Μην περιμένεις να σου δείξω το αχανές. Δεν φυλακίζεται σε λέξεις ούτε σε φωτογραφικά καρέ. Το αχανές είναι κάλεσμα, έλξη και πόθος. Είναι η εξέγερση του πρωτόγονου εαυτού που εξοστράκισε ο πολιτισμός, μα εξακολουθεί να ζει μέσα μας και διεκδικεί χώρο για να υπάρξει. Είναι η συλλογική μνήμη της ανθρωπότητας για το νομαδικό λυκαυγές της. Νοσταλγία ασίγαστη για τον πλάνητα βίο της παιδικής της ηλικίας. Ωδή στο αρχέγονο και ουρανομήκης κραυγή ελευθερίας, να τι είναι το αχανές!

Της Ισαβέλλας Μπερτράν
Φώτο: Κώστας Ζυρίνης – Ισαβέλλα Μπερτράν

 

Έχουμε και λέμε: Αντίσκηνα, τσεκ. Υπνόσακοι, τσεκ.

Υποστρώματα τσεκ.

Τρία χαρτοκιβώτια με τρόφιμα, τσεκ.

Την ψάθα που στρώνουμε κάτω για να φάμε την είδε κανείς; …

Α, να την! Ψάθα τσεκ.

Γκαζιέρα, τσεκ. Μπουκάλα υγραερίου, τσεκ.

– Δεν μου λες, θα πάει ακόμα μακριά η βαλίτσα με τον κατάλογο και τα «τσεκ»;

– Δεν αφήνεις καλύτερα την πλάκα λέω εγώ να φορτώσεις τα νερά! Έχεις καταλάβει πού πάμε ή μήπως δεν; Μια βδομάδα στην έρημο. Στην ΕΡΗΜΟ. Άμα ξεχάσουμε κάτι ζωτικό, τι θα κάνουμε δηλαδή, θα πάμε να το ψωνίσουμε σε κάνα σούπερ μάρκετ της άμμου;

… κούτα με κουζινικά, τσεκ. Λάμπα θυέλλης, τσεκ …

Είμαστε δυο, είμαστε τρεις

Είμαστε τρεις και τέλος! Ο Ζυρ, η υποφαινόμενη και ο φίλτατος Παναγιώτης. Ή αλλιώς, η Αγρία Τριάδα των ταξιδιωτών.

Της επικείμενης αναχώρησής μας για  την περιήγηση στο Αντράρ, την μαυριτανική συνιστώσα του σαχαριανού σύμπαντος, προηγήθηκαν ουκ ολίγες διαδικασίες και προπαρασκευαστικές ενέργειες.

Πρώτη χρονικά, η διάσχιση του ποταμού Ρόσσο και το μάλλον επεισοδιακό πέρασμα των συνόρων από την Σενεγάλη στην Μαυριτανία (αφρικανικού μπάχαλου το ανάγνωσμα).

Ύστερα, η μετάβασή μας  – μετά από χρονοβόρες, εννοείται, διαπραγματεύσεις με την πολυπληθή φυλή των αγοραίων –  από τα σύνορα στην Νουακτσότ.

Οι πρώτες, και μάλλον τελευταίες μας βόλτες στην μαυριτανική πρωτεύουσα, αφού διαπιστώσαμε ότι πρόκειται για ένα εκτεταμένο τίποτε – η πλέον αδιάφορη αφρικανική πόλη που έχουν αντικρίσει τα μάτια μας (κι έχουν δει κάμποσες!) – και πως άρα δεν συντρέχει λόγος να της αφιερώσουμε παραπάνω χρόνο στην επιστροφή μας.

Η συνάντησή μας, την επόμενη μέρα, με τον οδηγό μας τον Ζιντ και το φουλάρισμα του ναυλωμένου τζιπ με τις απαραίτητες προμήθειες από κεντρικό σούπερ μάρκετ καθώς τυποποιημένα είδη όπως ντοματάκια και ψάρι σε κονσέρβα ή συσκευασμένα όσπρια και μακαρόνια δεν υφίστανται ούτε ως έννοιες στα μέρη που πρόκειται να επισκεφτούμε.

Τέλος, η μάλλον μονότονη διαδρομή των τετρακοσίων χιλιομέτρων από την Νουακτσότ στο Ατάρ, με καμιά δεκαριά στάσεις για ισάριθμους αστυνομικούς ελέγχους. Ώσπου …

Μπαμπ Σαχάρα

Δυο πέτρινα μπανγκαλόουζ, ένα δωμάτιο κι ένα τροχόσπιτο, όλα προς ενοικίαση στους περαστικούς ταξιδιώτες. Χώρος για αντίσκηνα, φυτά και ζαρζαβατικά, και μια μεγάλη μαυριτάνικη σκηνή εν είδη τραπεζαρίας.

Μόλις περιέγραψα το Μπαμπ Σαχάρα, την «Πύλη της Σαχάρας», το βασίλειο του Ολλανδού Γιούστους, που άφησε πίσω του τον Νταϊσεμπλούμ και τον γκρίζο ουρανό του Άμστερνταμ για να στήσει σπιτικό και επιχείρηση, δυο σε ένα, στην άκρη της άμμου και στο φως της ερήμου. Στο Ατάρ της Μαυριτανίας .

Πίσω από την εμφάνιση γερασμένου παιδιού των λουλουδιών που μοιάζει σαν να ξεχάστηκε κάπου στην δεκαετία του ’60, με την κουβέντα ανακαλύπτω έναν βαθιά καλλιεργημένο άνθρωπο, με ευχέρεια έκφρασης σε οκτώ γλώσσες, στέρεη φιλοσοφική συγκρότηση και, το σπουδαιότερο απ’ όλα, εν ειρήνη με τον εαυτό του. Μακάριος και πλούσιος τω πνεύματι, το λες και επίτευγμα.

Εκτός από πολύτιμες πληροφορίες και συμβουλές γύρω από το δρομολόγιό μας,  ο Γιούστους θα προσθέσει τελευταία στιγμή στον εξοπλισμό μας μια μικρή πλην καθοριστικής αξίας γευστική πινελιά που θα κάνει όλη τη διαφορά στα βραδινά μας μαγειρέματα: ένα κουτί με μια συλλογή από καμιά δεκαριά μπαχαρικά. Να λοιπόν που κάτι τέτοια φαινομενικά ασήμαντα δίνουν ενίοτε άλλη διάσταση σ’ ένα ταξίδι.

Εμπρός της γης οι αλλοπαρμένοι

Ξεκινήσαμε! Η πορεία μας για τις επόμενες δυο μέρες προβλέπεται βόρεια-βορειοανατολική. Με στόχο να φτάσουμε στο «Μάτι της Αφρικής».

Τι είπες;  Τι είν’ αυτό; Μη βιάζεσαι, όλα θα τα πούμε. Εν καιρώ.

Για την ώρα διασχίζουμε το κενό. Το άδειο τίποτε.  Που αναιρεί αραιά και πού η συνάντηση μας με κάποιες σποραδικές καμήλες των οποίων άθελα μας διαταράσσουμε την ησυχία…

… καθώς και με τα ξασπρισμένα από τον ήλιο κόκαλα κάποιων άλλων που δεν θα ενοχλήσουμε ποτέ.

Σημαδούρες στην πορεία μας, οι λιτές κατασκευές των νομάδων, καλύβες από άχυρο και κουρέλια…

… το αγκαθωτό που πεισματικά επιμένει …

… και το ξεραμένο δεντρί που καρτερικά υπομένει.

Ο τάφος κάποιου σοφού μαραμπού, μουσουλμάνου λαϊκού οσίου, με τις χαραγμένες με αραβικές επιγραφές επιτύμβιες στήλες

Το χάνι της ερήμου, μάννα εξ ουρανού για τον ξυλιασμένο οδοιπόρο τις παγωμένες νύχτες του σαχαριανού χειμώνα …

… και τα φαγωμένα από τις αμμοθύελλες ερείπια της λάσπης, δώρο των καιρών στους ακόρεστους φακούς των φωτογραφικών μας μηχανών

Αφήσαμε πίσω μας ακόμα κι αυτά τα ελάχιστα.

Τώρα πια, μπροστά μας εκτείνονται μονάχα κατάξερες επίπεδες εκτάσεις, που τρέχουν κατά μήκος του ίδιου πάντα οροπεδίου στα δεξιά μας.

Πέτρα στην πέτρα. Χώμα στο χώμα. Το μηδέν και το άπειρο.

Τοπίο δισδιάστατο. Μήκος και πλάτος. Και στο βάθος ορίζοντας.

Ύψος μηδέν.

Η μόνη κάθετος είμαστε εμείς οι ίδιοι όταν βγαίνουμε από το αυτοκίνητο για να φωτογραφήσουμε.

Μοναδικό γεωγραφικό σημείο αναφοράς το οροπέδιο, και χρονικό ο ίσκιος μας που μακραίνει καθώς προχωράει η μέρα.

Αν σου πω τώρα ότι αυτό το κενό εμένα με απογειώνει;

Ότι μεθάω μ’ αυτό το έδαφος πότε στο χρώμα της σκουριάς και πότε στο λευκό του αλατιού;

Ναι, ξέρω, απλά θα σκεφτείς πως τρελάθηκα. Και εν μέρει θα’ χεις δίκιο. Γιατί στην πραγματικότητα η ανάταση δεν προέρχεται απ’ αυτά που βλέπουν τα μάτια μα απ’ αυτά που νοιώθει η ψυχή.

Μην περιμένεις λοιπόν να σου δείξω το αχανές.

Δεν φυλακίζεται σε λέξεις ούτε σε φωτογραφικά καρέ.

Το αχανές είναι κάλεσμα, έλξη και πόθος.

Είναι η εξέγερση του πρωτόγονου εαυτού που εξοστράκισε ο πολιτισμός, μα εξακολουθεί να ζει μέσα μας και διεκδικεί χώρο για να υπάρξει.

Είναι η συλλογική μνήμη της ανθρωπότητας για τo νομαδικό λυκαυγές της.

Η ασίγαστη νοσταλγία της για τον πλάνητα βίο της παιδικής της ηλικίας, πριν αρχίσει να ανταλλάσσει την ελευθερία και τους κινδύνους της με την ασφάλεια και τα δεσμά της σταθερής κατοίκησης και των δομημένων κοινωνιών.

Είναι ο πόθος και η αναζήτηση του ανθρώπου για επιστροφή στις ρίζες του.

Ωδή στο αρχέγονο και ουρανομήκης κραυγή ελευθερίας, να τι είναι το αχανές!

Συνεχίζεται…