Μια από τις πιο σημαντικές ανακαλύψεις στην έρευνα για εξωγήινη ζωή έγινε μέσα από μια συσκευή: το ραδιοτηλεσκόπιο. Τυπικά, το ραδιοτηλεσκόπιο είναι μια κοίλη κεραία, όμοια με εκείνες που χρησιμοποιούνται για τη λήψη τηλεοπτικών σημάτων από δορυφόρους τηλεπικοινωνιών, οι οποίοι λειτουργούν σε παρόμοιες συχνότητες.

Αν ο χώρος ανάμεσα στα αστέρια ήταν ένα τέλειο κενό, εδώ θα τελείωνε αυτό το κεφάλαιο. Αλλά ο διαστρικός χώρος στην πραγματικότητα είναι γεμάτος με ένα πολύ αραιό αέριο, πολύ πιο αραιό από το καλύτερο κενό που έχουμε επιτύχει στα εργαστήρια εδώ στη Γη. Τυπικά, ανάμεσα στα αστέρια υπάρχουν εκατό άτομα ανά λίτρο, αλλά το διάστημα είναι αχανές κι ακόμα κι απ’ αυτό το σχεδόν κενό μπορεί να συγκεντρωθεί αρκετή ύλη, ώστε να δημιουργηθεί ένα αστέρι.

Για δεκαετίες γνωρίζαμε πως υπήρχαν ορισμένα είδη ατόμων και απλών μορίων μέσα στον διαστρικό χώρο, γιατί στο φάσμα της ακτινοβολίας ενός άστρου, που κατά την πορεία της περνά μέσα από ένα μεσοαστρικό νέφος, εμφανίζονται ατομικές και μοριακές γραμμές. Νομίζαμε όμως ότι δεν ήταν δυνατόν να υπάρχουν πιο σύνθετα μόρια στο διάστημα, λόγω του έντονου περιβάλλοντος υπεριώδους ακτινοβολίας, η οποία διασπά τα μόρια σε άτομα. Τότε, οι ραδιοαστρονόμοι άρχισαν να μελετούν το θόρυβο μικροκυμάτων που ερχόταν από το διάστημα, και ανακάλυψαν ότι υπάρχουν τεράστια νέφη, με διαστάσεις ετών φωτός, με εντυπωσιακά σύνθετα μόρια – ακόμα κι απ’ αυτά που αποτελούν θεμέλιους λίθους της ζωής.

Οπως τα άτομα έχουν συγκεκριμένους χαρακτηριστικούς τρόπους απορρόφησης και εκπομπής του φωτός, έτσι και τα μόρια απορροφούν και εκπέμπουν ενέργεια κατά ανάλογο τρόπο, με τη μορφή μικροκυμάτων. Τις τελευταίες δεκαετίες έχουν ανιχνευθεί δεκάδες μόρια στον διαστρικό χώρο και ο κατάλογός τους μεγαλώνει συνεχώς. Καθώς εξελίσσεται η τεχνολογία, ανακαλύπτουμε όλο και περισσότερα μόρια, και μάλιστα, δεν φαίνεται να υπάρχει περιορισμός στο μέγεθός τους. Είναι εμφανές ότι αντεπεξέρχονται στις δύσκολες συνθήκες του διαστήματος, επειδή σύννεφα σκόνης τα προστατεύουν από την επιβλαβή υπεριώδη ακτινοβολία, και κόκκοι σκόνης στο μέγεθος βακτηριδίων σχηματίζουν στερεές επιφάνειες, πάνω στις οποίες μπορούν και ενώνονται άτομα και απλά μόρια, σχηματίζοντας πιο σύνθετα μόρια. Ουσιαστικά, τους κόκκους σκόνης μπορούμε να τους χαρακτηρίσουμε εργοστάσια μορίων ή μικροσκοπικούς πλανήτες.

Στον διαστρικό χώρο έχουν ήδη βρεθεί μόρια νερού (Η2Ο), υδρογόνου (Η2), αμμωνίας (ΝΗ3) και μεθανίου (CH4) – τα βασικά υλικά της συνταγής της ζωής. Ως τώρα έχουν αναγνωριστεί περίπου εξήντα διαφορετικά μόρια, ενώ ο κύριος περιοριστικός παράγοντας βρίσκεται εδώ στη Γη, καθώς είναι δύσκολο να μετρηθεί μέσα στο εργαστήριο το φάσμα των μικροκυμάτων που εκπέμπουν τα βαριά μόρια. Ωσπου να γίνουν τέτοιες μετρήσεις, δεν μπορούμε να αναγνωρίσουμε ορισμένα μόρια που έχουν ανιχνεύσει οι αστρονόμοι. Η προσπάθεια να κατανοήσουμε αυτό το μεγάλο φαρμακείο στον ουρανό, οδήγησε στην ανάπτυξη ενός ολόκληρου κλάδου της χημείας, τη γαλαξιοχημεία.

Τα περισσότερα από τα μόρια που έχουν ανιχνευθεί στο διάστημα, από τεχνική άποψη είναι οργανικά. Αυτό δεν σημαίνει ότι συνδέονται οπωσδήποτε με τη ζωή, αλλά μόνο ότι είναι ενώσεις του άνθρακα. Ο άνθρακας είναι η βάση όλων των ενώσεων της ζωής. Πάνω στο άτομο του άνθρακα προσκολλώνται άτομα υδρογόνου, αζώτου ή άλλα, ύστερα πολλά άτομα άνθρακα ενώνονται μαζί και έτσι δημιουργούνται αλυσίδες εξαιρετικά πολύπλοκες. Για παράδειγμα, το σχέδιο του σώματός μας περιέχει στα μόριά του DNA μέσα σε κάθε κύτταρο, και το DNA είναι βασικά ένα γιγάντιο μόριο με άνθρακα.

Κατά τις περιπλανήσεις του Ηλιου μας μέσα στον Γαλαξία μας, θα πρέπει τυχαία να περάσαμε μέσα από μεσοαστρικά μοριοφόρα νέφη. Ισως λοιπόν, μ’ αυτόν τον τρόπο να πήραμε μερικές από τις χημικές ενώσεις που είναι αναγκαίες για τη ζωή. Αν είναι έτσι, σπόροι ζωής μπορεί να έχουν πέσει και σε άλλους κόσμους.

Ανεξάρτητα από τις λεπτομέρειες, σήμερα ξέρουμε με βεβαιότητα πως τα βασικά χημικά συστατικά της ζωής βρίσκονται διάσπαρτα σε μεγάλη έκταση, μέσα στον Γαλαξία μας. Αυτός είναι ένας από τους σημαντικότερους λόγους που μας κάνουν αισιόδοξους απέναντι στη SETI*: Αφού τα βασικά συστατικά της ζωής βρίσκονται διάσπαρτα σε τόσο μεγάλη έκταση, πώς μπορεί η ζωή να είναι σπάνια;

*SETI είναι η Επιστημονική Ερευνα για την Εξωγήινη Νοημοσύνη

(Πηγή: ΟΙ ΕΞΩΓΗΙΝΟΙ, Thomas R. McDonough, Εκδ. Κάτοπτρο)