Στις εκλογές του 1950 υπήρξε ένας κρίσιμος χώρος, όπου η επιτυχία της Δ. Π. είχε ιδιαίτερη και έντονα συμβολική σημασία, το στρατόπεδο της Μακρονήσου, στο οποίο συγκροτήθηκαν 13 εκλογικά τμήματα, όπου ψήφισαν 10.036 εκλογείς. Το θεσμικό πλαίσιο, με βάση το οποίο πραγματοποιήθηκαν οι εκλογές αυτές, ήταν εξαιρετικά ασαφές, δεδομένου ότι, εκτός από τους κληρωτούς (η συμμετοχή των οποίων ρυθμιζόταν από τον Α.Ν.1398/1950), ψήφισαν επίσης και πολίτες, πολιτικοί κρατούμενοι, γεγονός που πιθανόν συνιστά παγκόσμια πρωτοτυπία, αλλά και την πεμπτουσία του παραλόγου: κάποια στιγμή, σ’ ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης, αποφασίζεται να υπάρξει μια μέρα «ελευθερίας» και να οργανωθεί μια ψηφοφορία με ορισμένες στοιχειώδεις εγγυήσεις (όπως π.χ. παρουσία εκλογικών αντιπροσώπων της Δ.Π.), όταν μέχρι την προηγουμένη επικρατούσε και την επομένη θα επανερχόταν το καθεστώς του στρατοπέδου συγκέντρωσης.

Το αποτέλεσμα των εκλογών στη Μακρόνησο, όπου πρώτο κόμμα αναδείχτηκε η Δ.Π. με 35,3% και δεύτερο η ΕΠΕΚ με 24,7%, συνιστούσε σαφέστατη απόδειξη ότι ο εγκλεισμός και τα βασανιστήρια δεν είχαν κατορθώσει να μεταβάλουν το φρόνημα των κρατουμένων. Ειδικότερα, στα τέσσερα εκλογικά τμήματα όπου ψήφισαν οι «μη ανανήψαντες» (κυρίως πολίτες) η Δ.Π. συγκέντρωσε 65,6% και η ΕΠΕΚ 27,4% (κυρίως στις εκλογικές περιφέρειες όπου η Δ.Π. δεν είχε υποψηφίους). Αλλά και στα υπόλοιπα εννέα εκλογικά τμήματα των κληρωτών (όπου οι ψηφοφόροι ήταν ήδη «αναμορφωμένοι»), η Δ.Π. συγκέντρωσε 21,0% και η ΕΠΕΚ 23,4%, γεγονός που προκάλεσε τεράστια εντύπωση, γιατί ανέτρεπε πλήρως την επίσημα προβαλλόμενη εκδοχή ότι η Μακρόνησος δεν ήταν τόπος εξορίας αλλά «εθνικόν σχολείον», το οποίο στηρίζεται «εις τον ορθόν λόγον» και «περιποιεί τιμήν εις την χώραν μας», χαρακτηρισμοί που, μεταξύ πολλών άλλων, τής αποδόθηκαν την εποχή εκείνη.

Ηλίας Νικολακόπουλος

«Των εκλογών τα πάθη»