Το νησί της Αγίας Ελένης είναι βροχερό και ανεμοδαρμένο, βαθιά μέσα στον Νότιο Ατλαντικό Ωκεανό. Το χρησιμοποιούσαν οι Βρετανοί ως προκεχωρημένο φυλάκιο. Σ’ αυτόν τον τόπο ο Ναπολέων Α’ της Γαλλίας πέρασε περίπου έξι χρόνια εξόριστος και εκεί πέθανε στις 5 Μαΐου του 1821. Αλλά ποια ήταν η αιτία του θανάτου του;

Δεν πέρασε πολύς χρόνος από τη στιγμή που άρχισαν οι φήμες ότι ο Ναπολέων δεν είχε πεθάνει από φυσικά αίτια. Αλλωστε ήταν μόλις στις αρχές της πεντηκοστής του δεκαετίας, και τόσο η γαλλική συνοδεία όσο και οι Βρετανοί φρουροί του, είχαν πολλά να κερδίσουν από τον θάνατό του: θα μπορούσαν να επιστρέψουν στα σπίτια τους. Υπήρχε, λοιπόν, ο ισχυρισμός ότι μακροχρόνιες χορηγίες αρσενικού ή στρυχνίνης τον είχαν σκοτώσει. Οι Γάλλοι κατηγόρησαν τους Βρετανούς ότι είχαν εκδικηθεί εσκεμμένα τον Ναπολέοντα για τον μακροχρόνιο πόλεμο στον οποίον είχε υποβάλει τη Βρετανία και την Ευρώπη. Αυτό μοιάζει απίθανο. Ο σερ Χάντσον Λόου, κυβερνήτης της Αγίας Ελένης, ακολουθούσε αυστηρά και χωρίς παρέκκλιση το γράμμα των εντολών που είχε λάβει, και δεν διέθετε την πρωτοβουλία να διαπράξει φόνο από μόνος του. Οι υφιστάμενοί του, πολίτες και στρατιωτικοί, ήσαν διορισμένοι για μικρό χρονικό διάστημα και επέστρεφαν στα σπίτια τους όταν αυτό το διάστημα ολοκληρωνόταν. Αυτό δεν ίσχυε για τους Γάλλους που μοιράζονταν την εξορία του Ναπολέοντα. Αυτοί είχαν την υποχρέωση, εξαιτίας της πίστης τους στον αυτοκράτορα, να μείνουν στο νησί της Αγίας Ελένης και να τον υπηρετήσουν μέχρι το τέλος. Αλλά, όλη η συνοδεία του Ναπολέοντα ήταν τόσο πιστή σ’ αυτόν, ώστε είναι αδύνατον να βρεθεί ένα ύποπτος δολοφονίας ανάμεσά τους. Οι κατηγορίες εναντίον του στρατηγού Μοντολόν, που ήταν ένας από τους παλιούς συντρόφους του Αυτοκράτορα και είχε διαπληκτιστεί μαζί του, δεν στηρίζονται από σοβαρά στοιχεία. Οι διαφωνίες ανάμεσα στους εξόριστους και κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες ήσαν αναμενόμενες και δεν είναι αυτές καθαυτές ενδεικτικές για τη διάπραξη φόνου. Υπάρχουν στοιχεία που παρουσιάστηκαν πρόσφατα, σύμφωνα με τα οποία ο Μοντολόν ή ένας από τους βοηθούς του δολοπλοκούσε μαζί με τον Κάρολο, τον διάδοχο του γαλλικού θρόνου, για τον φόνο του Ναπολέοντα. Τα στοιχεία όμως είναι αδύναμα και περιστασιακά. Ο Μοντολόν ίσως να ήθελε να επιστρέψει στη Γαλλία, αλλά εάν θα επέλεγε την προδοσία και τη δολοφονία για να το πετύχει αυτό μοιάζει πολύ απίθανο.

Η νεκροψία διενεργήθηκε από Βρετανούς και από Γάλλους γιατρούς που διαφώνησαν ως προς τα αίτια του θανάτου. Οι Γάλλοι γιατροί ισχυρίσθηκαν ότι η υγεία του Ναπολέοντα υπονομεύθηκε από τη διαμονή του σε έναν τόσο ανθυγιεινό τόπο, και επεσήμαναν το γεμάτο έλκη στομάχι του. Οι Βρετανοί γιατροί επέμειναν ότι ήταν στομαχικός καρκίνος, για τον οποίο το κλίμα της Αγίας Ελένης και οι συνθήκες κράτησής του δεν μπορούσαν να ευθύνονται. Η ανακάλυψη, με τη βοήθεια των σύγχρονων μεθόδων ανάλυσης, ιχνών αρσενικού σε μια τούφα μαλλιών του Ναπολέοντα δεν έχει βοηθήσει σε ό,τι αφορά αυτό το θέμα. Η μόλυνση από αρσενικό μπορεί να συμβεί τόσο πριν όσο και μετά τον θάνατο και, οπωσδήποτε, οι τοίχοι στο δωμάτιο του Ναπολέοντα περιείχαν αρσενικό εξαιτίας της κολλητικής ουσίας της ταπετσαρίας. Μοιάζει αρκετά σαφές ότι ο Ναπολέων πέθανε από κάποιο είδος στομαχικού προβλήματος, είτε ήταν καρκίνος είτε βαριά μορφή έλκους. Οσοι ισχυρίζονταν κάτι διαφορετικό δεν μπόρεσαν μέχρι σήμερα να φέρουν σοβαρές αποδείξεις για τις κατηγορίες τους.

(Πηγή: Ανατρέποντας την Ιστορία, Εντ Ράινερ και Ρον ΣτάπλεΪ, Εκδ. Ενάλιος)