Μυστήριο καλύπτει τη δολοφονία του Γκριγκόρι Ρασπούτιν το 1916. Αυτού του αυτοαποκαλούμενου μοναχού, του απεριποίητου και έκλυτου, του παραδομένου στα σεξουαλικά όργια και στο ποτό, φίλου ωστόσο της Τσαρίνας και βασικού συμβούλου του Τσάρου Νικολάου Β’, τις παραμονές της Ρωσικής Επανάστασης του 1917. Ποια είναι η αλήθεια πίσω από αυτές τις αντικρουόμενες ιστορίες;

Τη δεκαετία του 1920, στο Λονδίνο εκδικάστηκε μια μήνυση από τον δικαστή Εϊβορι με τον Λόρδο Πάτρικ Χέιστινγκς να καταθέτει υπέρ του ενάγοντος. Τη μήνυση είχε κάνει ο Πρίγκηπας Γιουσούποφ εναντίον της αμερικανικής κινηματογραφικής εταιρείας Metro-Goldwyn-Mayer, για μια ταινία που είχε γυρίσει η εταιρεία με θέμα τον Ρασπούτιν. Σε αυτή την ταινία, ο Ρασπούτιν φερόταν ως εραστής της Πριγκίπισσας Γιουσούποφ, ισχυρισμός που η Πριγκίπισσα και ο σύζυγός της αρνήθηκαν με κάθε μέσον. Το Πριγκιπικό ζευγάρι ήταν εντυπωσιακό κατά τη διάρκεια της κατάθεσής του και κατόρθωσε να κερδίσει αποζημίωση της τάξεως των 25.000 λιρών Βρετανίας. Ελεύθερος από οποιασδήποτε απειλή δίωξης στη Βρετανία μετά τη Ρωσική Επανάσταση των Μπολσεβίκων, ο Γιουσούποφ, όταν ρωτήθηκε ευθέως από τον συνήγορό του, απάντησε: «Ναι, εγώ σκότωσα τον Ρασπούτιν. Ηταν καθήκον μου και αυτό έκανα».

Διηγήθηκε, πως μια ομάδα Ρώσων ευγενών, ήταν θορυβημένοι από την επιρροή του Ρασπούτιν επί της Τσαρίνας – που φαίνεται πως ήταν πεπεισμένη πως μόνο αυτός ήταν ικανός να θεραπεύσει την αιμοφιλία του γιου της. Ανησυχώντας μήπως οι ανεύθυνες αποφάσεις και τρελές πράξεις του Ρασπούτιν στη Ρωσία οδηγούσαν τη χώρα στο δρόμο της καταστροφής, αποφάσισε τον Δεκέμβριο του 1916 να τον δολοφονήσει. Το έργο αυτό δεν ήταν εύκολο. Οι δεισιδαιμονίες που τον ακολουθούσαν έλεγαν ότι το υποψήφιο θύμα ήταν άτρωτο στο δηλητήριο, και οι σφαίρες δεν ήταν δυνατόν να το τραυματίσουν. Παρ’ όλα αυτά, τον προσκάλεσαν στο παλάτι Μόικα του Πρίγκηπα, σε ένα όργιο οινοποσίας, που άρεσε πολύ στον Ρασπούτιν.

Οταν έφτασε ο Ρασπούτιν στο παλάτι, η μουσική έπαιζε πολύ δυνατά, υποτίθεται για τη δική του διασκέδαση, ενώ ήταν για να μην ακουσθούν οι ήχοι της πάλης που θα ακολουθούσε. Ο οικοδεσπότης τον οδήγησε σε ένα δωμάτιο του κάτω ορόφου και του πρόσφερε γλυκά που πολύ του άρεσαν. Τα γλυκά όμως, ήταν διαποτισμένα με τόσο κυάνιο, ικανό να σκοτώσει μια ντουζίνα άντρες. Ο Ρασπούτιν τα καταβρόχθισε χωρίς να πάθει τίποτα. Αποθαρρυμένος ο Γιουσούποφ, άρπαξε ένα πιστόλι και το άδειασε πάνω στο θύμα του, αλλά ο Ρασπούτιν παρέμεινε όρθιος και όρμησε ακάθεκτος πάνω στον Πρίγκηπα. Οταν τελικά έπεσε, ο Γιουσούποφ τον χτύπησε μέχρι θανάτου με μια ράβδο. Στη συνέχεια, οι σύντροφοι συνωμότες τον βοήθησαν να πετάξει το πτώμα στον παγωμένο ποταμό Νέβα. Οταν ανακαλύφθηκε το πτώμα, υπήρχε νερό μέσα στους πνεύμονες. Ο Ρασπούτιν δεν είχε πεθάνει, αλλά είχε πνιγεί βυθισμένος στο παγωμένο νερό.

Ενδεχομένως, εξαιτίας του μίσους όλων εναντίον του Ρασπούτιν, η τιμωρία που επέβαλε ο Τσάρος στον Γιουσούποφ, ήταν απλώς να τον εξορίσει στο κτήμα του στην ύπαιθρο της Ρωσίας.

Η μαρτυρία του Γιουσούποφ έκανε αίσθηση στη Βρετανία, γιατί οι Μπολσεβίκοι θα θεωρούσαν πατριωτική την πράξη του αν και οι Βρετανοί ήταν μάλλον απίθανο να τον παραδώσουν σ’ αυτούς. Η ιστορία ήταν τόσο παράξενη, που διαδόθηκε γρήγορα από τον τύπο και τα πρακτικά της δίκης υπάρχουν ακόμα.

Ομως, ήταν η πραγματική αλήθεια; Τα αρχεία της αστυνομίας που αποκαλύφθηκαν πρόσφατα από τον Μπράιαν Μόιναχαν, έναν δημοσιογράφο και ιστορικό που βρήκε τυχαία τα σχετικά χαρτιά, διηγούνται μια διαφορετική ιστορία σχετικά με τη δολοφονία του Ρασπούτιν, όπως επίσης αναφέρει και η πρόσφατη βιογραφία του. Τον προσέλκυσαν στο παλάτι, όπου συνάντησε πόρνες. Μασκοφόροι άντρες εμφανίστηκαν από το παλάτι μετά από δυο ώρες, και όχι τέσσερις όπως ισχυρίστηκε ο Γιουσούποφ, ότι ήταν ο χρόνος που χρειάστηκε για να σκοτώσουν το θύμα τους. Οι μασκοφόροι κουβάλησαν ένα πτώμα, το οποίο έριξαν μέσα στο ποτάμι. Τα αρχεία δείχνουν ότι ο Ρασπούτιν πέθανε από τους πυροβολισμούς. Η ιατροδικαστική έρευνα δεν ανακάλυψε ίχνη δηλητηρίου.

Ο Γιουσούποφ που πέθανε το 1967, ποτέ δεν αναίρεσε την ιστορία του, σχετικά με τη δολοφονία του Ρασπούτιν, αν και κατά καιρούς άλλαζε μερικές λεπτομέρειες. Κανείς ποτέ δεν επιχείρησε να αντικρούσει την εκδοχή του ως προς τα γεγονότα, αλλά ο Μόιναχαν λέει πως η αληθινή ιστορία είναι πολύ πιο γήινη: «Τα αρχεία δείχνουν ότι ο μύθος του άτρωτου ήταν ψεύτικος, και διαιωνίσθηκε από εκείνους που τον σκότωσαν».

(Πηγή: Ανατρέποντας την Ιστορία, Συγγρ. Ε. Ράινερ και Ρον Στάνλεϊ, Εκδ. ΕΝΑΛΙΟΣ)