Η συντριπτική πλειοψηφία των αναγνωστών έχει παρακολουθήσει στην εξαιρετική ταινία «Braveheart» τα βασανιστήρια και τον θάνατο του σκοτσέζου πατριώτη Γουίλιαμ Γουάλας, αν και στις τελευταίες του στιγμές παρακολουθούμε κυρίως τις χαρακτηριστικές εκφράσεις του προσώπου του από τις επώδυνες δοκιμασίες, ενώ απλώς περιγραφικά ενημερωνόμαστε τι ακριβώς συνέβη έπειτα από τον μαρτυρικό θάνατό του το έτος 1305. Ετσι, μαθαίνουμε πως το κεφάλι του τοποθετήθηκε στη Γέφυρα του Λονδίνου και τα τέσσερα κομμάτια του σώματός του κρεμάστηκαν από ικριώματα στον βορρά και πιο συγκεκριμένα στο Νιουκάσλ, στο Μπέρικ, στο Περθ και στο Στέρλινγκ.

Τα γεγονότα που παρακολουθούμε δεν απέχουν και πολύ από την πρακτική της εποχής. Ο απαγχονισμός εφαρμοζόταν από τους Αγγλοσάξονες ήδη απ’ τον 5ο αιώνα. Από τότε που καθιερώθηκε ως επίσημος τρόπος εκτέλεσης, χρησιμοποιούσαν δοκάρια ειδικά φτιαγμένα γι’ αυτόν τον σκοπό ή ξύλινα ικριώματα σε σχήμα Γ. Μεσαιωνικές απεικονίσεις δείχνουν ότι το θύμα απλώς το έσπρωχναν από μια σκάλα που ήταν στηριγμένη στην κάθετη δοκό της αγχόνης. Ο μελλοθάνατος σφάδαζε για πολλά λεπτά, ακόμη και ώρες, καθώς στραγγαλιζόταν αργά από το ίδιο του το βάρος, εκτός αν βρισκόταν κάποιος πονόψυχος παριστάμενος που τον τραβούσε προς τα κάτω για να του σπάσει τον λαιμό και να τον γλιτώσει από την αγωνία του.

Μέχρι να κυριαρχήσουν οι αρχές και οι αξίες του Διαφωτισμού, ο απαγχονισμός υπήρξε ένα παρατεταμένο και σαδιστικό μαρτύριο. Μάλιστα, σύμφωνα με τις μαρτυρίες της εποχής, ο μελλοθάνατος έπρεπε να διαπομπευθεί συρόμενος στους δρόμους της πόλης και κατόπιν να κρεμαστεί. Αλλά λίγο πριν τον θάνατό του οι δήμιοι έκοβαν το σκοινί της κρεμάλας, τον κατέβαζαν και τον τοποθετούσαν επάνω σε ένα τελάρο. Του άνοιγαν την κοιλιά και του έβγαζαν έξω τα άντερά του μπροστά στα μάτια του. Εάν ο δήμιος ήταν ιδιαιτέρως εκπαιδευμένος, θα εξακολουθούσε να ζει, ενώ τα άντερά του θα καίγονταν σε μια παρακείμενη πυρά (!), την ώρα που θα αφαιρούσαν ζωντανή την καρδιά του απ’ το διαλυμένο σώμα. Μόνο τότε θα του επιτρεπόταν να πεθάνει και θα τον αποκεφάλιζαν.

Αυτά τα εφιαλτικά μαρτύρια επιφυλάσσονταν σε όποιον πρόδιδε το Στέμμα, αφού θεωρείτο ότι δεν αμφισβητούσε μονάχα τον βασιλιά του αλλά και τον ίδιο τον Θεό-ακόμη και τους συμπολίτες του. Αυτή υποτίθεται πως ήταν η λογική πίσω από τον τριπλό θάνατο που προέβλεπε η ποινή: στραγγαλισμό, ξεκοίλιασμα και αποκεφαλισμό. Πέραν του φριχτού σωματικού πόνου που συνεπαγόταν αυτή η τιμωρία, η κοινή γνώμη πανικοβαλλόταν μονάχα στην ιδέα ότι το σώμα που τεμαχιζόταν στερούσε από την ψυχή το τελευταίο, το οποίο και θα ήταν απαραίτητο αργότερα εν όψει της αιωνιότητας… Αυτή ήταν η θρησκευτική διάσταση του συγκεκριμένου μαρτυρίου.

 

Άρης Νόμπελης