Τυλιγμένη σε αραχνοΰφαντα πέπλα από μπλε σύννεφα, η όμορφη Γη μας ακολουθεί τον δρόμο της μέσα σε ένα αφάνταστα τεράστιο Σύμπαν. Κάθε βράδυ, ο διάστικτος από άστρα ουρανός αποκαλύπτει τον εαυτό του, ενώ το ανθρώπινο γένος , από τη δημιουργία του μέχρι σήμερα, τον κοιτάζει και αναρωτιέται για την έκταση και τη λειτουργία του.

Οι αρχαίοι αστρονόμοι είδαν θεούς και μυθικά όντα στους ουρανούς και φαντάστηκαν ότι η Γη, το σπίτι της ανθρωπότητας, βρίσκεται στο κέντρο της δημιουργίας. Τελικά όμως, η απλή αλήθεια έλαμψε. Η Γη κατέληξε να είναι ένας από τους εννέα πλανήτες που γυρίζουν γύρω από τον Ηλιο. Ο Ηλιος αποδείχθηκε ότι ήταν ένα από τα εκατό δισεκατομμύρια άστρα ενός Γαλαξία – ενός συνόλου αστέρων που έλκονται από τη βαρύτητα.

Ο χρόνος και τα βαρυτικά φαινόμενα έχουν δώσει σ’ αυτό το αστρικό σύνολο το σχήμα ενός μεγάλου λαμπερού δίσκου. Το γεμάτο άστρα επίπεδο του δίσκου σχηματίζει πάνω στον νυχτερινό ουρανό, ένα χλωμό ποτάμι φωτός, που δίνει στον Γαλαξία το όνομά του. Ο Γαλαξίας είναι τόσο μεγάλος που, αν μίκραινε στο μέγεθος των Ηνωμένων Πολιτειών, η Γη αναλογικά θα ήταν πολύ μικρότερη από το μικρότερο μόριο σκόνης, που θα ήταν δύσκολα ορατό από ηλεκτρονικό μικροσκόπιο!

Μόλις πριν από μερικές δεκαετίες, οι αστρονόμοι κατόρθωσαν να αποδείξουν μερικές αλήθειες που τις υποψιάζονταν από καιρό, όπως ότι ο Γαλαξίας δεν καλύπτει το σύνολο της δημιουργίας. Ο κόσμος εκτείνεται πολύ πέρα από τα άκρα του Γαλαξία. Η χαρτογράφηση αυτής της απεραντοσύνης αποτελεί ένα από τα μεγάλα επιστημονικά επιτεύγματα του εικοστού αιώνα. Κάθε νύχτα, μικρές ομάδες ανδρών και γυναικών ανοίγουν, μέσα στο κρύο, τις πόρτες των θόλων των αστεροσκοπείων τους, αποκαλύπτοντας ένα πλήθος οργάνων, με τα οποία ερευνούν τα βάθη του Σύμπαντος.

Οι αστρονόμοι έχουν ανακαλύψει ότι ο Γαλαξίας μας είναι ένας μεταξύ αμέτρητων εκατοντάδων δισεκατομμυρίων άλλων Γαλαξιών, κάθε ένας από τους οποίους είναι ένα τεράστιο αστρικό σύστημα. Οι διάμετροι των μεγαλύτερων απ’ αυτούς, είναι τρεις φορές μεγαλύτερες από εκείνη του Γαλαξία μας. Ακόμη και αυτοί που λέγονται νάνοι Γαλαξίες, και έχουν διαμέτρους το ένα τριακοσιοστό του Γαλαξία μας, είναι ικανοί να συγκρατούν εκατό χιλιάδες άστρα.

Η τοποθέτηση, η συμπεριφορά και το μέγεθος των Γαλαξιών διαφέρει. Μερικοί Γαλαξίες περνούν τη ζωή τους σε σχετική απομόνωση, κρεμασμένοι σαν διαμάντια μέσα στο κενό. Αλλοι πάλι, αποτελούν μεγάλα σύνολα. Μελέτες σε συγκεκριμένα τμήματα του ουρανού, αποκαλύπτουν δεκάδες χιλιάδες απ’ αυτούς, σε μια περιοχή που μπορεί να καλυφθεί από την παλάμη με τεντωμένο βραχίονα. Σε ανθρώπινες αναλογίες, οι γαλαξίες τυπικά κατανέμονται όπως οι παίκτες σε ένα μεγάλο γήπεδο μπέιζμπολ, Αν όμως τα άστρα , που συγκροτούν έναν Γαλαξία είχαν το μέγεθος ανθρώπων, ο πλησιέστερος γείτονα θα ζούσε 100.000 χιλιόμετρα μακριά.

Μερικοί Γαλαξίες είναι ήρεμοι, άλλοι εκπέμπουν ενέργεια ή ύλη, με αφάνταστη βιαιότητα. Οι πιο παράξενοι Γαλαξίες, που βρίσκονται στις παρυφές του ορατού Σύμπαντος, και είναι γνωστοί ως «κβάζαρ» (ημιαστέρες), έχουν το μέγεθος ενός ηλιακού συστήματος, αλλά παράγουν εκατό φορές περισσότερη ενέργεια από έναν τυπικό Γαλαξία. Ακόμη και ο Γαλαξίας μας, ένα από τα πιο ήρεμα συστήματα, περιέχει μια ισχυρή πηγή ενέργειας στο κέντρο του, όπου η εκλυόμενη ακτινοβολία μπορεί να τροφοδοτείται από ένα από τα πιο παράξενα κοσμικά φαινόμενα: μια μαύρη τρύπα.

Η δομή των Γαλαξιών παρουσιάζει επίσης πολλές μεταβολές. Τα τρία τέταρτα απ’ αυτούς, έχουν σχήμα δίσκου, όπως ο Γαλαξίας μας, και λέγονται «σπειροειδείς Γαλαξίες». Αλλοι πάλι λέγονται «ελλειπτικοί» και είναι περισσότερο σφαιρικοί. Αλλοι τέλος, έχουν γίνει ασύμμετροι, από τη βαρυτική έλξη των γαλαξιακών γειτόνων τους.

(Πηγή: ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟ ΣΥΜΠΑΝ, Εκδ. Κ. Καπόπουλος)