Του Περικλή Γιαννόπουλου

Στις 11 Απριλίου 1910 αυτοκτονεί, με τελείως παράλογο τρόπο, ένας επιφανής άνθρωπος των Γραμμάτων: είναι ο λογοτέχνης, δοκιμιογράφος και κριτικός Περικλής Γιαννόπουλος, ένα από τα οξύτερα πνεύματα της εποχής του.

Η είδηση της παράλογης αυτοκτονίας περιγράφεται ως εξής στην εφημερίδα «Εστία» της 12ης Απριλίου : «Καθ’ όλας τας συγκεντρωθείσας πληροφορίας, τα γεγονότα έλαβον χώραν ως εξής : εις τον Σκαραμαγκάν ο Γιαννόπουλος έφθασεν εφ’ αμάξης, υπό ραγδαίαν βροχήν. Παρά τι μικρόν φυλακείον εκεί εκάθισεν, έφαγεν, έπιε μπύραν και εζήτησε από τον αμαξάν να αποζεύξει ένα άλογον. Μετά τούτο, ίππευσε, στεφανωμένος με αγριολούλουδα, και, αφού ανήρτησεν επάνω του ένα κομψόν σάκκον πλήρη βαρών κι επλύθη με αρώματα, ώρμησε προς τα μαινόμενα κύματα και την ανοιξιάτικην μπόραν με απερίγραπτον τραγικήν ορμήν. Οταν έφθασε, καβάλλα εις το άλογο που εκολυμβούσε εις τα βαθειά, τότε επυροβόλησε κατά της κεφαλής του και εχάθη, ενώ το άλογο, αγριεμένο και ρουθουνίζον, επανήλθε εις την ακτήν».

Ποιος ήταν όμως πραγματικά ο τραγικός αυτόχειρας, με τον τόσο παρανοϊκό θάνατο;

Ο Περικλής Γιαννόπουλος γεννήθηκε στην Πάτρα, παρακολούθησε για ένα διάστημα ιατρική στην Αθήνα και συνέχισε τις σπουδές του στο Παρίσι, χωρίς να τις ολοκληρώσει. Στη συνέχεια πήγε για ένα διάστημα στην Αγγλία και κατόπιν επέστρεψε στην Αθήνα. Κουβαλούσε μαζί του – εκτός από τις αποσκευές του – και πολύ βαθιές επιρροές από τα ρεύματα του συμβολισμού και του αισθητισμού, που κυριαρχούσαν τότε στην καλλιτεχνική και λογοτεχνική ζωή της δυτικής Ευρώπης.

Κατά τα χρόνια που ακολούθησαν, ο Γιαννόπουλος ξεκίνησε νομικές σπουδές, που επίσης δεν θέλησε να ολοκληρώσει. Αντίθετα, επιδόθηκε με πάθος σε φιλολογικές, ιστορικές και άλλες μελέτες και άρχισε να αρθρογραφεί σε εφημερίδες και περιοδικά. Πνεύμα οξύ και διεισδυτικό, κατόρθωσε γρήγορα – παρά το νεαρό της ηλικίας του – να αναδείξει το λογοτεχνικό – δοκιμιογραφικό ταλέντο του και να κερδίσει μια επίζηλη θέση στο πνευματικό στερέωμα της χώρας.

Μετά την εξευτελιστική ήττα της Ελλάδας στον πόλεμο του 1897, ο Γιαννόπουλος αναζήτησε αισθητικές και φιλοσοφικές διεξόδους σε μια ιδεολογία που θα είχε ως κέντρο τη λατρεία του ελληνικού πνεύματος. Δημοσίευσε μάλιστα και σχετικές μελέτες, στις οποίες κάνει σαφές ότι η ελληνολατρεία του έχει ως συστατικά στοιχεία την ομορφιά, τη φύση, τη χαρά, την αρμονία, την ηδονή και, πάνω απ’ όλα, την ελευθερία.

Αγνωστο γιατί, η ιδεολογία αυτή δεν καθησύχασε το ασυμβίβαστο πνεύμα του και δεν απέτρεψε το τραγικό του τέλος, στο οποίο φρόντισε να δώσει ωραιοπαθή μεγαλοπρέπεια.

Κατά τα χρόνια που ακολουθούν, οι ακραίοι εθνικιστικοί – συντηρητικοί κύκλοι θα προσπαθήσουν επανειλημμένα να ιδιοποιηθούν (όπως έκαναν και με την περίπτωση του Ιωνα Δραγούμη) τις ανησυχίες του Περικλή Γιαννόπουλου, που ωστόσο δεν είχαν σχέση μ’ αυτούς. Ισως γι αυτό, το έργο του θα παρεξηγηθεί και θα παραμείνει σχεδόν στη σκιά.

(Πηγή: Εγκυκλ. ΟΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ, Εκδ. Ομιλος Μανιατέα)