Το τελευταίο διάστημα γίνεται εκτεταμένα λόγος για το νέο, υπό ψήφιση, νόμο της συνεπιμέλειας. Ένα καινοτόμο νομοθέτημα που καλείται να φέρει αλλαγές στο οικογενειακό δίκαιο που ισχύει ήδη από το 1983.

Σκοπός του νομοθέτη είναι να έχουν οι γονείς ίσα δικαιώματα και στόχος να έχουν τα παιδιά ίσο χρόνο με τους δύο γονείς.

Τι είναι η επιμέλεια κατά τον Αστικό Κώδικα : Η επιμέλεια του τέκνου περιλαμβάνει ιδίως την ανατροφή, την επίβλεψη την μόρφωση και την εκπαίδευση του, καθώς και τον προσδιορισμό του τόπου διαμονής του.

Με το ισχύον νομικό πλαίσιο το Δικαστήριο δύναται να αναθέσει την άσκηση της επιμέλειας και στους δύο γονείς. Μέχρι σήμερα όμως, η ανάθεση της επιμέλειας στους πατεράδες ή και στους δύο γονείς είναι απειροελάχιστες, περί το 5-7%.

Στην πράξη η άσκηση της επιμέλειας από τον ένα γονέα έφερνε τον άλλο γονέα σε μειονεκτική θέση αναφορικά με την ανατροφή του παιδιού, την μόρφωση του, την επικοινωνία, τις επισκέψεις αλλά και τον τόπο κατοικίας. Πολλά τα παραδείγματα αλλά και οι αντιδικίες μεταξύ των πρώην συζύγων και γονιών για την επιλογή του σχολείου, τις δραστηριότητες των παιδιών ή την μετεγκατάστασή του σε άλλη πόλη από αυτή που ζει ο ένας γονέας. Μέχρι σήμερα αυτές οι αποφάσεις λαμβάνονται από το γονιό που έχει την επιμέλεια. Πολλές οι πραγματικές καταστάσεις και τα αδιέξοδα όταν ο γονιός που ασκεί την επιμέλεια αποφάσιζε να μετακομίσει εκτός του νομού κατοικίας του άλλου γονιού και να τον αποκλείσει ουσιαστικά από την επικοινωνία με το παιδί του.

Με βάση την αρχή της ίσης μεταχείρισης των γονέων και των φύλων το νέο νομοθέτημα στοχεύει στον εκσυγχρονισμό των διατάξεων του οικογενειακού δικαίου ώστε να διασφαλίζεται το πραγματικό συμφέρον του παιδιού που είναι η διαμονή, η επικοινωνία και η επαφή και με τους δύο γονείς ώστε να διαμορφώσει ολοκληρωμένη προσωπικότητα και να έχει τα πρότυπα και των δύο φύλων στην ανάπτυξη της προσωπικότητας του. Θα εξαιρούνται από τον θεσμό και δεν θα χορηγείται συνεπιμέλεια στις περιπτώσεις που συντρέχει κακοποίηση, ενδοοικογενειακή βία και γενικά σε ό,τι αντιβαίνει στο πραγματικό συμφέρον του παιδιού.

Ας δούμε όμως, τι μεταξύ άλλων, προβλέπει το σχέδιο νόμου που όλοι ευελπιστούμε να λύσει τα προβλήματα και όχι να δημιουργήσει νέα ή να επιτείνει τα ήδη υπάρχοντα:

Για τα τέκνα που έχουν γεννηθεί σε γάμο ή ελεύθερη ένωση (αρ. 1513 ) διατυπώνεται ο κανόνας ότι, στην περίπτωση διαζυγίου ή ακύρωσης του γάμου, όταν ρυθμίζεται η άσκηση της γονικής μέριμνας από το δικαστήριο, κανένας γονέας δεν μπορεί ν’ αποκλειστεί από την γονική μέριμνα, επιμέλεια και φροντίδα του τέκνου χωρίς την θέληση του παρά μόνο για τους λόγους που προβλέπονται στο άρθρο 1532 Α.Κ.

Για τα παιδιά εκτός γάμου εφαρμόζεται ότι και για τα παιδιά εντός γάμου, από την εκούσια ή δικαστική αναγνώριση τους και μετά.

Η επιμέλεια του προσώπου (1518 ΑΚ) δεν περιλαμβάνει τον προσδιορισμό της κατοικίας γιατί αυτή καθορίζεται από το νέο άρθρο 1519 και είναι ο τόπος της τελευταίας κοινής κατοικίας των γονέων. Έτσι εάν ο τελευταίος τόπος κατοικίας ήταν η Αττική, νόμιμη κατοικία του τέκνου είναι η Αττική. Το γεγονός ότι ένας εκ των δύο γονέων μετακομίζει σε άλλη πόλη δεν μεταβάλει την νόμιμη κατοικία του τέκνου, εκτός αν υπάρχει αντίθετη έγγραφη συμφωνία των γονέων ή δικαστική απόφαση.

Στον τόπο της νόμιμης κατοικίας το τέκνο διαβιώνει ίσο χρόνο και με τους δύο γονείς και σε καμία περίπτωση όχι λιγότερο από το 1/3 ή το 50% του συνολικού χρόνου στον οποίο περιλαμβάνονται και οι διανυκτέρευσες με καθένα από αυτούς. Έτσι και οι δύο γονείς μπορεί να συμφωνήσουν 20 % ο ένας και 80 % ο άλλος αλλά με δικαστική απόφαση κανένας γονέας δεν μπορεί να έχει χρόνο λιγότερο από το παραπάνω ποσοστό του συνολικού χρόνου του παιδιού συμπεριλαμβανομένων των διανυκτερεύσεων.

Η προσωπική επικοινωνία (1520 ΑΚ) δεν είναι πλέον μόνο δικαίωμα αλλά και υποχρέωση και ο κάθε γονέας οφείλει να τη διευκολύνει ανά πάσα στιγμή αλλά ιδίως όταν το τέκνο διαμένει μαζί του

Επιπλέον, η νομοπαρασκευαστική επιτροπή εξετάζει να εισαγάγει στο νομοσχέδιο τον θεσμό του οικογενειακού διαμεσολαβητή, ο οποίος -μόνο όταν απαιτείται- θα αναλαμβάνει να διατηρεί τις ισορροπίες για τις παραπάνω νέες ρυθμίσεις του νομοσχεδίου.

Πόσο εύκολες, όμως, είναι όλες αυτές οι αλλαγές και πώς μπορούν να λειτουργήσουν στην πράξη;

Πόσο πρόθυμοι και κυρίως πόσο έτοιμοι  είναι δύο άνθρωποι που έζησαν καυγάδες και εντάσεις, έφτασαν από την αγάπη στη αδιαφορία ή το μίσος, κουβαλάνε θυμό, θλίψη ενοχή απόρριψη να ασκήσουν συν -επιμέλεια, να συν-εργαστούν να συν-υπάρξουν.
Πως μπορούμε να ζητάμε από τους ανθρώπους να ξεπεράσουν τα συναισθήματά τους. Να γίνουν λογικοί, ορθολογιστές και να βάλουν το συμφέρον των παιδιών πάνω από τα δικά τους βιώματα;

Και κυρίως, μέσω ποιων μηχανισμών κοινωνικής στήριξης (παιδοψυχολόγων, κοινωνικών λειτουργών κ.λπ.) βοηθάει η Πολιτεία αυτούς τους ανθρώπους να ξεπεράσουν όσα τους χώρισαν και να παραμείνουν επιτυχημένοι σύν-τροφοι των παιδιών τους ;

Πολλές οι αντιδράσεις και οι προβληματισμοί ένθεν κακείθεν και όχι αδίκως. Κάθε περίπτωση διαζυγίου και επιμέλειας είναι ξεχωριστή και χρήζει ιδιαίτερης προσοχής και κατευθυντήριων γραμμών. Ευελπιστούμε, πέρα από τα νομοθετήματα να υπάρξει ουσιαστική βοήθεια από την πλευρά της Πολιτείας προς την κατεύθυνση της συναινετικής επίλυσης διαφορών.

Πέννυ Μολφέτα
Δικηγόρος-Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια