Χαλκός

Το λατινικό όνομα του χαλκού είναι «cuprus» και προέρχεται από την Κύπρο, όπου το μέταλλο απαντούσε σε αφθονία. Η θεά Αφροδίτη, η οποία κατά τη μυθολογία γεννήθηκε αναδυόμενη από τη θάλασσα της Κύπρου, έφερε το προσωνύμιο «Κυπρίς».

Η αυγή του πολιτισμού, που διαδέχθηκε τη λίθινη εποχή, σημαδεύτηκε από τη χρήση του χαλκού (πριν από 10.000 χρόνια). Τότε ο χαλκός απαντούσε σε αυτοφυή μορφή και, λόγω της πλαστικότητάς του, μπορούσε εύκολα να σφυρηλατηθεί για να δώσει διακοσμητικά αντικείμενα, αλλά και ανθεκτικότερα όπλα (όπως στις αιχμές βελών και δοράτων). Το μεγαλύτερο σήμερα ορυχείο χαλκού βρίσκεται στη Χιλή, με παραγωγή 700.000 τόνους ετησίως.

Από τα πιο εντυπωσιακά γνωρίσματα του χαλκού είναι το κόκκινο χρώμα του και ο πλούσιος ήχος που παράγει, όταν χρησιμοποιείται σε μουσικά όργανα (χάλκινα κρουστά), αλλά και σε κουδούνια και καμπάνες. Στην αρχαιότητα οι καθρέφτες κατασκευάζονταν από καλά στιλβωμένο χαλκό. Με την έκθεσή του στην ατμόσφαιρα ο χαλκός αποκτά την πράσινη πατίνα, που του δίνει πρόσθετη αισθητική αξία.

Παλιά χάλκινα αντικείμενα θαμμένα στη γη ή βυθισμένα στη θάλασσα, που έχουν διαβρωθεί, μπορούν να αποκατασταθούν σχετικά εύκολα, πράγμα που κατόρθωσαν πρώτοι οι Ιταλοί με τα δύο αριστουργηματικά αγάλματα των «Πολεμιστών του Ριάτσε», που είχαν παραμείνει στη θάλασσα για πάνω από 2.000 χρόνια.

Οι χημικές ενώσεις του χαλκού έχουν ωραία χρώματα. Στη φύση απαντούν δύο ανθρακικές ενώσεις του χαλκού, ο μαλαχίτης (πράσινος)και ο αζουρίτης (κυανός), που είναι ημιπολύτιμοι λίθοι και χρησιμοποιούνται για την κατασκευή κοσμημάτων και έργων τέχνης.

Ιόντα από άλατα χαλκού χρησιμοποιούνται για την καταπολέμηση μικροοργανισμών. Ενα μικρό μυστικό για να διατηρήσουμε περισσότερο τα λουλούδια στο βάζο μας είναι να προσθέσουμε στο νερό ένα χάλκινο νόμισμα. Οι μικρές ποσότητες ιόντων χαλκού που απελευθερώνονται αρκούν για να εμποδίσουν την ανάπτυξη μικροοργανισμών που κάνουν τους μίσχους να σαπίζουν.

Τα ιόντα χαλκού ασκούν και στον ανθρώπινο οργανισμό αντιφλεγμονώδη δράση. Σε τελευταία μελέτη στην Αυστραλία προέκυψαν θετικά αποτελέσματα σε περιπτώσεις αρθρίτιδας. Τα χάλκινα βραχιόλια που πωλούνται γι’ αυτόν το σκοπό, διαλυτοποιούνται ελαφρώς με τον ιδρώτα και ιόντα χαλκού εισχωρούν στο δέρμα, ανακουφίζοντας τον ασθενή από τους πόνους της αρθρίτιδας.

 

ΦΙΛΙΩ ΝΟΜΠΕΛΗ

Πυρηνική Χημικός