Τελευταίες διαπραγματεύσεις

Οι Γερμανοί πραγματοποιούν ακόμη μια σειρά διαπραγματεύσεων, αλλά με τη σκληρή αξίωση να παραδοθούν οι Ιταλοί. Φθάνει με υδροπλάνο στην Κεφαλονιά και ο διοικητής της Ορεινής Μεραρχίας των Ιωαννίνων, στρατηγός Hubert Lanz, αλλά τα αντιαεροπορικά των Ιταλών δεν του επιτρέπουν να προσθαλασσωθεί στο Αργοστόλι. Από το Ληξούρι ζητεί από τον Gandin την παράδοση. Γερμανικές προκηρύξεις πέφτουν στο νησί με την υπόσχεση ότι οι Ιταλοί θα γυρίσουν στα σπίτια τους εάν παραδοθούν.

Το πρωί της 14ης Σεπτεμβρίου (έξη ημέρες μετά την αναγγελία της ανακωχής) ο Gandin αποφασίζει να πολεμήσει. Πραγματοποιείται ένα πρωτοφανές για στρατιωτική μονάδα δημοψήφισμα. Οι στρατιώτες, παρασυρόμενοι από ανεύθυνους νεαρούς αξιωματικούς, αποφασίζουν να πολεμήσουν. Εν τω μεταξύ, φθάνουν από την Ηπειρο οι γερμανικές ενισχύσεις. Πρόκειται για 1.200 σκληροτράχηλους ναζί της Ορεινής Μεραρχίας «Edelweiss» με επικεφαλής τον ταγματάρχη Harald von Hirschfeld. Είναι άνδρες που γύρισαν από το ρωσικό μέτωπο και έχουν διαπράξει εκεί ομαδικές σφαγές και εκτελέσεις.

Η μάχη αρχίζει

Το μεσημέρι της 15ης Σεπτεμβρίου ο ουρανός της Κεφαλονιάς σκοτεινιάζει από δεκάδες αεροπλάνα «στούκας» που σφυροκοπούν για ώρες τις ιταλικές θέσεις. Στις 16 Σεπτεμβρίου θα κτυπηθεί σκληρά το Αργοστόλι, μετά την πληροφορία ότι οι Ελληνες βοηθούν τους Ιταλούς. Ρίπτονται εκατοντάδες εμπρηστικές βόμβες. Η πόλη καίγεται. Κτήρια ιδρυμάτων και ολόκληρες συνοικίες θα καταστραφούν με πολλούς νεκρούς. Οι συνεχείς βομβαρδισμοί και τις επόμενες μέρες θα παραλύσουν την ιταλική αντίσταση. Το μέτωπο των συγκρούσεων θα βρίσκεται για περίπου μια εβδομάδα ανάμεσα στους ορεινούς όγκους που χωρίζουν την περιοχή του Ληξουρίου από τον κύριο κορμό της Κεφαλονιάς. Το αρχηγείο του Χίτλερ θα διαβιβάσει στον στρατηγό Alezander Loer στη Θεσσαλονίκη τις διαταγές και εκείνος θα τις προωθήσει στον στρατηγό Lanz στα Γιάννενα. Οι αμυνόμενοι Ιταλοί στην Κεφαλονιά θεωρούνται προδότες του συμμαχικού αγώνα και θα πρέπει να εκτελεσθούν ομαδικά.

Οι σφαγές

Το μέτωπο θα σπάσει στις 21 Σεπτεμβρίου. Οι Γερμανοί προωθούνται προς τα ενδότερα του νησιού και εκτελούν ομαδικά τους άνδρες των ιταλικών μονάδων που συναντούν. Ελάχιστοι Γερμανοί εκτελούν εκατοντάδες Ιταλών που δέχονται παθητικά, χωρίς αντίσταση, τη μοίρα τους. Το νησί θα γεμίσει με πτώματα. Η έκταση των βανδαλισμών των ναζί είναι πρωτοφανής. Τα πτώματα πρέπει να παραμείνουν άταφα… Η παράδοση του στρατηγού Gandin και του επιτελείου γίνεται στο χωριό Κεραμιές. Ο στρατηγός εκτελείται σε άγνωστο  σημείο. Για τους αξιωματικούς του Επιτελείου επιφυλάσσουν μια δήθεν τυπική διαδικασία. Τους συγκεντρώνουν έξω από το Αργοστόλι και εκεί λειτουργεί μια μορφή στρατοδικείου. Απλά οι αξιωματικοί αναφέρουν το όνομα και τον βαθμό τους και οδηγούνται στο απόσπασμα. Εκεί εκτελούνται 186 αξιωματικοί, ενώ μικρός αριθμός που δήλωσαν κάτοικοι παλαιών περιοχών της Αυστρο-ουγγαρίας θα γλυτώσουν. Οι διάφορες πηγές αναφέρουν το σύνολο των εκτελεσθέντων και νεκρών Ιταλών (3.000 περίπου σε σύγκρουση με νάρκη πλοίου που τους μετέφερε στη ηπειρωτική Ελλάδα) σε 9.500. Υπήρξε η μεγαλύτερη σφαγή ενστόλων στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το αρχηγείο του Φύρερ στις 25 Σεπτεμβρίου θα αναγγείλει την εξουδετέρωση της μεραρχίας Acqui της Κεφαλονιάς. Από τους υπευθύνους των σφαγών δύο Γερμανοί καταδικάστηκαν μεταπολεμικά σε ολιγόχρονη φυλάκιση. Για πολλά χρόνια η σφαγή παρέμενε άγνωστη: Οι Γερμανοί δεν επιθυμούσαν να γνωσθεί ότι μονάδες της Βέρμαχτ (και όχι των Es-Es) προέβησαν σε αυτή την απάνθρωπη εκτέλεση. Οι Ιταλοί δεν απεφάσιζαν εάν οι νεκροί ήταν ήρωες ή επρόκειτο για ομαδική αυτοκτονία.

Οι υπεύθυνοι επέζησαν

Το αξιοσημείωτο της συρράξεως είναι ότι οι δύο λοχαγοί του πυροβολικού που άρχισαν τις επιχειρήσεις χωρίς την εντολή του Gandin επέζησαν, παρά το ότι βρέθηκαν κι αυτοί απέναντι από το εκτελεστικό απόσπασμα. Ο Renzo Apollonio παρέμεινε στο νησί επικεφαλής 300 περίπου επιζησάντων Ιταλών για βοηθητικές υπηρεσίες, ενώ είχε δικαστεί σε θάνατο από μεταγενέστερο στρατοδικείο. Παραμένει αίνιγμα η διάσωσή του. Μεταπολεμικά έγινε στρατηγός και ήρωας στην Ιταλία. Επισκεπτόταν τακτικά την Κεφαλονιά για προσκύνημα, επικεφαλής ομάδος επιζησάντων. Ο άλλος, ο Amos Pampaloni, κατέφυγε στα βουνά και τον περισυνέλεξε ο ΕΛΑΣ. Με την κυκλοφορία του βιβλίου «Το μαντολίνο του λοχαγού Κορέλι» και της αντίστοιχης ταινίας, παρουσιάστηκε ύστερα από χρόνια  στο νησί ως ο ήρωας που περιέγραψε ο Αγγλος συγγραφέας.

Και οι δύο αυτοί λοχαγοί είναι οι βασικοί υπεύθυνοι για τη σύγκρουση. Τελικά κατέληξαν «ήρωες», αφού οι Ιταλοί επιζητούσαν την ανάδειξη της θυσίας των νεκρών τους.

Το ισοζύγιο ανετράπη

Οπως γράφει ο Τσόρτσιλ στα «Απομνημονεύματά» του, ο ΕΛΑΣ κατόρθωσε να αποκτήσει τον οπλισμό των δύο ιταλικών Μεραρχιών της Acqui και της Pinerolo.

Ετσι ανετράπη η ισορροπία δυνάμεων των δύο αντιστασιακών οργανώσεων ΕΔΕΣ – ΕΛΑΣ, ενώ ο πολύς Γιάννης Ιωαννίδης αποκαλύπτει στις Αναμνήσεις του πως ο ΕΛΑΣ έκρυψε, μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας για την παράδοση του οπλισμού 46.000 όπλα, οπλοπολυβόλα, πολυβόλα και 3 τηλεβόλα…

Ποτέ οι τότε αντίπαλοι Ιταλοί και Γερμανοί δεν σκέφθηκαν μεταπολεμικά να ζητήσουν συγνώμη για τις καταστροφές της Κεφαλονιάς, μιας περιοχής που δεν είχε σχέση με τη σύγκρουσή τους. Και βέβαια ποτέ δεν έγινε λόγος για κάποιες συμβολικές αποζημιώσεις.

 

Πηγή: https://www.kathimerini.gr/society/162714/h-sfagi-tis-merarchias-acqui-stin-kefalonia/