Ο Ιων (Ιωάννης) Δραγούμης γεννήθηκε το 1878 στην Αθήνα και ήταν γιος του πολιτικού Στέφανου Δραγούμη. Νέος ακόμη έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για τη φιλολογία, την κοινωνιολογία και την πολιτική. Βαθειά επηρεασμένος από την ταπεινωτική ήττα στον πόλεμο του 1897, αισθάνθηκε την ανάγκη να συμβάλει με όλες του τις δυνάμεις στην αποκατάσταση του εθνικού κύρους της Ελλάδας.

Μετά από επιτυχημένες σπουδές στη Νομική Αθηνών, ακολούθησε τον διπλωματικό κλάδο και το 1902 – σε ηλικία μόλις 24 ετών – ανέλαβε καθήκοντα υποπροξένου στο ελληνικό προξενείο του Μοναστηρίου. Από τη θέση αυτή, προσέφερε τεράστιες υπηρεσίες στον Ελληνισμό της Μακεδονίας και αναδείχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους οργανωτές και εμψυχωτές του Μακεδονικού Αγώνα. Βασικοί συνεργάτες του σ’ αυτήν την προσπάθεια ήταν ο πατέρας του Στέφανος Δραγούμης, στον οποίο μεταβίβαζε πολύτιμες πληροφορίες για τα εκεί δρώμενα, καθώς και ο γαμπρός του και κορυφαίος Μακεδονομάχος, Παύλος Μελάς που ήταν σύζυγος της αδελφής του.

Μετά τον ηρωικό θάνατο του Παύλου Μελά το 1904, ο Δραγούμης, που βρισκόταν τότε στο προξενείο της Φιλιππούπολης, έγραψε το περίφημο έργο του «Μαρτύρων και ηρώων αίμα», με το οποίο καλούσε τον Ελληνισμό να μην ξεχνά τις θυσίες εκείνων που δίνουν τη ζωή τους για τα εθνικά ιδεώδη.

Ο Δραγούμης έμεινε στη διπλωματική υπηρεσία μέχρι το 1915 και κατά την περίοδο αυτή σχηματοποίησε τις ιδιόμορφες απόψεις του πάνω στα εθνικά ζητήματα, τα οποία τον έφεραν σε ρήξη με τον Ελευθέριο Βενιζέλο.

Πιο συγκεκριμένα, ο νεαρός διπλωμάτης δεν έδειξε να συγκινείται από το όραμα του Βενιζέλου για τη δημιουργία ενός μεγάλου και εθνικά ομοιογενούς κράτους και αντιπαρέθεσε σ’ αυτό, το όραμα του «Μεγάλου Ελληνισμού», ενός ελληνισμού που ασχέτως συνοριακών ρυθμίσεων θα διαδραμάτιζε πρωταγωνιστικό ρόλο στα δρώμενα της Βαλκανικής και της «Καθ’ ημάς Ανατολής».

Στη βάση αυτή, είδε με θετικό μάτι τις εξελίξεις που συντελέστηκαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, με τη Νεοτουρκική Επανάσταση του 1908 και αγωνίστηκε να τις αξιοποιήσει υπέρ του αλύτρωτου ελληνισμού. Παράλληλα εξέφρασε και εξαιρετικά προωθημένες κοινωνικές απόψεις, κερδίζοντας την εκτίμηση προσωπικοτήτων, όπως ο Γιάννης Κορδάτος.

Κατά την περίοδο του εθνικού διχασμού, ο Ιων Δραγούμης συντάχθηκε, λόγω του σφοδρού αντιβενιζελισμού του, με την φιλοκωνσταντινική παράταξη. Πάντως δεν ταυτίστηκε ποτέ απόλυτα με αυτήν.

Ο Ιων Δραγούμης, θερμός πατριώτης και εκλεκτός πνευματικός άνθρωπος, που προσέφερε μοναδικές υπηρεσίες στον αγώνα του αλύτρωτου ελληνισμού, δολοφονήθηκε στην Αθήνα στις 31 Μαΐου του 1920, από ομάδα παρακρατικών, μια μέρα μετά την απόπειρα δολοφονίας εναντίον του Ελευθερίου Βενιζέλου στο Παρίσι.

Εκτός από την πολιτική του δράση, ο Ιων Δραγούμης υπήρξε και αξιόλογος συγγραφέας και ένθερμος οπαδός της δημοτικής. Ηταν συνιδρυτής του «Εκπαιδευτικού Ομίλου», με τους Δελμούζο και Γλυνό, το 1910.

(Πηγή: Οι Μεγάλες Δεκαετίες, εκδ. Ομιλος Μανιατέα)