Δώσε κλώτσο, η ανέμη να γυρίσει, παραμύθι ν’ αρχινήσει…

α. ΝΥΜΦΕΣ

Πάντα οι Νύμφες γοήτευαν. Επειδή μας αρέσουν τα παραμύθια. Επειδή στεκόμαστε με περιέργεια μπροστά σε οτιδήποτε υπερβαίνει τα όρια του ανθρώπινου και με το μεταφυσικό της ύπαρξής του γεφυρώνει την τεράστια απόστασή μας με το θείο.
Οι μυστηριώδεις Νύμφες έχουν περάσει στην αιωνιότητα, χάρη στη δίχως όρια έμπνευση των μεγάλων καλλιτεχνών, μέσα από πίνακες, μουσικά κομμάτια, ποιήματα, ακόμα και ταινίες.

Κατά την Ελληνική Μυθολογία, όμορφες γυναικείες ιδεατές μορφές θεϊκής καταγωγής ήταν οι Νύμφες, νεαρές στην ηλικία, που ζούσαν μέσα στην άγρια φύση, συνοδεύοντας την Αρτέμιδα, που ξεχώριζε, όμως, με τη θωριά της. Χόρευαν και τραγουδούσαν ενίοτε συντροφιά με τον Απόλλωνα, την Αφροδίτη, μαζί με τις Χάριτες, τον Διόνυσο, τον Πάνα.
Οι Νύμφες κατατάσσονταν μεταξύ θεών και θνητών, ως ημίθεες. Δεν ήταν αθάνατες, είχαν όμως υπεράνθρωπες ιδιότητες, ζούσαν πάρα πολύ και τρέφονταν με αμβροσία.
Επικρατούσε η αντίληψη πως ήταν κόρες του Δία. Άλλοι τις θεωρούσαν κόρες ποταμών, οπότε κάθε ποτάμι είχε τις Νύμφες του, δηλαδή τις πηγές της περιοχής αυτής.

Γενικά οι Νύμφες λατρεύονταν ως στοιχεία των πηγών και των ποταμών, δηλαδή γενικότερα του νερού. Η σημασία του νερού ως δύναμη ζωής και γονιμότητας είναι μεγάλη και ζωτική σε μια μεσογειακή χώρα, όπως είναι η Ελλάδα. Το νερό είναι πηγή ζωής. Βοηθά την ανάπτυξη και αναζωογονεί κάθε ζωντανό οργανισμό. Γι’ αυτό και η αντίληψη για τις Νύμφες διευρύνθηκε ακόμη περισσότερο: Έφτασαν να τις θεωρούν πνεύματα της βλάστησης, θέλοντας έτσι να συμβολίσουν γενικότερα την οργιαστική δύναμη της φύσης. Κι όπως το νερό τρέφει τα πάντα, έτσι και οι Νύμφες θεωρούνταν τροφοί των φυτών, των ζώων και των ανθρώπων.

ΕΙΔΗ ΝΥΜΦΩΝ

1.   Ναϊάδες, δηλαδή Νύμφες του γλυκού νερού, των ποταμών, των πηγών και των κρηνών, που είναι οι πιο γνωστές.

2.   Ορεστιάδες-Ορεάδες και Αλσηίδες, που κατοικούσαν στα βουνά.

3.   Δρυάδες, που ζούσαν στα δάση και οι Αμαδρυάδες που γεννιόνταν μέσα στις δρυς, στις βελανιδιές.

4.   Υάδες, εκείνες που έφερναν τη βροχή.

5.   Αλκυονίδες. Επτά νύμφες της Θρακικής χερσονήσου. Ήταν κόρες του γίγαντα Αλκυνέα οι οποίες μεταμορφώθηκαν από τους θεούς σε αλκυόνες.

6.   Νηρηίδες, «έμεναν στου πελάγου τα βάθη», όπως τραγουδάει κι Όμηρος στην «Ιλιάδα» και από το όνομά τους προέρχονται, κατά μία θεωρία, οι νεράιδες, τα άυλα πλάσματα με τις δαιμονικές ενίοτε ιδιότητες, που αντικατέστησαν τις Νύμφες της αρχαιότητας στις νεότερες ελληνικές παραδόσεις.

7.   Υπάρχει και ατέλειωτος αριθμός άλλων Νυμφών, όπως π.χ. οι Δωδωνίδες, οι Εσπερίδες, οι Πλειάδες, οι Ηλιάδες, οι Καβειρίδες, οι Κορωνίδες κλπ.

β. ΝΕΡΑΪΔΕΣ

Οι Νύμφες έχουν επιζήσει στη λαϊκή μας παράδοση μέχρι σήμερα. Είναι οι γνωστές μας νεράιδες που ταυτίζονται με τις Νηρηίδες, ζώντας στα βουνά, στις νεραϊδοσπηλιές και τις νεραϊδόβρυσες. Θεωρείται πάντοτε επικίνδυνο να τις συναντήσει κανείς, αφού υπάρχουν ακόμη οι μύθοι για τους «νεραϊδοπαρμένους», όπως ήταν ο Ύλας στην αρχαιότητα. Μόνο οι σαββατογεννημένοι και οι «αλαφροΐσκιωτοι» μπορούν να τις αντιλαμβάνονται και να τις βλέπουν να χορεύουν.

Στις παραδόσεις άλλων λαών οι νεράιδες είναι δαιμονικές και εκδικητικές γυναίκες, φαντάσματα που φέρνουν μόνο το κακό…

 

Κώστας Γλύστρας

Εικόνα:

Οι Νύμφες «Πλειάδες» (1885), οι επτά κόρες του Τιτάνα Άτλαντα και της Ωκεανίδας Πλειόνης, σε πίνακα του Αμερικανού συμβολιστή ζωγράφου Elihu Vedder.

Οι Εσπερίδες, οι Υάδες, ο Ύας και η Καλυψώ ήταν αδέλφια τους.

Οι Πλειάδες ήταν επτά, όπως και οι αστέρες του αστερισμού που είναι ορατοί διά γυμνού οφθαλμού. Αρκετοί από τους πιο περίφημους Ολύμπιους θεούς (συμπεριλαμβανομένων του Δία, του Ποσειδώνα και του Άρη) είχαν ερωτικές σχέσεις με τις επτά ουράνιες αδελφές. Αυτές οι σχέσεις είχαν ως αποτέλεσμα την γέννηση των παιδιών τους, όπως η Ηλέκτρα, η Αλκυόνη, η Μερόπη κλπ.