Ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή (1873-1950), έλληνας Μαθηματικός, του οποίου η σπουδαία έρευνα στη θεωρία των συναρτήσεων, στη θεωρία του μέτρου και κυρίως στον λογισμό των μεταβολών, είχε ως αποτέλεσμα να καθιερωθεί ως ένας από τους πλέον διαπρεπείς μαθηματικούς του αιώνα του. Επίσης, είχε σημαντική συμβολή στην εξέλιξη της θερμοδυναμικής, καθώς και στη Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν.

Ο Καραθεοδωρή εγκατέλειψε το επάγγελμα του Στρατιωτικού-Πολιτικού Μηχανικού και αφοσιώθηκε στα Μαθηματικά. Συνεργάσθηκε με διάσημους μαθηματικούς και φυσικούς της εποχής του, όπως οι Klein, Hilbert, Schwartz, Einstein, Plank, Minkowski, κ.ά.

Διατέλεσε καθηγητής στα μεγαλύτερα Πανεπιστήμια της Γερμανίας και μέλος Ακαδημιών. Από το 1922 έως το 1924 ήταν καθηγητής στο Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο και στο Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο. Το 1926 εξελέγη μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.

Ο Καραθεοδωρή υπήρξε πολύπλευρος και παραγωγικός μαθηματικός. Εκτός από το πλήθος των ερευνητικών εργασιών που δημοσίευσε, πλούτισε τη διεθνή μαθηματική βιβλιογραφία με συγγράμματα, τα οποία διακρίνονται για τη μαθηματική τους αυστηρότητα, συνδυασμένη με τη διαυγή διατύπωση των εννοιών και των αποδείξεων, καθώς και την επιμελημένη επεξεργασία των λεπτομερειών.

Με πρωτοβουλία του μεγάλου φυσικού Max Plank, γνωρίζεται με τον Αϊνστάιν, ο οποίος αργότερα, τον αναγνωρίζει ως «Δάσκαλό του» στα Μαθηματικά. Ο Αϊνστάιν γράφει στον Καραθεοδωρή, το 1916, από το Βερολίνο:

Αν θέλετε να μπείτε στον κόπο να μου εξηγήσετε ακόμα τους κανονικούς μετασχηματισμούς, θα βρείτε έναν ευγνώμονα και ευσυνείδητο ακροατή. Αν όμως λύσετε και το πρόβλημα των κλειστών γραμμών του χρόνου, θα σταθώ μπροστά σας με σταυρωμένα τα χέρια. Πίσω από αυτό υπάρχει κρυμμένο κάτι, που είναι αντάξιο του ιδρώτα των καλύτερων.

Ο Καραθεοδωρή ήταν γόνος μεγάλης Φαναριώτικης οικογένειας, η οποία καταγόταν από τη Θράκη και ανέδειξε προσωπικότητες στις επιστήμες, στη διπλωματία και στη δημόσια διοίκηση. Οπως όλη η οικογένειά του, είχε το χάρισμα της γλωσσομάθειας, καθώς και βαθιά πνευματική καλλιέργεια. Τον συνάρπαζε η μουσική και υπήρξε δεξιοτέχνης βιολιστής.

Ηταν εξαιρετικός συνομιλητής. Για το ενδιαφέρον του, όσον αφορά στην κλασική φιλολογία είπαν: «… από αυτόν μπορούσαμε να μάθουμε απείρως περισσότερα για την αρχαία και τη νέα Ελλάδα, για την αρχαία ελληνική γλώσσα και τα ελληνικά μαθηματικά, από ό,τι από όλους τους ειδικούς μαζί…».

Ο Καραθεοδωρή ήταν πολίτης του κόσμου με έγνοια για την Ελληνική πατρίδα, την οποία υπηρέτησε αδιαφορώντας όχι μόνο για το προσωπικό του συμφέρον, αλλά και για τις επώδυνες συγκυρίες της εποχής.

Το 1920, έπειτα από πρόσκληση του Ελευθερίου Βενιζέλου, αναλαμβάνει την οργάνωση του υπό ίδρυση Ελληνικού Πανεπιστημίου στη Σμύρνη. Λίγα χρόνια αργότερα, του ανατίθεται η αναδιοργάνωση και ο εκσυγχρονισμός των Πανεπιστημίων Αθηνών και Θεσσαλονίκης.

Οι συνάδελφοί του βεβαιώνουν ότι: Ο Καραθεοδωρή είχε πηγαία και άδολη ευγένεια, σεμνότητα και μετριοφροσύνη. Συμμετείχε με απροσποίητη χαρά στις επιτυχίες των άλλων…

Ο καθηγητής E. Schmidt γράφει: «Ο Καραθεοδωρή θα μείνει στην ιστορία των Μαθηματικών στην πρώτη γραμμή των μεγαλύτερων ερευνητών, οι οποίοι με τη δύναμη της σκέψης τους πέτυχαν καταπληκτική επέκταση των ορίων της επιστήμης αυτής. Ο Καραθεοδωρή είχε τη μεγαλοφυΐα του Μαθηματικού και, συγχρόνως, τη μεγαλοφυΐα του Καλλιτέχνη, ιδιότητες του σπάνια αναπτύσσονται στον ίδιο άνθρωπο…

Το 1954, τέσσερα χρόνια μετά τον θάνατό του, η Ακαδημία της Βαυαρίας ξεκίνησε τη δημοσίευση του συνολικού επιστημονικού έργου του Καραθεοδωρή, το οποίο ολοκληρώθηκε το 1957. Καλύπτει πέντε ογκώδεις τόμους.

Δημήτρης Χατζής, Μαθηματικός