Η Μονή της Χώρας είναι το σημαντικότερο μνημείο βυζαντινής ζωγραφικής και ψηφιδωτών της περιόδου της Παλαιολόγειας Αναγέννησης στην Πόλη. Δείγματά της αναπαράγουν όλες οι ιστορίες της τέχνης. Λειτούργησε ως Καριγιέ Τζαμί, από τον καιρό του Βαγιαζίτ Β’ έως το 1958, που έγινε μουσείο. Ανήκει, όπως και η Αγία Σοφία στα μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO. Ο Ερντογάν την προσέθεσε στην συλλογή των θριάμβων του καθεστώτος με την εκ νέου μετατροπή της σε τζαμί. Αυτό σημαίνει ότι για τις ανάγκες της λειτουργίας θα πρέπει να καλυφθεί ολόκληρο το εσωτερικό της με πανιά, αφού δεν υπάρχει ούτε ένα σημείο χωρίς ψηφιδωτό ή τοιχογραφία…

Χτίστηκε σε διάφορα στάδια και ανακαινίστηκε αρκετές φορές. Οι σημαντικότερες προσθήκες όμως μαζί με την πλειονότητα των ψηφιδωτών και τοιχογραφιών έγιναν με εντολή του Θεόδωρου του Μετοχίτη το 14ο αιώνα. Η ωραιότερη τοιχογραφία της είναι αυτή της Αναστάσης – το θέμα που παρουσιάζεται δεν υπάρχει σε καμία άλλη εκκλησία πουθενά στον κόσμο: Ο Χριστός αρπάζει από το βασίλειο του θανάτου με το ένα χέρι τον Αδάμ και με το άλλο την Εύα, σώζοντάς τους. Σε όλες τις υπόλοιπες τοιχογραφίες που έχουν σωθεί και περιγράφουν την ίδια σκηνή ο Χριστός σώζει μόνο τον Αδάμ, ενώ η Εύα σώζεται επειδή πιάνεται από τον χιτώνα του Αδάμ. Αυτό το στοιχείο θεωρείται μία καινοτομία της Παλαιολόγιας Αναγέννησης, με την οποία για πρώτη φορά αναβαθμίζεται η θέση της γυναίκας.

Ο Σεφέρης θεωρούσε αυτά τα ψηφιδωτά και τις τοιχογραφίες ως «τα πιο ωραία και τα πιο συγκινητικά» που ήξερε. Γράφει : «Έπειτα κοιτάζεις την τέχνη σου: αν είχαμε για τα γράμματα μια Μονή της Χώρας…(…). Σε παίρνει πίκρα: νιώθεις πως περπατάς, ακόμη, κάπου ανάμεσα στα Κόραμα και στο Μοναστήρι του Μετοχίτη. Ο δρόμος είναι μακρύς. Κύριε βοήθει!..».