Εχουν συμπληρωθεί πάνω από 2.000 χρόνια, αλλά πολύ λίγες από τις κομψές σύγχρονες «στενοδακτυλογράφους» -και ασφαλώς πολύ λίγοι Ελληνες- γνωρίζουν ότι η στενογραφία δεν είναι διόλου νέα εφεύρεση, ακόμη κι αν άρχισε να εφαρμόζεται από το 1870. Επίσης σχεδόν όλοι αγνοούν ότι ο εφευρέτης της ήταν Ελληνας. Το ότι ήταν «δούλος»  του Κικέρωνα δεν μειώνει την αξία του, γιατί τη μακρινή εκείνη εποχή, οι περισσότεροι διανοούμενοι και εγγράμματοι ήταν «δούλοι». Τότε τα ταξίδια, ιδίως τα θαλασσινά, δεν ήταν ακίνδυνα. Φοίνικες και άλλοι πειρατές, αλώνιζαν στη Μεσόγειο και, τους επιβάτες των πλοίων που λήστευαν, τους πουλούσαν για δούλους. Και κατά τους πολέμους, οι ηττημένοι, ανεξάρτητα από κοινωνική τάξη και μόρφωση, «εξανδραποντίζονταν» και πουλιούνταν ως δούλοι. Οι μορφωμένοι δούλοι μάλιστα, ήταν περιζήτητοι και, αυτοί ήταν που μετέφεραν την ελληνική παιδεία στη Ρώμη και σ’ όλη την Ιταλία.

Ο «δούλος» αυτός του Κικέρωνα ονομαζόταν Μάρκος Τάλλιος Τύρων. Ηταν θαυμαστής της ρητορικής δεινότητας του κυρίου του και του είπε μια ημέρα: «Μπορώ να γράφω τους λόγους σου, ενόσω ομιλείς», και έβαλε στα γόνατα του κυρίου του ένα πινακίδιο, αλειμμένο με κερί, πάνω στο οποίο άρχισε να χαράζει διάφορα περίεργα σημεία, την ώρα που εκείνος του υπαγόρευε.

Ο Κικέρων ενθουσιάστηκε τόσο, που τον διέταξε να μορφώσει μαθητές στη νέα τέχνη και ο Τήρων δίδαξε τη στενογραφία σε άλλους δούλους.  Ο Κικέρων παρουσίασε τον Τύρωνα και τους μαθητές του στη Σύγκλητο. Η δημόσια αυτή επίδειξη ήταν τόσο επιτυχημένη, που πολλοί ζητούσαν να μάθουν στενογραφία, ώστε να διατηρήσουν τους «λόγους» τους στην αιωνιότητα. Οπότε, οι μαθητές που ταλαιπωρούνται με τις ομιλίες του Κικέρωνα, ας μην τα βάζουν μαζί του, αλλά να …καταριώνται τον Τύρωνα που, χάρις στην εφεύρεσή του, οι ομιλίες περισώθηκαν τόσο πιστά!

Τα σημεία που εφεύρε ο Τύρων ονομάζονταν «σήματα» και λατινικά «νότες». Αυτοί που τα χρησιμοποιούσαν λέγονταν «νοτάριοι». Η ονομασία αυτή χρησιμοποιήθηκε αργότερα για τους καταχωρητές επισήμων πράξεων.

Το στενογραφικό σύστημα του Τύρωνα δεν έμοιαζε καθόλου με το σημερινό. Αντί για ένα στενογραφικό σημείο για κάθε φθόγγο, υπήρχε στενόγραμμα για κάθε λέξη! Φυσικά, απαιτούνταν τεράστια μνήμη γι’ αυτό, αλλά οι «δούλοι» την διέθεταν! Ο Κικέρων ενθουσιάστηκε τόσο για την απαθανάτιση των λόγων του, που απελευθέρωσε τον εφευρέτη Τύρωνα. Ο Τύρων, ελεύθερος πλέον, έζησε πάνω από 100 χρόνια, ενώ τελειοποιούσε συνεχώς και την εφεύρεσή του.

Τα «Τυρώνεια σήματα» εξακολούθησαν να χρησιμοποιούνται επί πολλούς αιώνες. Ο Αυτοκράτωρ Αύγουστος, έμαθε και χρησιμοποιούσε μόνος του τη στενογραφία και τη δίδαξε μάλιστα και στα παιδιά του. Τόσο εκτιμούσε μάλιστα αυτή τη τέχνη, που διέταξε να ιδρυθούν τριακόσιες σχολές στενογραφίας, στις κυριότερες πόλεις της αυτοκρατορίας του. Ο Τίτος, που κατέστρεψε την Ιερουσαλήμ, δεν έγραφε παρά μόνο στενογραφικά. Οι πατρίκιοι όμως την περιφρονούσαν και ο Σενέκας την αποκαλούσε «χυδαιοτάτην εφεύρεσιν», θέλοντας να πει ότι ο δούλος δεν κάνει τίποτε άλλο, παρά να σημειώνει τη σκέψη του αφέντη του.

(Συνεχίζεται…)