Στις 8 Δεκεμβρίου 1941, το ιαπωνικό ναυτικό επιτέθηκε στον αμερικανικό Στόλο του Ειρηνικού, που ήταν αγκυροβολημένος στο Περλ Χάρμπορ της Χαβάης. Σε λιγότερο από δύο ώρες, τα μισά από τα σημαντικότερα πλοία των ΗΠΑ βρίσκονταν στο βυθό του λιμανιού. Την επομένη, οι Ηνωμένες Πολιτείες κήρυξαν τον πόλεμο στην Ιαπωνία.

Η Ιαπωνία, μετά τη νίκη της επί των Ρώσων, το 1905, είχε σοβαρή έλλειψη πρώτων υλών, κυρίως πετρελαίου. Αναζητώντας περισσότερους φυσικούς πόρους οι Ιάπωνες είχαν καταλάβει τη Μαντζουρία και ένα μεγάλο μέρος της Κίνας, το 1937. Υστερα εντάχθηκαν στη συμμαχία του Αξονα με τη Γερμανία και την Ιταλία, το 1940. Οταν η Γαλλία υπέκυψε στους Γερμανούς, οι Ιάπωνες κατέλαβαν εύκολα την αποικία τους στην Ινδοκίνα.

Η Ιαπωνία, θέλοντας να εξασφαλίσει την επεκτατική πολιτική της, άρχισε επιχειρήσεις κατά των Ανατολικών Ινδιών. Το 1940, οι Αμερικανοί, σημαντικότεροι προμηθευτές της Ιαπωνίας σε καύσιμα, επέβαλαν εμπάργκο στη μεταφορά πετρελαίου και παλιών σιδερικών στη Χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου. Παράλληλα, απαίτησαν από τους Ιάπωνες να αποσυρθούν από την Κίνα και να σταματήσουν τις περαιτέρω στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Ενώ συνεχίζονταν οι διαπραγματεύσεις, οι δύο χώρες προετοιμάζονταν για πόλεμο. Οι ΗΠΑ μετακίνησαν το Στόλο του Ειρηνικού από τις δυτικές ακτές προς τη Χαβάη και το Περλ Χάρμπορ. Πολλοί ναυτικοί διοικητές διαφώνησαν μ΄ αυτή την κίνηση, θεωρώντας το Περλ Χάρμπορ πολύ απομακρυσμένο για να το υπερασπιστούν, και πιστεύοντας ότι οι Ιάπωνες δεν είχαν την πρόθεση ή τα μέσα για να επιτεθούν τόσο ανατολικά.

Στην Ιαπωνία, οι περισσότεροι πολιτικοί και στρατιωτικοί ηγέτες ήταν πεπεισμένοι ότι οι ΗΠΑ αποτελούσαν το μοναδικό εμπόδιο στον αντικειμενικό σκοπό τους, να κατακτήσουν όλη την Ανατολική Ασία. Πίστευαν, ότι αν κατέστρεφαν τον Αμερικανικό Στόλο του Ειρηνικού, οι Αμερικανοί θα επεδίωκαν ειρήνη και θα άφηναν την Ιαπωνία να ολοκληρώσει τους στόχους της.

Ο ναύαρχος Ισορόκου Γιαμαμότο, διοικητής του ιαπωνικού στόλου, ήξερε ότι οποιαδήποτε επίθεση εναντίον των Αμερικανών έπρεπε να γίνει άμεσα. Ο Γιαμαμότο, ως ναυτικός ακόλουθος στην Ουάσινγκτον τη δεκαετία του 1920, είχε γνωρίσει τις απέραντες πλουτοπαραγωγικές πηγές των ΗΠΑ. Φοβόταν ότι, αν οι Αμερικανοί δεν κάθονταν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων εντός έξι μηνών, η Ιαπωνία δεν θα νικούσε.

Ο Γιαμαμότο κατέστρωσε τα σχέδια για μια αεροπορική επίθεση με ιαπωνικά αεροπλανοφόρα εναντίον του αμερικανικού στόλου στο Περλ Χάρμπορ, καθώς οι διαπραγματεύσεις άρχισαν να εκφυλίζονται. Στις 26 Νοεμβρίου 1941 έστειλε μια μοίρα τους στόλου του, υπό τον ναύαρχο Τσουίτσι Ναγκούμο εναντίον της Χαβάης. Εξι αεροπλανοφόρα, συνοδευόμενα από διάφορα βοηθητικά σκάφη, αναχώρησαν από τη βόρεια θαλάσσια οδό.

Στις 27 Νοεμβρίου 1941 διακόπηκαν οι ειρηνευτικές συνομιλίες. Οι ΗΠΑ αρνήθηκαν να άρουν το μποϋκοτάζ τους σε πετρέλαιο και παλιά σιδερικά. Η Ιαπωνία θεώρησε τότε ότι μοναδική επιλογή της ήταν η στρατιωτική δράση.

Το πρωί της 7ης Δεκεμβρίου 1941, ο ιαπωνικός στόλος είχε φτάσει στα 400 χιλιόμετρα βορείως του Περλ Χάρμπορ και ο Ναγκούμο εξαπέλυσε ο πρώτο κύμα από 183 αεροσκάφη. Ο αιφνιδιασμός ήταν απόλυτος. Εστειλε το κωδικοποιημένο σήμα «Τορά, Τορά, Τορά» (Τίγρης, Τίγρης, Τίγρης), που σήμαινε ότι δεν βρήκε αντίσταση. Μισή ώρα αργότερα, ακολούθησαν 170 αεροπλάνα.

Στην επίθεση πήραν μέρος και πέντε μικροσκοπικά διθέσια υποβρύχια. Αυτά έκαναν μικρή ζημιά, αλλά τα αεροπλάνα, έριχναν για δύο ώρες τορπίλες και βόμβες, με αποτέλεσμα τα αμερικανικά θωρηκτά Γουέστ Βιρτζίνια και Καλιφόρνια να βυθιστούν, το Οκλαχόμα να ανατραπεί και το Αριζόνα να γίνει κομμάτια. Αλλα τέσσερα θωρηκτά είχαν σοβαρές ζημιές και έντεκα μικρότερα σκάφη είχαν καταστραφεί. Ακόμη, 247 αεροσκάφη είχαν καταστραφεί, πριν απογειωθούν. Περισσότεροι από 2.300 Αμερικανοί ήταν νεκροί στο λιμάνι. Αλλοι 1.500 ήταν τραυματίες. Οι ιαπωνικές απώλειες ήταν μόλις 28 αεροπλάνα.

Το αμερικανικό ναυτικό είχε υποστεί τη μεγαλύτερη ήττα της ιστορίας του.

Ο Ναγκούμο αποφάσισε να μην διακινδυνεύσει τρίτη επίθεση. Το αποτέλεσμα ήταν να γλυτώσουν οι αποθήκες καυσίμων και το μεγαλύτερο μέρος των εγκαταστάσεων του Ναυστάθμου του Περλ Χάρμπορ. Ακόμη πιο σημαντικό, τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα, εκτελούσαν ασκήσεις στα ανοιχτά, οπότε δεν υπέστησαν καμιά ζημιά. Εντός έξι μηνών, αυτά τα αεροπλανοφόρα, μαζί με πολλά επισκευασμένα πλοία, θα πολεμούσαν με μεγάλη επιτυχία εναντίον των Ιαπώνων στη θάλασσα των Κοραλλίων και στο Μιντγουέι.

Οι Ιάπωνες είχαν κάνει λάθος. Η ήττα στο Περλ Χάρμπορ δεν ανάγκασε τους Αμερικανούς να απομονωθούν. Αντιθέτως ένωσε τη χώρα. Ο Πρόεδρος Φράνκλιν Ρούζβελτ περιέγραψε την επίθεση ως «ημέρα ντροπής», όταν την επομένη ο ίδιος και το Κογκρέσο ανακοίνωσαν ότι οι ΗΠΑ είχαν κηρύξει πόλεμο εναντίον της Ιαπωνίας. Η κραυγή «Θυμηθείτε το Περλ Χάρμπορ», προστέθηκε στο «Θυμηθείτε το Αλαμο» και στο «Θυμηθείτε το Μέιν», ώστε να ενώσει όλους τους Αμερικανούς, για να δώσουν τη μεγαλύτερη στρατιωτική μάχη της ιστορίας τους.

Το Περλ Χάρμπορ αξίζει αναμφισβήτητα μια θέση μεταξύ των σημαντικότερων μαχών. Μπορεί ο πόλεμος ΗΠΑ – Ιαπωνίας να διαρκούσε περισσότερο, αλλά η Ιαπωνία ήταν καταδικασμένη σε ήττα.

Η αιφνιδιαστική επίθεση των Ιαπώνων στο Περλ Χάρμπορ τρομοκράτησε τόσο πολύ τους Αμερικανούς, που άρχισαν να κυκλοφορούν διάφορες φήμες: ότι ο Ρούζβελτ είχε προειδοποιηθεί για την επίθεση, ότι οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών γνώριζαν επίσης, και ότι ο Γουίνστον Τσόρτσιλ είχε προειδοποιήσει τον Ρούζβελτ, γιατί οι αποκρυπτογράφοι του είχαν υποκλέψει ιαπωνικά μηνύματα.

Το υπόβαθρο αυτών και άλλων φημών είναι απλό. Οι Αμερικανοί δεν μπορούσαν να πιστέψουν ότι οι «κατώτεροι» Ανατολίτες ήταν ικανοί να πραγματοποιήσουν μια τόσο επιτυχημένη επιχείρηση.

Το γεγονός παραμένει ότι η επίθεση στο Περλ Χάρμπορ επέσπευσε τη συμμετοχή των ΗΠΑ στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, δίνοντας τη σπίθα που μετατράπηκε σε μια από τις μεγαλύτερες φλόγες της ιστορίας.

(Πηγή: ΟΙ 100 ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ ΜΑΧΕΣ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΕΠΟΧΩΝ, M. Lee Lanning, Εκδ. Ενάλιος)