Η απόφαση της Βρετανίας να υπερασπιστεί την Κρήτη έχει επικριθεί πολύ, και παραμένει ένα αντιφατικό επεισόδιο του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

Η γερμανική εισβολή στην Κρήτη ξεκίνησε στις 20 Μαΐου 1941. Οι υπερασπιστές δεν διέθεταν βαρέα όπλα, που είχαν εγκαταλειφθεί στην Ελλάδα, και είχαν ελλείψεις σε ελαφρά όπλα και πυρομαχικά. Δεν έγινε καμία προσπάθεια υπεράσπισης της Κρήτης από αέρος, αφού περισσότερα από τα αμυντικά αεροσκάφη είχαν καταστραφεί στο έδαφος, από τις εντατικές γερμανικές επιθέσεις. Η έλλειψη εναέριας κάλυψης έθεσε το βρετανικό ναυτικό σε κίνδυνο, και ο ναύαρχος Κάνινγκχαμ αναγκάστηκε να αποσύρει τα πλοία του, αφού είχε χάσει τρία καταδρομικά και έξι αντιτορπιλικά. Τα στρατεύματα του Στρατηγού Φρέιμπουργκ στο νησί προέβαλαν ηρωική άμυνα, αλλά στις 27 Μαΐου συνειδητοποίησε ότι η κατάσταση ήταν ανέλπιδη, οπότε, μέχρι τις 2 Ιουνίου είχε αποσύρει όσα μπορούσε περισσότερα από τα στρατεύματά του, με 12.000 στρατιώτες να μένουν πίσω αιχμάλωτοι στα χέρια των Γερμανών.

Εκείνη την εποχή φαινόταν ότι ήταν άλλη μια καταστροφή στον μακρύ κατάλογο των πολεμικών καταστροφών που είχε αρχίσει έναν χρόνο πριν, με την απώλεια της Νορβηγίας.

Οι Βρετανοί γνώριζαν καλά περί της γερμανικής πρόθεσης να εισβάλλουν στην Κρήτη. Παρά την προσπάθεια των Γερμανών να υποδείξουν τη Μάλτα ως στόχο – απ΄τις 10 Μαΐου την υπέβαλαν σε νέα εντατική αεροπορική επίθεση – η βρετανική κυβέρνηση είχε ακριβείς πληροφορίες για την επερχόμενη επίθεση εναντίον της Κρήτης από τα αποκωδικοποιημένα μηνύματα «Ενίγκμα) (Enigma Code). Ομως η Κρήτη διέθετε τρία αεροδρόμια ζωτικής σημασίας και μια μεγάλη και πολύ σημαντική ναυτική βάση, και η Βρετανία δεν είχε την πολυτέλεια να τα χάσει όλα αυτά, εφόσον υπήρχε περίπτωση να τα υπερασπιστεί αποτελεσματικά.

Στη διάρκεια των πρώτων μηνών της εισβολής, οι Γερμανοί υπέστησαν μεγάλες απώλειες στους αλεξιπτωτιστές τους και στα ανεμόπτερά τους. Με καλύτερη επικοινωνία μέσω ασυρμάτου, οι υπερασπιστές θα μπορούσαν να είχαν επιτύχει, αφού έγιναν περιττές υποχωρήσεις όταν η μάχη προχωρούσε σημαντικά καλύτερα για τους υπερασπιστές από ό,τι για τους εισβολείς.

Ακόμη και κατά την ήττα, η πλάστιγγα δεν έγερνε προς την πλευρά των Γερμανών. Δεν κατάφεραν ποτέ να κάνουν ουσιαστική χρήση των αεροδρομίων της Κρήτης, ούτε διέθεταν τα κατάλληλα ναυτικά εφόδια για να μετατρέψουν την Κρήτη σε μιαν επιτυχημένη ναυτική βάση. Στέρησαν, βέβαια, στους Βρετανούς τη δυνατότητα χρήσης τους, αλλά η Κύπρος και αργότερα η Συρία και ο Λίβανος παρείχαν καλές εναλλακτικές βάσεις.

Η απώλεια της Κρήτης δεν θα ήταν τόσο καταστροφική εάν οι Γερμανοί είχαν κάνει σωστή χρήση του νησιού, όμως η έλλειψη ναυτικής υπεροχής, η εξασθενημένη ανωτερότητα στον αέρα και η δραστηριότητα των Ελλήνων, έκανε το νησί να είναι όλο και περισσότερο ένα μειονέκτημα για τις δυνάμεις κατοχής. Και κατά την εισβολή, αν και οι απώλειες και στις δύο πλευρές ήσαν σχεδόν ίσες (περίπου 4.000 σκοτώθηκαν και σχεδόν 2.500 χιλιάδες τραυματίστηκαν σοβαρά) και οι Γερμανοί πήραν περισσότερους αιχμαλώτους, οι γερμανικές απώλειες ήσαν πιο καταστροφικές. Οχι μόνο έχασαν ένα μεγαλύτερο ποσοστό των αξιωματικών τους από ό,τι οι Αυστραλοί και οι Νεοζηλανδοί, αλλά και η 7η Αεροπορική Μεραρχία τους είχε αποδεκατιστεί. Το υψηλά εκπαιδευμένο εξειδικευμένο προσωπικό των Γερμανών δεν ήταν δυνατόν να αντικατασταθεί εύκολα. Οι Γερμανοί δεν χρησιμοποίησαν ξανά αλεξιπτωτιστές σε μια κύρια αεροπορική επιχείρηση. Επιπλέον, τα γερμανικά σχέδια για μιαν από αέρος και θαλάσσης εισβολή στη Μάλτα, αρχειοθετήθηκαν. Η Μάλτα αποδείχθηκε πολύτιμη για τους Συμμάχους, τόσο στην υπεράσπιση της Αιγύπτου το 1942, όσο και στην παροχή βάσης για τις επιχειρήσεις εναντίον της Ιταλίας, το 1943.

Ετσι, η απώλεια της Κρήτης δεν ήταν τόσο μεγάλη καταστροφή, όπως συχνά θεωρείται, και η απόφαση της Βρετανίας να την υπερασπισθεί δεν ήταν μια τρελή ενέργεια ενός πολεμικού υπουργικού συμβουλίου που επεδίωκε, με κάθε τρόπο, νίκες.

Με επικείμενη την εισβολή στη Ρωσία, οι γερμανικές απώλειες στην Κρήτη ήσαν καίριες, και η προπαγάνδα για τη σημαντικότητα της κατάληψής της δεν είχε βαρύτητα. Οι Βρετανοί δεν μπορούσαν να ισχυρισθούν ότι η απώλεια της Κρήτης δεν ήταν σημαντική, αλλά αυτή η απώλεια κατέληξε να είναι πολύ λιγότερο καταστροφική από όσο φοβούνταν πολλοί.

(Πηγή: ΑΝΑΤΡΕΠΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ, Εντ Ράινερ & Ρον Στάπλεϊ, Εκδ. Ενάλιος)