Σκύλος. Το ζώο που ταυτίστηκε πολύ με τον άνθρωπο. Ο άνθρωπος τον θεωρεί τον πιο πιστό του σύντροφο. Γι αυτό πολλές φορές τον ονομάζει «Πιστό». Δεν έχει σημασία το χρώμα του. Μια λαϊκή παροιμία λέει: « Ασπρος σκύλος, μαύρος σκύλος, σκύλος». Οταν ουρλιάζει δίχως λόγο, λένε πως προφητεύει τον θάνατο του αφεντικού του.

Κανένα ζώο δεν έχει  δεθεί τόσο άρρηκτα με τον άνθρωπο όσο ο σκύλος. Είναι δεμένος με τις κτηνοτροφικές εργασίες του, τις πολεμικές επιχειρήσεις του, αλλά και τις μοναχικές στιγμές του. Επίσης, δεν νοείται κυνηγός ή κυνηγέτης χωρίς τον κύνα του, αφού και στην αρχαιότητα «κυνηγετείν μεν γαρ εστί το δια κυνών θηρία λαμβάνειν…». Ενώ, όποιος λέγει «εκυνηγέτησα τους ιχθύς» ακυρολογεί (Αμμώνιος).

Ο κύων, ο πιο πιστός φίλος του ανθρώπου, τον ακολουθεί και του προσφέρει υπηρεσίες ακόμη και στον Κάτω Κόσμο. Ο φύλακας του Αδη είναι ο σκύλος Κέρβερος. Στα πόδια του θεού του Κάτω Κόσμου καθόταν αυτός ο τερατώδης τρικέφαλος σκύλος, ο οποίος καλοδεχόταν τους νεκρούς κουνώντας την ουρά του, αλλά αλίμονο σε όποιον προσπαθούσε να διαφύγει. Ο Κέρβερος τότε γινόταν σωστός…κέρβερος, δηλαδή θηρίο που τον ξέσκιζε. Ο σκύλος και ο συγγενής του λύκος είναι τα ζώα-σύμβολα του Αδη. Η Εκάτη τριγύριζε συνοδεία σκύλων ανάμεσα στα μνήματα, για εξεύρεση τροφής.

Την ελληνική αυτή λέξη «σκύλος» δανείστηκαν σχεδόν όλες οι γλώσσες του κόσμου. Ο κύων (γεν. του κυνός), λατινικά canis, γαλλικά chien κ.λ.π.

Αρχαιότατη και συνώνυμη λέξη του κυνός είναι σκύλος και σκυλί αλλά σημαίνει και κατοικίδιο, εξημερωμένο, αιχμάλωτο κατά κάποιον τρόπο (στα αρχαία, σκύλα = αιχμαλωσία και σκυλαία ή σκύλα = λάφυρα).

Στα αρχαία ο νεαρός σκύλος, το κουτάβι, λεγόταν σκύλαξ. Σκύλο έλεγαν τον κατοικίδιο κύνα που είχε καστανό χρώμα.

Μετά τα λακωνικά σκυλιά, φημισμένα από αρχαιοτάτων χρόνων ήταν τα, εξίσου γνωστά, κρητικά, ενώ στην ιστορία των Ελλήνων σπουδαίο ρόλο έπαιξαν και οι Ηπειρώτες μολοσσοί σκύλοι, οι οποίοι χρησιμοποιούνταν από τους πολεμιστές Ηπειρώτες στις μάχες. Τέλος, άλλοι σκύλοι, μικρόσωμοι και κατοικίδιοι θα λέγαμε, υπήρχαν και στη Θάσο, τη Νεάπολη (σήμερα Καβάλα), την Αττικοβοιωτία κ. α. Αλλωστε, στα λεγόμενα Τουρκοβούνια του λεκανοπεδίου Αττικής, βρέθηκε απολιθωμένο κρανίο σκύλου, του νέου είδους Mitzopouli, σε  ερυθρογή ρήγματος, ασβεστολιθικής κοιλότητας, ανώτερης πλειοκαίνου ή παλαιοτεταρτογενούς γεωλογικής ηλικίας. Ακόμη, στο Πικέρμι έχουν βρεθεί απολιθωμένα λείψανα του «σιμοκυνός του διαφόρου». Περιζήτητη και η περίφημη ράτσα των «νάνων μελιτταίων». Απειρα τα σχετικά ελληνικά τοπωνύμια.

Κατά τη μυθολογία μας, ο κύων τιθασσεύθηκε από το Απόλλωνα και έγινε σύντροφος της θεάς του κυνηγιού Αρτέμιδος.  Αλλωστε, επί Αθηναϊκής ηγεμονίας, υπήρχε και «Σύλλογος Κυνηγών» στον Αλίαρτο και «Ευθήρων» στην Πέργαμο, στενά συνδεδεμένων με τη λατρεία της Αρτέμιδος. Σχετικοί, οι Κυνθία Αρτεμις στην Πάρο και ο Κύννης, ο γιος του Απόλλωνος και μιας νύμφης από την Πάρνηθα. Ο Κύννης καθιέρωσε στην Αττική τη λατρεία του Κυννείου Απόλλωνος, από την οποία αντλούσαν την καταγωγή τους οι κυ(ν)νίδες ιερείς. Ιερό του Κυνείου Απόλλωνος υπήρχε στον Υμηττό. Στην Αθήνα λάτρευαν επίσης τον Κυνάδη Ποσειδώνα. Οταν ο κυνηγός Ακταίων έτυχε να δει τη θεά του κυνηγιού Αρτέμιδα να λούζεται γυμνή, η θεά τον μεταμόρφωσε σε ελάφι και τα ίδια του τα σκυλιά τον κατασπάραξαν. Πλήρωσε έτσι με τη ζωή του την ύβρη των ματιών του.

Παρ’ όλα αυτά η είσοδος στους αρχαίους ελληνικούς ναούς ήταν απαγορευμένη για τους σκύλους.

Υπήρχαν και περίοδοι που ο σκύλος περιγράφεται με αποστροφή. Κυρίως όταν κατασπάραζε τους άταφους νεκρούς – θέαμα αποκρουστικό για όλους.

Ο Ιπποκράτης έλεγε ότι φοβάται «το δηλητήριο της οχιάς» και «τη λύσσα του σκύλου». Και πράγματι, όλος ο κόσμος ταλαιπωρήθηκε κάποτε από επιζωοτία ή επιδημία λύσσας, που προήλθε από σκύλους.

Αλλο ξακουστό ζώο ήταν το περίφημο κρητικό άλογο, που ήταν γνωστό και αναγνωρίσιμο από αρχαιοτάτων χρόνων. Τώρα, υπάρχει ο Παγκρήτιος Σύνδεσμος Προστασίας και Διάσωσης της Ιθαγενούς Πανίδας, ο οποίος μάλιστα τηρεί γενεαλογικά βιβλία, στα οποία πιστοποιείται η καθαρότητα και η γνησιότητα της φυλής, μας μιλά και για τον περίφημο κρητικό, μινωικό ιχνηλάτη.

(Συνεχίζεται…)