Βασιζόταν σε κλεμμένη εφεύρεση;

Οι τρεις βραχείς τόνοι που στάλθηκαν από τον ασύρματο στην παραλία Πόλντου, στην Κορνουάλη το 1901, έκαναν το όνομα του Γουλιέλμου Μαρκόνι σχεδόν συνώνυμο με την εφεύρεση του ραδιοφώνου. Η ομάδα του είχε φτιάξει έναν υποτυπώδη ασύρματο αναμεταδότη στην Αγγλία, από τον οποίον έστειλαν το κωδικό γράμμα Μορς «S», ενώ από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, στο Σίνγκναλ Χιλ του Σεντ Τζονς στο Νιούφαουντλαντ, ο Μαρκόνι και οι βοηθοί του κάθονταν γύρω από έναν εξίσου ακατέργαστο δέκτη, χρησιμοποιώντας μια κεραία, που την κρατούσε ψηλά ένας χαρταετός. Τώρα ωστόσο, έναν αιώνα μετά, φαίνεται ότι η φήμη του Μαρκόνι ως πατέρα του ραδιοφώνου, έχει βασιστεί σε ένα σφάλμα.

Ενας εργαζόμενος για τη NASA στο Χιούστον, ειδικός στα ηλεκτρονικά, αποκάλυψε ότι ο Μαρκόνι χρησιμοποίησε μια ανακάλυψη του σερ Τζαγκάντις Τσάντρα Μπόουζ, ενός ανένταχτου επιστήμονα που εργαζόταν σε ένα μικρό εργαστήριο στην Καλκούτα. Μια επιστημονική εργασία που δημοσίευσε ο Μπόουζ το 1899, περιγράφει την ίδια συσκευή που χρησιμοποίησε ο Μαρκόνι, για τη μετάδοση που έκανε δύο χρόνια μετά. Τη συσκευή, που ονομάζεται ανιχνευτής ραδιοσήματος, αποτελούσε μια γυάλινη μικρή λυχνία, που περιείχε ένα σφαιρίδιο υδραργύρου μεταξύ δύο σιδερένιων εμβόλων. Ηταν το κρίσιμο στοιχείο που χρειαζόταν για να μετατρέψει το πρώτο ραδιοσήμα που εκπεμπόταν από την Κορνουάλη, σε ακουστό ήχο προς τον σταθμό του Νιούφαουντλαντ. Η έρευνα απέδειξε ότι αυτή η συσκευή που χρησιμοποιήθηκε από τον Μαρκόνι ταίριαζε ακριβώς στην περιγραφή του ανιχνευτή ραδιοσήματος σιδηροϋδραργύρου που είχε δημοσιεύσει ο Μπόουζ. Ισως αυτός να ήταν ο λόγος για τον οποίον ο Μαρκόνι είχε αποσπάσει την προσοχή από τον πραγματικό εφευρέτη του ανιχνευτή ραδιοσήματος, ισχυριζόμενος ότι η ιδέα του ήρθε από έρευνες του Ιταλικού Ναυτικού. Πράγματι, η συσκευή έγινε γνωστή ως «Ανιχνευτής ραδιοσήματος του Ιταλικού Ναυτικού», παρ’ όλο που τελικά ο Μαρκόνι την κατοχύρωσε με πατέντα στο όνομά του.

Ο Μαρκόνι μετακόμισε από την Μπολόνια το 1896, έναν χρόνο αφού είχε αναχωρήσει ο Μπόουζ από τη Βρετανία επιστρέφοντας στην Καλκούτα. Φαίνεται απίθανο να συναντήθηκαν οι δυο τους, αλλά θα πρέπει να ήξεραν ο ένας για το έργο του άλλου. Ο Μαρκήσιος Λουίτζι Σολάρι, ένας πλούσιος ιταλός αριστοκράτης, από τον οποίον ο Μαρκόνι ισχυρίστηκε ότι είχε πάρει την ιδέα, είπε ότι για πρώτη φορά διάβασε σχετικά σε ένα «Αγγλικό δημοσίευμα», το οποίο στη συνέχεια δεν κατόρθωσε να βρει. Και είναι πολύ πιθανόν το έγγραφο που δεν κατόρθωσε να βρει, να ήταν η αναφορά στον ανιχνευτή ραδιοσήματος του Μπόουζ, που δημοσιεύθηκε το 1899 στο “Proceedings” της Βασιλικής Κοινότητας στο Λονδίνο.

(Πηγή: «Ανατρέποντας την Ιστορία», Ράινερ και Στάπλεϊ, Εκδ. Ενάλιος)