Η αρχιτεκτονική των κτηρίων στην Ιαπωνία είναι προσαρμοσμένη στο τεκτονικό περιβάλλον της. Το παραδοσιακό ιαπωνικό σπίτι είναι ουσιαστικά ένα ξύλινο πλαίσιο με στέγη, σχεδιασμένο να ακολουθεί την κίνηση των σεισμών και όχι να συμπεριφέρεται σαν δέντρο που λυγίζει από τον αέρα. Θα γκρεμιστεί μόνο όταν ο σεισμός είναι υπερβολικά ισχυρός. Οι εξωτερικοί τοίχοι έχουν αντικατασταθεί από συρόμενα πατζούρια, ενώ τα εσωτερικά συρόμενα χωρίσματα είναι κατασκευασμένα από χαρτί. Παραδοσιακά, οι εσωτερικοί χώροι στην Ιαπωνία δεν συνδυάζονται με μεγάλα έπιπλα ή βαριά έργα τέχνης κρεμασμένα στους τοίχους. Ετσι, ο κίνδυνος τραυματισμού από αντικείμενα που πέφτουν ή από έπιπλα είναι μικρός.

Κατασκευασμένα από ξύλο, με ψάθινα χαλιά τατάμι για πατώματα, και στέγη από κεραμίδια, σανίδια ή άχυρο, το μόνο πράγμα στο οποίο δεν αντέχουν τα παραδοσιακά σπίτια της Ιαπωνίας είναι η φωτιά. Και αυτός είναι ο ατυχής συνδυασμός που έπρεπε να κάνουν οι Ιάπωνες. Αν και είναι απίθανο να σκοτωθείς γιατί σε καταπλάκωσε μια σιφονιέρα, μπορεί να γίνεις στάχτη από κάποια φωτιά που ενδέχεται να προκληθεί από τον σεισμό.

Το 1923, η Ιαπωνία είχε ήδη διανύσει πάνω από μισό αιώνα εκσυγχρονισμού. Στο κέντρο του Τόκιο ορθώνονταν περήφανα αρκετά κτήρια δυτικού στυλ, χτισμένα με τούβλα, μπετόν και πέτρα, μεταξύ των οποίων το σχεδιασμένο από τον Φρανκ Λόιντ Ράιτ (1867-1959) ξενοδοχείο Imperial, ο κεντρικός σιδηροδρομικός σταθμός, το κεντρικό ταχυδρομείο και το αρχηγείο της μητροπολιτικής αστυνομίας. Πολλές από τις γειτονιές της πόλης και τα προάστια, όμως, χαρακτηρίζονταν από ένα πιο παραδοσιακό ιαπωνικό στυλ, όπως αυτό που βλέπουμε ακόμη και σήμερα στις ιστορικές γειτονιές του Κιότο, το οποίο έχει διατηρήσει ένα μέρος του προπολεμικού χαρακτήρα του, επειδή ήταν μία από τις ελάχιστες πόλεις της Ιαπωνίας που δεν καταστράφηκε από τους εμπρηστικούς βομβαρδισμούς του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου.

Η σεισμική δόνηση των 7,9 βαθμών της κλίμακας ΜΜS, σημειώθηκε λίγο πριν από το μεσημέρι της 1ης Σεπτεμβρίου 1923, την ώρα που πολλοί άνθρωποι μαγείρευαν το μεσημεριανό γεύμα τους σε ανοιχτές φωτιές και τζάκια. Ο σεισμός προκάλεσε ζημιές και γκρέμισε πολλά κτήρια, αλλά ο υψηλός φόρος αίματος, με τους 130.000 νεκρούς και τους 40.000 αγνοούμενους, που δεν βρέθηκαν ποτέ, οφειλόταν στις επακόλουθες φωτιές, τις οποίες τροφοδότησαν οι δυνατοί άνεμοι ενός τροπικού κυκλώνα, που έπληξε την πόλη ταυτόχρονα με τον σεισμό. Οι επιστήμονες εικάζουν ότι υπήρχε κάποια σύνδεση μεταξύ σεισμού και κυκλώνα, με την ξαφνική μείωση της πίεσης από το τεράστιο ωστικό κύμα να προκαλεί τη θύελλα.

Ο σεισμός και η πύρινη λαίλαπα δεν μετέτρεψαν μόνο το Τόκιο σε καρβουνιασμένα ερείπια, αλλά κατέστρεψαν και το γειτονικό λιμάνι της Γιοκοχάμα. Οι κατολισθήσεις και ένα τσουνάμι 10 μέτρων ευθύνονταν για τις πολλές χιλιάδες επιπλέον νεκρούς στην περιοχή του Κάντο. Πολλοί άνθρωποι δεν μπόρεσαν να ξεφύγουν από τον πύρινο κλοιό και κάηκαν ζωντανοί στους υπαίθριους χώρους όπου κατέφυγαν για να προστατευθούν από τους μετασεισμούς. Αλλοι, κόλλησαν στη άσφαλτο που έλιωσε από τις καυτές φλόγες.

Και σαν να μην έφταναν οι τραγικές απώλειες ζωών και περιουσιών, οι σαστισμένοι σεισμοπαθείς στράφηκαν εναντίον των εθνικών μειονοτήτων στο Τόκιο και τη Γιοκοχάμα, κυρίως τους Κορεάτες και τους Κινέζους της Ιαπωνίας, τους οποίους κατηγόρησαν ως σαμποτέρ. Η Κορέα είχε γίνει αποικία της Ιαπωνίας το 1910 και η σχέση των δύο χωρών ήταν πάντα πολύ τεταμένη.

Οι Ιάπωνες πολίτες κορεατικής καταγωγής, δεν διέφεραν σε τίποτε από τους βέρους Ιάπωνες γείτονές τους, παρά μόνον στα ονόματά τους και τις διακρίσεις που υπέμεναν. Οχλοι, συχνά με τη στήριξη της αστυνομίας και του στρατού που, υποτίθεται, θα προστάτευαν τις πολλές χιλιάδες πολιτών κορεατικής καταγωγής, επιτέθηκαν σε όσους θεωρούσαν Κορεάτες.

Αφού η κυβέρνηση εξέτασε για λίγο το ενδεχόμενο να εγκαταλείψει το Τόκιο και να μεταφέρει την πρωτεύουσα σε ασφαλέστερη, λιγότερο σεισμογενή περιοχή, τελικά η πόλη ανοικοδομήθηκε, με πολλά προάστια και γειτονιές να αποτελούνται από ξύλινα σπίτια, όπως και πριν.

Ομως το νέο Τόκιο έγινε στάχτη ξανά, στη διάρκεια του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, από εμπρηστικές βόμβες και φωτιές που έβαλε, αυτή τη φορά, ανθρώπινο χέρι.

*Σεισίχθων: Μία από τις ονομασίες του Θεού Ποσειδώνα, ως Θεού των σεισμών

(Πηγή: ΟΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, Eric Chaline, Εκδ. Κλειδάριθμος)