Ξεκίνησαν ως ομάδες νεολαίας με σκοπό να εκπαιδεύσουν τα γερμανικά αγόρια και κορίτσια στις ναζιστικές αρχές και να εξασφαλίσουν τη μακροημέρευση του Ράιχ για τις μελλοντικές γενιές. Ομως, κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, σύλλογοι όπως η Χιτλερική Νεολαία έγιναν οι εφεδρικοί στρατοί της Γερμανίας, με παιδιά ηλικίας μόλις 12 ετών να οπλίζονται με όπλα και έφηβους να στέλνονται να πολεμήσουν τις σοβιετικές δυνάμεις στην πρώτη γραμμή του μετώπου

Καθώς η ασεβής ταινία του 2020 «Jojo Rabbit» εξερευνά τον ρόλο των παιδιών στο Τρίτο Ράιχ, η ιστορικός Emma Butcher αποκαλύπτει περισσότερα για αυτές τις ομάδες νεολαίας και εξηγεί πώς οι νεαροί στρατιώτες τους έγιναν η τελική γραμμή του μετώπου για τη Γερμανία…

Στις 14 Σεπτεμβρίου 1935, ο Αδόλφος Χίτλερ ανέβηκε σε ένα βήμα μπροστά σε ένα πλήθος 50.000 ατόμων στον χώρο των συγκεντρώσεων της Νυρεμβέργης. Με σφιγμένες τις γροθιές του, μίλησε με έναν οξύ, οργισμένο τόνο που καθήλωσε το ακροατήριό του. Αυτή τη φορά, όλο το πλήθος αποτελούνταν από μέλη της Χιτλερικής Νεολαίας, μιας οργάνωσης που δημιουργήθηκε από τον Χίτλερ το 1933 και χρησιμοποιήθηκε για την εκπαίδευση και την κατάρτιση αγοριών ηλικίας 10 έως 18 ετών στις ναζιστικές αρχές. Στην ομιλία του ο Χίτλερ αναφέρθηκε στο μανιφέστο του 1925, Mein Kampf, περιγράφοντας το ιδανικό υποκείμενο της Χιτλερικής Νεολαίας: «Γρήγορο σαν λαγωνικό, σκληρό σαν δέρμα και σκληρό σαν το ατσάλι του Krupp».

Πόσα παιδιά εντάχθηκαν στη χιτλερική νεολαία;

Η νεολαία ήταν το μέλλον της επιβίωσης του ναζιστικού καθεστώτος και η ενωμένη μαχητικότητά της ήταν ζωτικής σημασίας για το ουτοπικό όραμα του Χίτλερ για μια ακμάζουσα πατρίδα. Την εποχή της ομιλίας του το 1935, σχεδόν το 60% των γερμανικών αγοριών είχε ενταχθεί στη Χιτλερική Νεολαία, και το 1936 έγινε κρατικός οργανισμός στον οποίο έπρεπε να ενταχθούν όλοι οι νέοι Αριοι για να εκπαιδευτούν σωματικά, πνευματικά και ηθικά. Στην πραγματικότητα, η ομάδα νεολαίας έγινε αναπόφευκτη – όλες οι άλλες ομάδες νεολαίας είτε διαλύθηκαν είτε απορροφήθηκαν από το κίνημα, και ευκαιρίες όπως οι θερινές κατασκηνώσεις και οι αθλητικές εγκαταστάσεις ήταν πλέον ανοιχτές μόνο για τα μέλη.

Μέχρι τις αρχές του 1939, περίπου το 82% των επιλέξιμων αγοριών στο Μεγάλο Ράιχ ανήκαν στη Χιτλερική Νεολαία, καθιστώντας την τη μεγαλύτερη οργάνωση νεολαίας στον κόσμο. Στις 25 Μαρτίου 1939 ο νόμος για τη συμμετοχή αυστηροποιήθηκε και έγινε υποχρεωτική η ένταξη όλων των Γερμανών ηλικίας 10 έως 18 ετών- όσοι δεν συμμορφώνονταν απειλούνταν με ποινική δίωξη, συμπεριλαμβανομένων των γονέων που αρνούνταν να παραδώσουν τον έλεγχο των νέων τους.

Ο διαχωρισμός των δύο φύλων ήταν πρωταρχικής σημασίας για τη ναζιστική στρατηγική. Τα αγόρια θεωρούνταν μελλοντικοί στρατιώτες του ναζιστικού σκοπού και ως εκ τούτου κάθε δραστηριότητα από τοπικό έως εθνικό επίπεδο σχεδιάστηκε γύρω από τη σωματική δύναμη και την εμπειρία των στρατιωτικών ασκήσεων και του οπλισμού.

Ο Σύνδεσμος Γερμανίδων Κοριτσιών

Τα κορίτσια, εν τω μεταξύ, ανήκαν σε μια διαφορετική οργάνωση, με την επωνυμία «Σύνδεσμος Γερμανικών Κοριτσιών». Παρόλο που η φυσική κατάσταση εκτιμήθηκε, τα αθλήματα έτειναν να επικεντρώνονται περισσότερο στην ενότητα και τη συνεργασία, όπως η συγχρονισμένη γυμναστική.

Ο Σύνδεσμος ασχολήθηκε κυρίως με τη διδασκαλία κοριτσιών ηλικίας 10 έως 18 ετών σε οικιακές δεξιότητες, όπως η μαγειρική, η ραπτική και οι πρώτες βοήθειες- ουσιαστικά τους κανονιστικούς ρόλους των φύλων που εξασφάλιζαν τον καλό γάμο και τη μητρότητα. Οπως έγραψε η Ilse McKee στην αυτοβιογραφία της το 1960, «Tomorrow the World»: «Ημασταν η ελπίδα της Γερμανίας για το μέλλον και ήταν καθήκον μας να αναθρέψουμε και να μεγαλώσουμε τη νέα γενιά γιων και θυγατέρων που θα συνέχιζαν την παράδοση του χιλιόχρονου Ράιχ». Η νεολαία προετοίμαζε την επόμενη νεολαία- το ναζιστικό καθεστώς επρόκειτο να κυριαρχήσει στον κόσμο και να τον διατηρήσει.

Η νεολαία του Χίτλερ και ο Τζότζο Ράμπιτ

Στην ταινία Jojo Rabbit που κυκλοφόρησε πρόσφατα, σε σκηνοθεσία Taika Waititi, η πλοκή επικεντρώνεται σε ένα νεαρό αγόρι ονόματι Jojo που ζει στη ναζιστική Γερμανία προς το τέλος του πολέμου. Ο φανταστικός του φίλος είναι μια παιδική αλλά υποστηρικτική εκδοχή του Χίτλερ, ο οποίος τον ενθαρρύνει να γίνει ο Ναζί που ονειρεύεται να γίνει.

Η ταινία είναι ενδιαφέρουσα γιατί αναδεικνύει τον ρόλο των γερμανικών παιδιών κατά τη διάρκεια αυτών των μεταγενέστερων πολεμικών χρόνων, καθώς μεταπήδησαν από τη δύναμη της πατρίδας και την ελπίδα για το μέλλον, στα όπλα τού «τώρα». Ο μαχητικός λόγος που παρακαλούσε τα νεαρά υποκείμενα να αφοσιωθούν στη δύναμη και την υπεράσπιση της πατρίδας ήταν δεσμευτικός. Στην ταινία, σε ένα στρατόπεδο της Χιτλερικής Νεολαίας ο Jojo λαμβάνει οδηγίες να σκοτώσει ένα κουνέλι, λέγοντας ότι «θέλουμε σκληροτράχηλους πολεμιστές – αυτούς που είναι έτοιμοι να σκοτώσουν κατά βούληση». Αυτό είναι παρόμοιο με τον όρκο της Χιτλερικής Νεολαίας: «Να είμαι έτοιμος ως γενναίος στρατιώτης, να διακινδυνεύσω τη ζωή μου ανά πάσα στιγμή για αυτόν τον όρκο».

Νέοι νεοσύλλεκτοι

Η ρητορική του πολέμου έγινε σημαντικό μέρος της ταυτότητας των γερμανικών παιδιών: μέχρι το 1943 οι μαχητικοί όρκοι δεν ήταν πια το άσμα των φωτιών στις κατασκηνώσεις, αλλά πραγματικές υποσχέσεις, ενώ η Χιτλερική Νεολαία και η Ενωση Γερμανίδων χρησιμοποιήθηκαν ως εφεδρικές μονάδες λόγω της εξάντλησης του γερμανικού εργατικού δυναμικού. Μέχρι το 1945, τμήματα του γερμανικού στρατού, όπως η «Λαϊκή Καταιγίδα» (Volkssturm), χρησιμοποιούσαν παιδιά ηλικίας μόλις 12 ετών- υπήρχαν ακόμη και αμιγώς γυναικείες αντάρτικες μονάδες «Werwolf» (Λυκάνθρωποι). Αυτοί οι νεαροί νεοσύλλεκτοι έγιναν η τελική γραμμή του μετώπου για τη Γερμανία και ήταν στην πρώτη γραμμή της προπαγανδιστικής της μηχανής.

Στις 20 Απριλίου 1945, καθώς ο πόλεμος πλησίαζε στο τέλος του, 19 αγόρια ηλικίας 10 έως 14 ετών παρελάσανε μπροστά από το καταφύγιο του Χίτλερ, όπου αργότερα θα αυτοκτονούσε. Τα πλάνα μεταδόθηκαν ως ειδησεογραφικό φιλμ στους λίγους κινηματογράφους που είχαν απομείνει όρθιοι στο Βερολίνο – τα αγόρια έχουν καρφωμένους στο στήθος τους τούς σιδερένιους σταυρούς τους και τα τρανταχτά λόγια του Χίτλερ παραμένουν ελπιδοφόρα, σχεδόν πατρικά: «Παρά τη σοβαρότητα αυτών των καιρών, παραμένω σταθερά πεπεισμένος ότι θα πετύχουμε τη νίκη σε αυτή τη μάχη, και πάνω απ’ όλα για τη νεολαία της Γερμανίας και για εσάς, τα αγόρια μου».

Ενα από αυτά τα αγόρια ήταν ο Αλφρεντ Τσεχ, γνωστός ως ο νεότερος ήρωας του Χίτλερ, ο οποίος κέρδισε το μετάλλιό του σώζοντας γερμανούς στρατιώτες καθώς το χωριό του δέχθηκε επίθεση. Το 2005 έδωσε συνέντευξη για τη συνάντησή του και τη γρήγορη μετάβασή του ως στρατιώτης στο Volkssturm: «Ως μικρό αγόρι, δεν προβληματιζόμουν πολύ, απλώς ήθελα να κάνω κάτι για τους ανθρώπους μου», είπε. «Δεν πίστευα ότι ήταν τρελό να στέλνεις παιδιά στη μάχη. Ηταν πόλεμος». Ο συνεντευξιαζόμενος, Τόνι Πάτερσον, σημειώνει ότι ο Τσεχ έχει ακόμα μια φωτογραφία της συνάντησής του κορνιζαρισμένη στον τοίχο, κρεμασμένη πίσω από το μπουζουξίδικό του. Για πολλούς από τους νέους της Γερμανίας, η ιδέα της «πατρίδας» διατηρήθηκε και τα λόγια του Χίτλερ συνέχισαν να εμπιστεύονται τα παιδιά του.

Παιδιά στην πρώτη γραμμή του μετώπου

Η τυφλή αποφασιστικότητα της ηττημένης Γερμανίας είδε το καθεστώς να ωθεί τα παιδιά να συμμετέχουν σε επικίνδυνες καταστάσεις και να διακινδυνεύουν σχεδόν βέβαιο θάνατο. Μία από τις πιο συγκλονιστικές καταστάσεις στις οποίες βρέθηκαν τα παιδιά ήταν να οπλιστούν με αντιαρματικά «panzerfaust» και αντιαεροπορικά πυροβόλα. Στο Jojo Rabbit, αυτό το επεισόδιο παρωδείται όταν ο φίλος τού Jojo, ο Yorki, πασχίζει να κρατήσει ένα από τα όπλα, το οποίο είναι διπλάσιο σε μέγεθος από αυτόν, πριν του πέσει και ανατινάξει κατά λάθος ένα κτίριο. Στην πραγματικότητα, οι σκηνές δεν ήταν πολύ διαφορετικές. Στη μάχη του Βερολίνου τον Απρίλιο και τον Μάιο του 1945, αγόρια και κορίτσια βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή χρησιμοποιώντας την οιονεί στρατιωτική τους εκπαίδευση σε μια τελευταία προσπάθεια να σταματήσουν την εισβολή του σοβιετικού στρατού στο Βερολίνο. Υπήρχε ακόμη και ένας ραδιοφωνικός σταθμός, το «Radio Werewolf», που συσπείρωνε τα παιδιά με την κραυγή «Besser tot als rot» – καλύτερα νεκρός παρά κόκκινος.

Κατά τη διάρκεια της μάχης ένα νεαρό κορίτσι ονόματι Theresa Moelle εντόπισε, μαζί με τη φίλη της Anneliese, ένα σοβιετικό τανκ να έρχεται προς το μέρος τους. Η Anneliese έδωσε στην Theresa το panzerfaust της και εκείνη πυροβόλησε: «Υπήρξε μια λάμψη, ακολουθούμενη από μια φούσκα καπνού. Ξαφνικά, το καπάκι του τανκ έσκασε, ακολουθούμενο από μια βροχή φωτεινών κόκκινων και κίτρινων φλογών και σπινθήρων». Αργότερα, η Τερέζα θυμάται ότι αιχμαλωτίστηκε, δεμένη και φιμωμένη από σοβιετικούς στρατιώτες, περιτριγυρισμένη από μια θάλασσα από κομμένα γερμανικά κεφάλια, ενώ αυτοί που την αιχμαλώτισαν ούρησαν πάνω σε μια αφίσα του Χίτλερ.

Αυτή δεν ήταν μια εξαιρετική συνάντηση. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων απελπισμένων εβδομάδων της Γερμανίας, περισσότερα παιδιά συγκεντρώθηκαν, απομακρύνθηκαν από το σχολείο και στάλθηκαν στο μέτωπο κατά των Σοβιετικών. Ο Heinz Shuetze θυμήθηκε αργότερα ότι σε ηλικία μόλις 15 ετών του φόρεσαν μια στολή των SS και τον έστειλαν να πολεμήσει τις σοβιετικές δυνάμεις στην πρώτη γραμμή του μετώπου, αφού του έδωσαν μισή μέρα εκπαίδευσης με ένα panzerfaust. Ενας επιζών από τις σοβιετικές συγκρούσεις, ο Guenter Dullni, θυμόταν πως «(οι Σοβιετικοί) δεν είχαν κανένα έλεος για τα παιδιά-στρατιώτες, ειδικά όταν σε χαστούκιζαν με μια στολή των SS». Ενάντια σε όλους τους νόμους και τις αρχές του πολέμου, η κτηνωδία που επιδείχθηκε σε αυτές τις τελευταίες μάχες έδειξε ότι τα παιδιά δεν είχαν δικαίωμα προστασίας, αλλά αποτελούσαν απλώς έναν εύκολο στόχο.

Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, οι ομάδες νεολαίας της Γερμανίας μετατράπηκαν από λέσχες χωρισμένες κατά φύλο που εξασφάλιζαν τη μελλοντική δύναμη της Γερμανίας σε εφεδρικούς στρατούς που αποτελούνταν από μικροσκοπικούς νεοσύλλεκτους και, τελικά, τροφή για όπλα. Ενώ κάποτε η γερμανική νεολαία αντιπροσώπευε τη μακροζωία και τη δύναμη του Ράιχ, κάθε παιδί έγινε γρήγορα αναλώσιμο όταν όλες οι μελλοντικές ελπίδες διαψεύστηκαν από την επικείμενη ήττα. Μέσω μαρτυριών και τώρα μέσω ταινιών αναδεικνύονται οι εμπειρίες αυτών των παιδιών, δείχνοντας πόσο εξαρτημένες είναι οι ιδεολογίες από την κινητοποιημένη νεολαία και πώς ολόκληρες γενιές μπορούν να χειραγωγηθούν και να μεταλλαχθούν σε όπλα και στρατιώτες.