Σε μια εποχή που ο φόβος και το στίγμα γύρω από το AIDS και την LGBTQ ταυτότητα ήταν διάχυτα, ο Louganis κράτησε τη διάγνωσή του μυστική μέχρι και χρόνια αργότερα.

Ο Γκρεγκ Λουγκάνις κατάλαβε ότι κάτι δεν πήγαινε καλά από τη στιγμή που τα πόδια του άφησαν το εφαλτήριο. Hταν 19 Σεπτεμβρίου1988 και ο αμερικανός δύτης που είχε κερδίσει δύο χρυσά στους προηγούμενους Ολυμπιακούς Αγώνες, αγωνιζόταν στα προκριματικά των Ολυμπιακών Αγώνων της Σεούλ. Αργότερα αφηγήθηκε στην Μπάρμπαρα Γουόλτερς του ABC ότι ήξερε ότι «θα ήταν κοντά, γιατί το ένιωθα στο ίδιο μου το σώμα. Αυτό που με απασχολούσε ήταν να μη χτυπήσω τα χέρια μου, οπότε βγήκα φαρδιά πλατιά ώστε να περάσει η σανίδα και να μην τη χτυπήσω. Αρχισα να βγαίνω από τη βουτιά και άκουσα αυτόν τον μεγάλο κούφιο γδούπο…».

Αυτός ο «μεγάλος κούφιος θόρυβος» ήταν το πίσω μέρος του κεφαλιού του Louganis, το οποίο συγκρούστηκε με τη σανίδα αφού το σώμα του είχε κάνει δυόμισι τούμπες και στη συνέχεια ξεδιπλώθηκε για να συναντήσει το νερό. Αφού ένας γιατρός έκανε τέσσερα ράμματα στο τραύμα του, ο Louganis μπόρεσε να επιστρέψει στον βατήρα και να ολοκληρώσει τον γύρο στην τρίτη θέση. Στη συνέχεια κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο και έγινε ο πρώτος άνδρας που κέρδισε δύο χρυσά ολυμπιακά μετάλλια τόσο στο αγώνισμα της αλτήρα όσο και στο αγώνισμα της πλατφόρμας κατάδυσης.

Αλλά αυτό που αρχικά φαινόταν να είναι μια απλή ιστορία επιστροφής έγινε πιο περίπλοκο όταν ο Louganis αποκάλυψε επτά χρόνια αργότερα ότι ήταν ομοφυλόφιλος και ότι είχε διαγνωστεί με HIV έξι μήνες πριν από τους Αγώνες του 1988.

Ορισμένοι επέκριναν το γεγονός ότι ο Louganis δεν είχε αποκαλύψει τη διάγνωσή του εκείνη την εποχή. «Νομίζω ότι ο Γκρεγκ είχε το δικαίωμα να μην πει σε κανέναν ότι ήταν οροθετικός, αλλά (θα έπρεπε) να είναι ειλικρινής και δίκαιος με τον γιατρό που τον περιέθαλψε. Ο γιατρός βρισκόταν σε κίνδυνο. Επρεπε να του το είχε πει», δήλωσε στους Los Angeles Times η αμερικανίδα ολυμπιονίκης Wendy Lucero, η οποία αγωνίστηκε στο αγώνισμα του άλματος μετά το αγώνισμα των ανδρών στη Σεούλ, μετά τη συνέντευξη του Louganis το 1995.

Ο ίδιος ο Louganis δήλωσε ότι ανησύχησε αμέσως, λέγοντας το1995 στη Walters ότι μόλις συνειδητοποίησε ότι είχε χτυπήσει το κεφάλι του, «δεν ήξερα αν είχα κοπεί ή όχι, αλλά ήθελα απλώς να κρατήσω το αίμα μέσα μου και να μην αφήσω κανέναν να το αγγίξει».

Αλλά αυτό ήταν το 1988, σε μια εποχή που η στάση απέναντι στο HIV/AIDS -και την ταυτότητα ΛΟΑΤΚΙ- έφτανε συχνά στην εχθρότητα.

1980s: AIDS και στίγμα LGTBQ

«Πρώτα απ’ όλα, η έννοια “ΛΟΑΤΚΙ” δεν υπήρχε καν το 1988», εξηγεί η Jennifer Brier, συγγραφέας του βιβλίου Infectious Ideas: U.S. Political Response to the AIDS Crisis και διευθύντρια Σπουδών Φύλου και Γυναικείων Σπουδών και Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόις στο Σικάγο. «Το 1988 είναι πριν από την ανάκτηση της λέξης “queer”, οπότε δεν θα υπήρχε καν το ακρωνύμιο LGBTQ το 1988».

Προσθέτει ότι «το 1988, υπάρχει η παραδοχή ότι οι ολυμπιονίκες απλώς δεν είναι ομοφυλόφιλοι… και στην τότε κουλτούρα εκείνη τη στιγμή, οι άνθρωποι με HIV δεν είναι νικητές χρυσών μεταλλίων – πεθαίνουν».

Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του1980, η χώρα βρισκόταν σε βαθιά κατάσταση φόβου γύρω από μια ασθένεια που πρόσφατα είχε πάρει διαστάσεις επιδημίας. Η ασθένεια που έγινε γνωστή ως AIDS είχε περιγραφεί για πρώτη φορά από τα Κέντρα Ελέγχου Ασθενειών σε ένα αμερικανικό ιατρικό περιοδικό μόλις το 1981. Το 1982, οι New York Times δημοσίευσαν την πρώτη τους πρωτοσέλιδη ιστορία για το AIDS. Και μόλις τον Σεπτέμβριο του 1985 ο πρόεδρος Ρόναλντ Ρέιγκαν ανέφερε δημοσίως τη λέξη AIDS. Μέχρι τότε η ασθένεια είχε γίνει κρίση δημόσιας υγείας.

Το 1986, ο C. Everett Koop, ο γενικός χειρουργός των ΗΠΑ υπό τον πρόεδρο Reagan, επέβλεψε την αποστολή ενός ενημερωτικού φυλλαδίου για το AIDS σε κάθε Αμερικανό, στο οποίο περιγράφονταν λεπτομερώς όλα όσα είχαν καταλάβει οι επιστήμονες μέχρι τότε για την ασθένεια. Ομως δεν υπήρχε ακόμη αποτελεσματική θεραπεία, οι άνθρωποι πέθαιναν κατά χιλιάδες και πολλοί Αμερικανοί πίστευαν λανθασμένα ότι επρόκειτο μόνο για μια «ασθένεια των ομοφυλόφιλων». Μέχρι το 1988, ο HIV/AIDS είχε ήδη μολύνει 82.362 άτομα και είχε σκοτώσει 61.816, σύμφωνα με το Ιδρυμα για την Ερευνα του AIDS.

«Δεν είναι ότι ο Γκρεγκ Λουγκάνις ενεργούσε σε κενό αέρος», λέει ο Μπράιερ. «Δεν υπάρχει κανένας τρόπος να κατανοήσουμε την απόφασή του να το κρατήσει μυστικό ως κάτι που αφορούσε μόνο αυτόν. Η πολιτική κουλτούρα, το κοινωνικό και υγειονομικό τοπίο ήταν πραγματικά τρομακτικό».

Ο φόβος και το στίγμα γύρω από το AIDS ήταν τόσο έντονα, στην πραγματικότητα, που έναν χρόνο πριν από τη μοιραία βουτιά του Louganis, οι κάτοικοι της πόλης Arcadia στη Φλόριντα προσπάθησαν να εμποδίσουν τρία νεαρά αδέλφια, τον Randy, τον Robert και τον Ricky Ray, να εγγραφούν στο τοπικό σχολείο επειδή ήταν θετικοί στον ιό HIV. Τα αδέρφια είχαν κολλήσει τον ιό HIV από μεταγγίσεις αίματος σε νεαρή ηλικία και οι κάτοικοι φοβούνταν ότι θα μπορούσαν να μολύνουν άλλους μαθητές. Ενας ομοσπονδιακός δικαστής ακύρωσε την απαγόρευση το 1987, αλλά στη συνέχεια η οικογένεια έχασε το σπίτι της σε μια… ύποπτη πυρκαγιά και αποφάσισε να μετακομίσει.

Οταν η διάγνωση ήταν «θανατική καταδίκη»

Την ίδια χρονιά, ο αμερικανός πιανίστας Λιμπεράτσε πέθανε από AIDS, αλλά ο γιατρός του αρχικά απέκρυψε το γεγονός ότι ο μουσικός είχε AIDS και αντ’ αυτού είπε στο κοινό ότι πέθανε από καρδιακή ανακοπή. «Το στίγμα γύρω από το AIDS ήταν τόσο ισχυρό που υπήρχε ακόμη και μετά τον θάνατο», λέει ο Ronald O. Valdiserri, ειδικός σε θέματα AIDS και επιδημιολόγος στο Πανεπιστήμιο Emory, ο οποίος ήταν επικεφαλής της πρόληψης του HIV/STD στα Κέντρα Ελέγχου Ασθενειών κατά τη δεκαετία του 1980.

«Υπήρχε επίσης μια αίσθηση ματαιότητας», προσθέτει ο Valdiserri. «Οι περισσότεροι άνθρωποι που είχαν μολυνθεί με τον ιό HIV εκείνη την εποχή υπέθεταν ότι η λοίμωξη θα τους σκότωνε». Ο Louganis πίστευε επίσης ότι η διάγνωσή του ήταν «μια θανατική καταδίκη», λέγοντας στο ESPN το 2016: «Είχα την εντύπωση ότι «Λοιπόν, θα μαζέψω τα πράγματά μου και θα πάω σπίτι μου και θα κλειδωθώ στο σπίτι μου και θα περιμένω να πεθάνω».

Ο Greg Louganis χτυπάει το κεφάλι του στον βατήρα κατάδυσης στο αγώνισμα των 3 μέτρων κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του 1988 στη Σεούλ της Νότιας Κορέας. Ο Louganis κέρδισε το χρυσό μετάλλιο.

Ο προπονητής του Louganis, Ron O’Brien, γνώριζε για τη διάγνωση του Louganis, αλλά πίστευε ότι αν η Ολυμπιακή Επιτροπή γνώριζε ότι ένας αθλητής είχε HIV, δεν θα του επιτρεπόταν να αγωνιστεί. Ο O’Brien πίστευε επίσης ότι η φύση των καταδύσεων δεν εγκυμονούσε κινδύνους για τους άλλους αθλητές. Μετά το ατύχημα, ο Louganis ήταν «εμβρόντητος» και αβέβαιος για το τι έπρεπε να κάνει.

«Αυτό ήταν ένα απίστευτα φυλασσόμενο μυστικό», εξήγησε ο Louganis στη Walters. «Θα μπορούσε να ρίξει ολόκληρο τον ανταγωνισμό σε κατάσταση συναγερμού». Ο Louganis και ο προπονητής του αποφάσισαν ότι το ατύχημά του δεν αποτελούσε κίνδυνο για τους άλλους. Η μεγαλύτερη ανησυχία, είπε ο Louganis, ήταν όταν ένας ολυμπιακός γιατρός έραψε τις πληγές του Louganis χωρίς να φοράει γάντια. Αλλά ο γιατρός αυτός, ο James Puffer, δήλωσε αργότερα στους New York Times ότι δεν ανησυχούσε, καθώς μελέτες είχαν δείξει ότι η μετάδοση ήταν εξαιρετικά σπάνια, ακόμη και στο άθλημα επαφής του ποδοσφαίρου.

Τελικά, κανένας από τους αγώνες δεν επηρεάστηκε και ο Louganis παραμένει ένας από τους πιο γνωστούς δύτες στον κόσμο. Εισήχθη στο Διεθνές Πάνθεον της Κολύμβησης το 1993. Εμφανίστηκε επίσης (καθυστερημένα) σε ένα κουτί δημητριακών «Wheaties» το 2016.

Χάρη στη βοήθεια των αποτελεσματικών φαρμάκων και της θεραπείας, καθώς και στις προόδους στα δικαιώματα των LGTBQ, μερικές δεκαετίες αργότερα, ο Louganis ήταν υγιής με μη ανιχνεύσιμα επίπεδα HIV και οι προοπτικές του μεταμορφώθηκαν. «Είναι απίστευτο», δήλωσε στο Time το 2015, «ποτέ δεν ονειρεύτηκα ότι αυτή η μέρα θα ήταν δυνατή».

Οσον αφορά το ατύχημα του 1988, ο Louganis δήλωσε ότι πιστεύει ότι η προσοχή που τράβηξε κατά τη διάρκεια του ατυχήματος και στη συνέχεια μετά την αποκάλυψή του το 1995 μπορεί -σε κάποιο επίπεδο- να βοήθησε να προωθηθεί η αποδοχή των Αμερικανών απέναντι στους ανθρώπους με HIV.

Οπως είπε στη Walters το 1995, «Κάποιοι άνθρωποι δεν πιστεύουν ότι το AIDS έχει αγγίξει τη ζωή τους. Πολλοί άνθρωποι με είδαν στους Ολυμπιακούς Αγώνες και με επευφημούσαν. Ετσι, όλοι αυτοί οι άνθρωποι δεν μπορούν να πουν ότι δεν έχουν επηρεαστεί από το AIDS».