(Enrico Fermi, Ιταλο-αμερικανός πυρηνικός φυσικός, 1901-1954)

«Παράδοξο του Fermi» είναι το λογικό παράδοξο, που αναπτύχθηκε από τον Fermi, σχετικά με την πλήρη απουσία στοιχείων για την ύπαρξη εξωγήινων πολιτισμών. Ο γαλαξίας μας, που έχει τριπλάσια ηλικία της Γης, μπορεί να περιέχει, σύμφωνα με τελευταίες μελέτες, τουλάχιστον 40.000.000 πλανήτες που θα μπορούσαν να κατοικηθούν.

Η εξίσωση του Drake (Frank Drake, αμερικανός αστρονόμος), προέβλεψε το 1961 ότι δυνητικά υπάρχουν χιλιάδες εξωγήινοι πολιτισμοί στον γαλαξία μας.

Η αντίφαση αυτή ανάμεσα στη μεγάλη πιθανότητα ύπαρξης άλλων πολιτισμών και την απόλυτη σιωπή του διαστήματος, διατυπώθηκε από τον μεγάλο φυσικό Fermi και έγινε γνωστό ως «Το Παράδοξο του Fermi».

Οι πιθανοί τύποι πολιτισμού που θα μπορούσαν να υπάρχουν στο διάστημα, είναι τρεις, σύμφωνα με την κλίμακα του Kardasher (Ρώσου αστροφυσικού) και χωρίζονται ανάλογα με τα ποσά ενέργειας που κατόρθωσαν να τιθασεύσουν.

Πολιτισμός τύπου Ι: Εχει συγκεντρώσει όλη την ενέργεια του πλανήτη στον οποίον κατοικεί, είναι δηλαδή ένας πλανητικός πολιτισμός. Θα μπορούσε δυνητικά να κάνει αποικίες σε κοντινούς πλανήτες και δορυφόρους και πιθανότατα να ελέγχει το κλίμα, τα ηφαίστεια και τους σεισμούς.

Πολιτισμός τύπου ΙΙ: Ενας πολιτισμός που θα μπορούσε να αξιοποιήσει όλη την ενέργεια του ήλιου του, θα ήταν ένας αστρικός πολιτισμός και θα μπορούσε να ταξιδεύει σε άλλα άστρα. Αυτός ο πολιτισμός θα μπορούσε να είναι μια σφαίρα Dyson, δηλ. σφαίρα που θα περιείχε όλον το χώρο, στον οποίο κατοικεί ο πολιτισμός, αλλά και τον ήλιο. Θα εγκλώβιζε έτσι όλη την ηλιακή ενέργεια, που θα την διοχέτευε στις ανάγκες του πολιτισμού.

Πολιτισμός τύπου ΙΙΙ: Ο πολιτισμός αυτός θα είχε κατορθώσει να συγκεντρώσει την ενέργεια όλου του γαλαξία. Θα μπορούσε να έχει κάνει αποικίες σε όλον τον γαλαξία και να είναι μια γαλαξιακή αυτοκρατορία.

Εμείς, σύμφωνα με τον Carl Sagan (1934-1996, κοσμολόγο, αστρονόμο, συγγραφέα…),δεν έχουμε κατορθώσει ακόμη να γίνουμε πλανητικός πολιτισμός.

Η ανθρωπότητα έχει να επιδείξει μεγάλα επιτεύγματα, τα τελευταία 100 χρόνια. Εφόσον όμως ο γαλαξίας μας αριθμεί 13 δισεκατομμύρια χρόνια ζωής, ακόμη κι αν ο ρυθμός ανάπτυξης εξωγήινων πολιτισμών είναι πολύ μικρός, σίγουρα θα υπάρχουν πάρα πολλοί παλιοί εξωγήινοι πολιτισμοί, οι οποίοι θα είχαν υπεραρκετό χρόνο για να μπορέσουν να εξελιχθούν τεχνολογικά και να γίνουν έστω Πολιτισμοί ΙΙ. Θα έπρεπε να υπάρχουν σήματα και διαστημόπλοιά τους, όπως και γιγάντιες κατασκευές αστρικής μηχανικής.

Δεν έχουν αντιληφθεί την ύπαρξη ζωής στη Γη; Ισως υπάρχουν εμπόδια που βάζει η φύση, π.χ. ίσως κανένας πολιτισμός δεν κατόρθωσε να ταξιδέψει με ταχύτητες μεγαλύτερες από την ταχύτητα του φωτός. Αλλά ακόμη και με ταχύτητες γύρω στο 10% της ταχύτητας του φωτός, μακρινοί κάτοικοι θα μπορούσαν να διασχίσουν όλον το Γαλαξία μέσα σε ένα εκατομμύριο χρόνια (χρόνος που είναι μόλις το 0,0077% της ηλικίας του Γαλαξία). Θα μπορούσαν δηλαδή να κατασκευάσουν διαστημόπλοια και ρομπότ, τα οποία θα πήγαιναν σε άλλα άστρα που με τη σειρά τους θα κατασκεύαζαν άλλα διαστημόπλοια και ρομπότ, που θα πήγαιναν σε άλλα άστρα κ. ο. κ. Ετσι, θα έπρεπε να βλέπαμε έναν ζωντανό Γαλαξία, γεμάτο με τέτοια τεχνολογικά επιτεύγματα. Αντί γι αυτά, έχουμε μόνο απόλυτη σιωπή.

Οι πιθανές εξηγήσεις για το «Παράδοξο» του Fermi είναι τρεις μεγάλες κατηγορίες με διάφορες υποκατηγορίες η κάθε μία.

# Η πρώτη μεγάλη κατηγορία είναι πως γνωρίζουν την ύπαρξη της ζωής στη Γη, ή γιατί είχαν έρθει στη Γη στο παρελθόν ή πως είναι εδώ σήμερα ή πως μας παρακολουθούν εξ αποστάσεως. Αν επισκέφθηκαν τη Γη στο παρελθόν ίσως να είδαν πως δεν υπάρχει κάποια ανεπτυγμένη νοημοσύνη και έτσι απλά να συνέχισαν το ταξίδι τους για να ανακαλύψουν άλλους πλανήτες. Υπάρχουν βέβαια και εκείνοι που πιστεύουν πως οι εξωγήινοι βρίσκονται εδώ στον πλανήτη μας και κατοικούν ανάμεσά μας. Αλλοι πιστεύουν πως εμφανίζονται μέσα σε ιπτάμενους δίσκους. Τα παραπάνω δεν έχουν ακόμη αποδειχθεί με επιστημονικά κριτήρια.

Για την υπόθεση ότι μας παρακολουθούν εξ αποστάσεως, η πιο παρανοϊκή εκδοχή είναι η εκδοχή του «Ζωολογικού Κήπου». Σύμφωνα με αυτή, οι εξωγήινοι μας έχουν περιφράξει, μας μελετούν ή μας προστατεύουν από κάποιο κακό, που εκείνοι γνωρίζουν ενώ εμείς αγνοούμε. Μια παραλλαγή αυτής της υπόθεσης είναι η Υπόθεση του Πλανηταρίου δηλ. ότι κατοικούμε σε ένα τεράστιο Πλανητάριο και οτιδήποτε βλέπουμε πέρα από το ηλιακό μας σύστημα, είναι μια ψηφιακή προβολή του Σύμπαντος, έτσι ώστε να μοιάζει ότι δεν έχει ζωή. Τέλος στην ίδια κατηγορία υπάρχει και η υπόθεση της συμφωνίας μη επέμβασης των ανώτερων τεχνολογικά εξωγήινων πολιτισμών, στη ζωή των κατώτερων πολιτισμών, όπως είναι ο δικός μας.

Διαβάστε το 2ο Μέρος