Του Τηλέμαχου Μαράτου

Εντύπωση μου έκαναν τα ονόματα των πλωτών γεωτρύπανων που εξαπέλυσε ο Ερντογάν με εμφανείς επιδιώξεις και φιλοδοξίες και μεγά­λη προκλητικότητα. Από κάθε άπο­ψη οι φαντασιώσεις και τα οράματα, για εκείνο που αποκαλούν «Γαλάζια πα­τρίδα», είναι προφανείς, αλλά φο­βούμαι ότι ο συμβολισμός των ονο­μάτων δεν είναι ευρέως αντιληπτός. Μαζί με την πλειοψηφία των Ελλή­νων (και λοιπών Ευρωπαίων) συμμε­ριζόμουνα την άγνοια και άρχισα, με αρκετό κόπο, να ψάχνω.

Πολύ νωρίς είδα ότι το γερμανικό καταδρομικό  Goeben, που παραχωρήθηκε στην Τουρκία το 1924, μετονομά­σθηκε σε Yavuz Sultan Selim. Το Yavuz είναι παρατσούκλι, αλλά ο Σελίμ (γι­ος του Bayezid) ήταν ο πατέρας του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς, τον οποίο φρόντισε η τουρκική προπα­γάνδα να μας γνωρίσει με την πρόθυ­μη συνεργασία των εθνικών μας καναλιών.

Ολοι έχουμε μία ιδέα περί του «Μπαρμπαρόσα», αλλά δεν γνώ­ριζα ότι ήταν αδελφός του Αρούτζ (Ουρούτς;) Μπαρμπαρός (του γεωτρύπανου) και γιος (όπως και ο αδελ- φός του Χαϊρεντίν, άλλου γεωτρύπανου) και της Ελληνίδας Κατερίνας, κό­ρης μάλιστα ιερέως, από τη Λέσβο, όπου γεννήθηκε το 1474. Γι’ αυτό αναφέρεται σε βιβλία ως «ελληνικής κα­ταγωγής». Υπάρχει ένας λόγος που τα χωριά στα νησιά είναι χτισμένα στις κορυφές, όσο πιο μακριά γίνεται από την ακτή. Ο λόγος (όπως είναι γνω­στό) είναι οι συνεχείς επιδρομές των πειρατών (που δοξάζουν σήμερα οι Τούρκοι, ενώ δεν ήταν Τούρκοι αλλά άραβες μουσουλμάνοι πάντως). 0ι πειρατές είχαν έναν σκοπό: κυρίως ν’ αρπάζουν ανθρώπους, κατά προτίμηση κορίτσια τα οποία δεν βίαζαν γιατί οι παρθένες είχαν καλύτερη τιμή.

Δεν είναι πολύ γνωστή η κλίμακα αυτής της αρπαγής. Το σύνολο των λευκών Ευρωπαίων που πουλήθηκαν ως σκλάβοι (ή εξαγοράσθηκαν από συγγενείς έναντι λύτρων) υπερβαίνει το ένα εκατομμύριο! (Ενας εξ αυτών ήταν ο συγγραφέας Πέτρος Κατσαϊτης, συγγενής μου, που εξαγοράστηκε από τούρκο μπέη, που τον είχε αγοράσει στο Ναύπλιο )

Την εποχή εκείνη έγιναν πλήθος -τεκμηριωμένα- δάνεια στην Κεφαλονιά, με συμβολαιογραφικές πράξεις, όπου άνθρωποι δανείζονταν για να εξαγοράσουν τους δικούς τους δίνο­ντας -όταν ήταν φτωχοί- ως «υποθήκη» τον εαυτό τους. (Εχω ένα βιβλίο με τέτοια συμβόλαια καταγεγραμμένα!) Πίσω στην Αλγερία όπου υπήρχαν τα «στρατόπεδα συγκεντρώσεως» όπου «ζούσαν» οι σκλάβοι μέχρι να πουληθούν. Οι δουλέμποροι τους ονόμαζαν «Λευκό χρυσάφι!» (Τίτλος βιβλίου του Giles Milton). Εκεί διαβά­ζει κανείς (μεταξύ άλλων) ότι οι τρο­μεροί σεϊχιδες, που επεδείκνυαν την επιδεξιότητά τους κόβοντας κεφάλια με μία σπαθιά, είχαν καταλάβει ότι οι μιγάδες κοπέλες είχαν καλύτερη τι­μή. Γι’ αυτόν τον λόγο έκλειναν μαύρες γυναίκες σε κλειστούς χώρους μαζί με λευκούς άνδρες, με σκοπό την «παρα­γωγή» μιγάδων. Είχαν δώσει εντολή μάλιστα να χτυπάνε τύμπανα για να μην κοιμούνται το βράδυ και χάνουν τον καιρό τους.

Η δυστυχία των δούλων περιγράφεται στον «Candide» του Βολταίρου ως ειρωνική  απάντηση στον Leibnitz που έλεγε ότι αυτός είναι ο τελειό­τερος κόσμος (εφ’ όσον τον έφτιαξε ο Θεός που δεν μπορεί να κάνει λά­θος!) Πίσω στον Ουρούτς Γιαβούζ.  Το 1517 ο Ουρούτς παρέδωσε το Αλγέρι στην Οθωμανική αυτοκρατορία. Το Αλγέρι έγινε «Σαντζάκ» της Τουρκί­ας και ο Ορούτς Μπέης, και αργότερα  Beylerbey της Ανατολικής Μεσογεί­ου -κάτι που ασφαλώς είναι στα όνει­ρα του Ερντογάν. Από την εποχή του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς έχει κυλήσει πολύ νερό κάτω από τις γέφυ­ρες του κόσμου. Η Αλγερία κατακτή­θηκε από τη Γαλλία το 1830, η Τυνησία το 1881, η Λιβύη από την Ιταλία το 1912 και η Αίγυπτος με το Σουδάν υπό Αγγλική «προστασία» το 1914.

Το 1923  η Τουρκία υποχρεώθηκε να παραδώσει την κυριαρχία πολλών εδαφών με τη «Συνθήκη της Λωζάννης», την οποία ο παρών Γιαβούζ Σουλτάνος  δεν μπορεί να χωνέψει και ονειρεύεται το «ένδοξο» παρελθόν της εποχής του Ορούτς και Μπαρμπαρός, υποδαυλί- ζοντας τις φαντασιώσεις και τα όνει­ρα των «Γκρίζων Λύκων» για γκρίζες ζώνες.

 

Ο Συλλέκτης Α.Κ.