Αντί να αποχωρήσουν, απλά κάθισαν και αρνήθηκαν να φύγουν.

Στις αρχές του 1935 στο Φλιντ του Μίσιγκαν, οι Ενωμένοι Εργάτες Αυτοκινήτου πραγματοποίησαν την πρώτη επιτυχημένη καθιστική διαμαρτυρία, αναγκάζοντας τη General Motors να έρθει σε συμφωνία. Ηταν μια σημαντική νίκη και η καθιστική διαμαρτυρία εξαπλώθηκε και σε άλλες περιοχές.

Ιστορικά, οι απεργοί εργάτες διακινδύνευαν τη ζωή τους στις γραμμές περιφρούρησης. Αν και τα συνδικάτα συχνά σχηματίζονταν ως απάντηση στις επικίνδυνες συνθήκες εργασίας, η απεργία εξέθετε τους εργαζόμενους στον κίνδυνο σωματικής βίας από μισθωτούς κακοποιούς ή αστυνομικούς που λειτουργούσαν ως ισχυρά όπλα των εταιρειών. Τα συνδικάτα αγωνίζονταν επί μακρόν για τη δημιουργία συνδικάτων σε όλους τους κλάδους. Αντ’ αυτού, ο κανόνας ήταν τα συνδικάτα τεχνιτών που οργάνωναν τους εργαζόμενους σε διάφορες ειδικότητες.

Η αυτοκινητοβιομηχανία αποθάρρυνε επί μακρόν τα συνδικάτα. Οι εργαζόμενοι γνώριζαν ότι μπορούσαν να χάσουν τη δουλειά τους αν προσπαθούσαν να οργανωθούν και αντιμετώπιζαν εταιρικούς κατασκόπους που ανέφεραν κάθε φιλο-συνδικαλιστική δραστηριότητα στη διοίκηση. Σύμφωνα με τον ιστορικό Timothy P. Lynch, η General Motors επένδυσε 1 εκατομμύριο δολάρια στην παρακολούθηση μεταξύ 1933 και 1936. Για πολλούς εργάτες αυτοκινήτων, τα συνδικάτα απλώς δεν άξιζαν να διακινδυνεύσουν τη δουλειά τους – ο μισθός ήταν σχετικά καλός, και όταν οι εργάτες απολύονταν, συχνά επαναπροσλαμβάνονταν με υψηλότερες τιμές μόλις τα κέρδη της εταιρείας αυξάνονταν.

Ομως, τότε, το 1929 χτύπησε η Μεγάλη Υφεση. Οι πωλήσεις αυτοκινήτων κατέρρευσαν και τα επίπεδα παραγωγής της βιομηχανίας έπεσαν. Οι αυτοκινητοβιομηχανίες μείωσαν τις θέσεις εργασίας, απολύοντας χιλιάδες υπαλλήλους χωρίς να ληφθεί υπόψη η προϋπηρεσία. Οσοι διατήρησαν τις θέσεις εργασίας τους ανέχτηκαν τις άθλιες συνθήκες εργασίας, φοβούμενοι να μιλήσουν για να μην απολυθούν και αυτοί. Η ιστορία ήταν η ίδια σε ολόκληρη την οικονομία και προκάλεσε τη δυσαρέσκεια τόσο των αναζητούντων εργασία όσο και των εργαζομένων.

Εν τω μεταξύ, η μεγαλύτερη αυτοκινητοβιομηχανία της χώρας, η General Motors, παρουσίαζε πράγματι άνοδο των πωλήσεων χάρη στην επιθετική της αντίδραση στη Μεγάλη Υφεση. Οταν η οικονομία είχε αρχίσει να βγαίνει εκτός ελέγχου, η GM είχε μειώσει τις τιμές, είχε περικόψει την παραγωγή ορισμένων ακριβότερων μοντέλων και είχε απολύσει τεράστια τμήματα του εργατικού δυναμικού της. Οι κινήσεις αυτές βοήθησαν την GM να παραμείνει στην κορυφή.

Το United Auto Workers, ένα πρόσφατα συσταθέν συνδικάτο, είχε αρχίσει σιγά- σιγά και κρυφά να οργανώνεται στην GM. Αν το συνδικάτο επρόκειτο να ενώσει την αυτοκινητοβιομηχανία, έπρεπε να κυνηγήσει τον μεγαλύτερο εργοδότη της -και να το κάνει στρατηγικά. Οι οργανωτές αποφάσισαν να επικεντρωθούν στο εργοστάσιο Fisher Body Plant No. 1 στο Φλιντ του Μίσιγκαν, όπου εργάζονταν 7.000 εργαζόμενοι και όπου κατασκευάζονταν τα αμαξώματα των αυτοκινήτων. Οι διοργανωτές συναντήθηκαν με τους εργάτες του Φλιντ στα σπίτια τους και τους έπεισαν να μην αποχωρήσουν αμέσως από τη δουλειά. Αντ’ αυτού, οι διοργανωτές σχεδίαζαν να σταματήσουν την παραγωγή μέσω μιας καθιστικής απεργίας τον Ιανουάριο του 1937, αφού είχαν καταβληθεί τα επιδόματα των Χριστουγέννων και ένας νέος φιλικός προς τους εργαζόμενους κυβερνήτης είχε αναλάβει την εξουσία στο Μίσιγκαν.

Το σχέδιο αυτό εκτροχιάστηκε στις 30 Δεκεμβρίου 1936, όταν οι εργάτες στο εργοστάσιο αμαξωμάτων είδαν κρίσιμο εξοπλισμό να μεταφέρεται σε σιδηροδρομικά βαγόνια για να σταλεί σε άλλα εργοστάσια. Είχε μαθευτεί ότι το εργοστάσιο στο Φλιντ ήταν προπύργιο των συνδικάτων. Οι εργάτες συγκεντρώθηκαν για μια έκτακτη συνάντηση και στη συνέχεια κατέκλυσαν το εργοστάσιο. Η απεργία ξεκίνησε.

Τώρα, οι άνδρες που είχαν εργαστεί στο εργοστάσιο το κατείχαν όλο το εικοσιτετράωρο. Κοιμόντουσαν σε προβιές προβάτων, συσσωρευμένα στρώματα αυτοκινήτων και αυτοσχέδια κρεβάτια και έτρωγαν φαγητό που τους προσέφεραν τοπικά παντοπωλεία, αγρότες και οικογένειες. Εξω από το εργοστάσιο, οι γυναίκες συγκέντρωναν χρήματα, φρόντιζαν οικογένειες και σχημάτιζαν ακόμη και ανθρώπινες ασπίδες για να αποκρούσουν την αστυνομία.

Η General Motors είχε αιφνιδιαστεί- αν και υποψιαζόταν ότι οι εργαζόμενοι θα απεργούσαν, δεν γνώριζε ότι θα χρησιμοποιούσαν τη νέα τακτική του «καθισιού» ή της κατάληψης του εργοστασίου. «Το κάθισμα κάτω» ήταν ένας τρόπος να διασφαλιστεί ότι τα εργοστάσια δεν θα λειτουργούσαν και ότι οι εργάτες δεν θα αντικαθίσταντο», λέει ο ιστορικός της εργασίας Νέλσον Λιχτενστάιν, ιστορικός της εργασίας που διευθύνει το Κέντρο για τη Μελέτη της Εργασίας, της Εργασίας και της Δημοκρατίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στη Σάντα Μπάρμπαρα.

Παρόλο που η GM προσπάθησε να σταματήσει την απεργία στα δικαστήρια και έλαβε ακόμη και ασφαλιστικά μέτρα που έλεγαν ότι οι εργάτες καταπατούσαν το χώρο, η προσπάθεια απέτυχε. «Οι απεργίες ήταν τεχνικά παράνομες, αλλά όταν έχεις μια μαζική δημοκρατική εξέγερση δημιουργείς πραγματικά νέο νόμο στο έδαφος», λέει ο Λιχτενστάιν.

Η GM είχε τον νόμο με το μέρος της, αλλά κινδύνευε με δημόσιο εξευτελισμό και δικές της νομικές συνέπειες αν χρησιμοποιούσε φυσική βία για να διώξει τους εργάτες. Αντ’ αυτού, 13 ημέρες μετά την έναρξη της απεργίας, η GM έκοψε τη θέρμανση με 16 βαθμούς Κελσίου. Οταν οι εργάτες βγήκαν έξω για να διαμαρτυρηθούν, εισέβαλαν φρουροί ασφαλείας και αστυνομικοί. Καθώς τα δακρυγόνα γέμιζαν το εργοστάσιο, οι εργάτες αντεπιτέθηκαν, πετώντας στους επιτιθέμενους τα πάντα, από μπουλόνια αυτοκινήτων μέχρι κομμάτια στέγης, προτού τελικά η αστυνομία τραπεί σε φυγή. Οι εργαζόμενοι ονόμασαν τη συμπλοκή «Μάχη των τρεχόντων ταύρων».

Σε απάντηση, ο κυβερνήτης του Μίσιγκαν Φρανκ Μέρφι κινητοποίησε την Εθνική Φρουρά. «Ο νόμος και η τάξη πρέπει να διατηρηθούν στο Μίσιγκαν», δήλωσε στο κοινό. Στο παρελθόν, η είδηση ότι 1.200 φρουροί θα κατέβαιναν στο Φλιντ για να επιβάλουν τον νόμο και την τάξη θα ήταν καταστροφική για τους εργάτες, οι οποίοι γνώριζαν ότι θα χρησιμοποιούνταν ως όπλο εναντίον τους. Αλλά ο Μέρφι ήταν φιλικός προς τους εργαζόμενους και δεν χρησιμοποίησε στρατεύματα για να εκφοβίσει τους εργάτες. Αντιθέτως, η Εθνική Φρουρά έγινε μια ειρηνευτική δύναμη που τελικά προστάτευσε τους εργάτες και διευκόλυνε τις διαπραγματεύσεις.

Σύμφωνα με τη διαταγή που εξέδωσε ο κυβερνήτης Φρανκ Μέρφι, τα στρατεύματα διατάχθηκαν να διαφυλάξουν την τάξη, να προστατεύσουν την περιουσία της General Motors αλλά και τους απεργούς. Εδώ είναι ένας λόχος πολυβόλων σε πλήρη εξάρτηση και με το όπλο απελευθερωμένο.

«Αυτό επέτρεψε για πρώτη φορά στο συνδικάτο και την εταιρεία να είναι ισότιμοι γύρω από το τραπέζι (των διαπραγματεύσεων)», δήλωσε ο ιστορικός Jason Kosnoski στο MLive.

Τελικά, η απεργία επεκτάθηκε σε 17 εργοστάσια της GM σε διάστημα 44 ημερών. Τα φώτα της δημοσιότητας ήταν στραμμένα στην GM, η οποία αρχικά αρνήθηκε να υποχωρήσει. Η εταιρεία προσπάθησε να πολεμήσει την απεργία στο δικαστήριο, αλλά οι απεργοί αγνόησαν μια προσωρινή διαταγή και ο Murphy αρνήθηκε να την επιβάλει με την Εθνοφρουρά. Τότε ο πρόεδρος Φραγκλίνος Ντελάνο Ρούσβελτ προέτρεψε την GM να διαπραγματευτεί. Ο συνδυασμός αυτών των πιέσεων έφερε την GM στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Στη συμφωνία που ακολούθησε, η UAW κέρδισε την αναγνώριση του συνδικάτου και την υπόσχεση ότι η εταιρεία δεν θα έκανε διακρίσεις εις βάρος των εργαζομένων που είχαν απεργήσει. Η General Motors αύξησε επίσης τους μισθούς κατά πέντε σεντς την ώρα, πιθανότατα ως απάντηση στις αυξήσεις των μισθών από άλλες αυτοκινητοβιομηχανίες που φοβήθηκαν ότι η καθιστική απεργία θα επεκτεινόταν και σε αυτές. Η άρνηση του Μέρφι να χρησιμοποιήσει την Εθνοφρουρά για να διαλύσει την απεργία θεωρήθηκε ο πιο αποφασιστικός παράγοντας για τον τερματισμό της απεργίας.

Μέχρι το 1936, γράφει ο ιστορικός Stephen W. Sears, κυριαρχούσε σε περισσότερο από το 43% της εγχώριας αγοράς και ήταν η πιο κερδοφόρα αυτοκινητοβιομηχανία της χώρας. Ομως η GM είχε διατηρήσει τον έλεγχό της στην αγορά αυτοκινήτων εις βάρος των ίδιων των εργαζομένων της. Αφού απέλυσε χιλιάδες, ξαναπροσέλαβε πολλούς, αλλά δεν έλαβε υπόψη της την προϋπηρεσία και πλήρωνε χαμηλότερους μισθούς από πριν. «Οι γραμμές συναρμολόγησης επιταχύνθηκαν ανελέητα για να αυξηθεί η παραγωγικότητα και να αποκατασταθούν τα επίπεδα κέρδους», γράφει ο Sears.

Οι εργαζόμενοι τρίβονταν με τον εξαντλητικό ρυθμό, την επικίνδυνη εργασία και τη συνήθεια της εταιρείας να απολύει εργαζομένους κατά βούληση. «Τους έχω δει απολύτως να προσλαμβάνουν εκατό άντρες και να απολύουν εκατό την ίδια μέρα», θυμάται ο Ray Holland, ένας εργάτης της Chevrolet, σε μια προφορική ιστορία. Ποτέ δεν ήξερες αν είχες δουλειά ή όχι».

Αν και η Υφεση έφερε δεινά για τους εργαζόμενους, μια αχτίδα ελπίδας ήρθε με τη μορφή του National Labor Relations Act. Γνωστός ως νόμος Wagner, ο νόμος του 1935 εγγυήθηκε στους εργαζόμενους το δικαίωμα να οργανώνονται και να συμμετέχουν σε εργατικά σωματεία και να συμμετέχουν σε συλλογικές διαπραγματεύσεις και απεργίες. Ιδρυσε επίσης το Εθνικό Συμβούλιο Εργασιακών Σχέσεων, μια ομοσπονδιακή υπηρεσία σχεδιασμένη για την επιβολή της εργατικής νομοθεσίας.

Η United Auto Workers, ένα πρόσφατα συσταθέν συνδικάτο, είχε αρχίσει σιγά- σιγά και κρυφά να οργανώνεται στην GM. Αν το συνδικάτο επρόκειτο να ενώσει την αυτοκινητοβιομηχανία, έπρεπε να κυνηγήσει τον μεγαλύτερο εργοδότη της -και να το κάνει στρατηγικά. Οι οργανωτές αποφάσισαν να επικεντρωθούν στο εργοστάσιο Fisher Body Plant No. 1 στο Φλιντ του Μίσιγκαν, όπου εργάζονταν 7.000 εργαζόμενοι και όπου κατασκευάζονταν τα αμαξώματα των αυτοκινήτων. Οι διοργανωτές συναντήθηκαν με τους εργάτες του Φλιντ στα σπίτια τους και τους έπεισαν να μην αποχωρήσουν αμέσως από τη δουλειά. Αντ’ αυτού, οι διοργανωτές σχεδίαζαν να σταματήσουν την παραγωγή μέσω καθιστικής διαμαρτυρίας.

Στη συμφωνία που ακολούθησε, η UAW κέρδισε την αναγνώριση του συνδικάτου και την υπόσχεση ότι η εταιρεία δεν θα έκανε διακρίσεις σε βάρος των εργαζομένων που είχαν απεργήσει. Η General Motors αύξησε επίσης τους μισθούς κατά πέντε σεντς την ώρα, πιθανότατα ως απάντηση στις αυξήσεις των μισθών από άλλες αυτοκινητοβιομηχανίες που φοβήθηκαν ότι η καθιστική απεργία θα επεκτεινόταν και σε αυτές. Η άρνηση του Μέρφι να χρησιμοποιήσει την Εθνοφρουρά για να διαλύσει την απεργία θεωρήθηκε ο πιο αποφασιστικός παράγοντας για τον τερματισμό της απεργίας στην GM.

Στις 11 Φεβρουαρίου 1937, οι εργάτες βγήκαν νικητές από το εργοστάσιο. «Ξαφνικά στο βάθος τους ακούσαμε να τραγουδούν το «Solidarity Forever», θυμήθηκε η Shirley Foster, σύζυγος ενός συνδικαλιστή, σε μια προφορική ιστορία. «Εκείνο το βράδυ έγινε ένας τεράστιος εορτασμός σε όλη την πόλη. Το Φλιντ δεν θα γνώριζε ποτέ ξανά ένα τέτοιο συναίσθημα».

Οι απεργίες είχαν διαρκέσει 44 ημέρες, άφησαν 136.000 εργαζόμενους της GM αδρανείς και προκάλεσαν τη μη κατασκευή 280.000 αυτοκινήτων. Αν και μεγάλο μέρος του κοινού ήταν κατά των καθιστικών απεργιών και θεωρούσε τους συνδικαλιστές των εργατών επικίνδυνους ταραξίες, η δημόσια εικόνα της GM είχε υποφέρει επίσης. Και τα εργατικά δεν θα ήταν ποτέ πια τα ίδια. Τα μέλη των συνδικάτων εκτινάχθηκαν από 3,4 εκατομμύρια εργαζόμενους το 1930 σε 10 εκατομμύρια το 1942, και η πλειοψηφία της αυτοκινητοβιομηχανίας συνδικαλίστηκε γρήγορα, αποκτώντας οφέλη και αμοιβές που δεν θα είχαν αποκτήσει ποτέ χωρίς την οργάνωση.»

«Ηταν οι σημαντικότερες απεργίες στην αμερικανική ιστορία», λέει ο Λιχτενστάιν. Για δεκαετίες, λέει, ο βιομηχανικός συνδικαλισμός κυριάρχησε, οδηγώντας σε υψηλότερο βιοτικό επίπεδο για τους εργαζόμενους Αμερικανούς. Σήμερα, η UAW έχει πάνω από 400.000 ενεργά μέλη και περισσότερες από 600 τοπικές οργανώσεις σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά και το Πουέρτο Ρίκο.

Αν και λίγοι απεργούσαν στην πραγματικότητα το 1936, σημειώνει ο Λιχτενστάιν, είχαν τεράστιο αντίκτυπο στην αμερικανική κοινωνία. «Χρειαζόταν μια πρωτοπορία για να δείξει τι ήταν δυνατό», λέει. Η καθιστική απεργία στο Φλιντ απέδειξε ότι το να κάθεσαι ακίνητος ήταν εξίσου ισχυρό με το να αποχωρείς από τη δουλειά.