Μωραίνει ο Αλλάχ!…

ΣΥΡΙΑ, κάποτε και τώρα. Με την προσωπική μαρτυρία του ταξιδευτή Κώστα Γλύστρα.

Όσο περισσότερο ταξιδεύει κανείς, τόσο πιο απαιτητικός για συγκινήσεις γίνεται, εξοκέλλοντας συχνά στα χωράφια της αδιαφορίας, λόγω ανυπαρξίας ενδιαφέροντος ερεθίσματος…

Τη Συρία την τίμησα τρεις φορές με τη… βαρύγδουπη παρουσία μου.

Η πρώτη φορά ήταν… ξώφαλτση και αστραπιαία, γνωρίζοντας μόνο το μεγαλύτερο λιμάνι της, τη Λαττάκεια, σε μια πολυεθνική κρουαζιέρα με «Το πλοίο της Ειρήνης», με… έρμα επιστημόνων, εκπαιδευτικών, δημοσιογράφων κλπ., όπου επισκεφτήκαμε και τη Χάιφα του Ισραήλ και την ονειρώδη Αλεξάνδρεια, την πόλη των πόλεων, μ.ά., υπό υπέρλαμπρες υποδοχές από κρατικές μπάντες, σημαιοστολισμό και υποδοχές επισήμων.

syria-kapote-kai-tora-01

Εξέδρα Σύριων επισήμων, κατά τη συμμετοχή μου σε εντυπωσιακή εορτή με φολκλορικά θεάματα, ιπποδρομίες κλπ., σε επαρχιακή πόλη της Συρίας τον Μάιο του 2000

Η Λατάκεια με γέμισε θλίψη: Ένα παραμελημένο λιμάνι, με σήμα κατατεθέν την ανυπέρβλητη βρωμιά, αναδυόμενη από σμήνη μυγών.
Δεν πτοήθηκα, υποκύψας στον πειρασμό να μην επηρεαστώ από την πανάθλια… βιτρίνα της Συρίας, αφού την επισκέφτηκα άλλες δύο φορές, την τελευταία τον Μάιο του 2000:

Η πρωτεύουσα Δαμασκός ήταν μια μουντή κι ανέμπνευστη πόλη, που τη διέγραψα πάραυτα απ’ το μυαλό μου.

Επισκέφτηκα σχολεία και πανεπιστημιακά ιδρύματα, όλα σε κατάσταση παρωχημένη, πολύ πίσω από την εποχή τους, με τους φοιτητές ευγενικούς, διψασμένους για…Δυτική επαφή, παρά τα κατάλοιπα της προβληματικής θρησκευτικής τους παιδείας και ένδοιας, που τους καταδυναστεύει, βάζοντας φρένο στην πρόοδο. Θα μου μείνει αξέχαστη η συνομιλία φοιτήτριας, με δική της πρωτοβουλία, η οποία -παρά τη θερμή μας συζήτηση- αρνήθηκε να μ’ αποχαιρετήσει δια χειραψίας, διότι το Ισλάμ απαγορεύει την επαφή του χεριού της με ανδρικό…

Πρέπει όμως να παραδεχτώ πως η επίσκεψή μου στο Πατριαρχείο Αντιοχείας (που έχει… μετακομίσει από την  Αντιόχεια στη Δαμασκό, από το 1343) με εντυπωσίασε βαθύτατα.

Όμως, στα βάθη της ευαίσθητης ταξιδιωτικής μου μνήμης σιγοκαίνε έκτοτε δυο κεράκια θαυμασμού και ταξιδιωτικής νοσταλγίας:
Το ιστορικό Χαλέπι (Aleppo) και ο μεγαλοπρεπής αρχαιολογικός χώρος της Παλμύρας, ανυπέρβλητα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς. (Βλ. παρακάτω ενημερωτικές παρατηρήσεις).

  • Δυο λόγια για το μεσαιωνικό ΧΑΛΕΠΙ (από το τρίτο εξερευνητικό μου ταξίδι στη Συρία, τον Μάιο του 2000, …προπολεμικά:

Μοιάζει με γιγάντιο χωριό, με στενά δρομάκια, με πετρόκτιστα σπίτια, με κεραμοσκεπές, με πολλά φαγάδικα, κουτούκια, καφενέδες, τσαγιάνες, ιδιαιτέρως ζωντανό, ανθρώπινο.

Η ρυμοτομία του και η λαϊκή αρχιτεκτονική του μου θύμισαν λίγο τη γενέτειρά μου, το Σουφλί Έβρου, βρίσκοντας πολλές ομοιότητες.
Εντύπωση μου έκανε το υπόγειο δαιδαλώδες σύστημα σηράγγων, με το οποίο επικοινωνούν σχεδόν όλα τα κτίσματα. Μετακινήθηκα υπογείως από ταβέρνα σε… λοκάντα, έκπληκτος για την ιδέα τους. Η εξήγηση ήταν ότι έτσι διέφευγαν από τον εχθρό στους ασταμάτητους κατακτητικούς πολέμους εις βάρος τους.

Κοινωνική και θρησκευτική ζωή:

Πρόκειται, κατά κύριο λόγο. για μουσουλμανική χώρα, κατά το 90% των κατοίκων της, με το 80% εξ αυτών φανατικούς Σουνίτες.

Αλλοίμονο στις μειονότητες, δηλ. το 9% των Ορθοδόξων και Αρμενίων κλπ., που η μουσουλμανική εθιμοτυπία τους θεωρεί παρίες και άπιστους και τους αντιμετωπίζει αντιστοίχως, αναγκάζοντάς τους να ζουν στον τρόμο και στο φόβο.

Σίγουρα θα έχετε πληροφορηθεί κατά καιρούς απαγωγές, ομηρίες, δολοφονίες υψηλόβαθμων ορθοδόξων κληρικών στη Συρία.

Πλήρης μεσαιωνικός σκοταδισμός, με τους μουεζίνηδες να σου χαλάνε τον ύπνο, με τους εκκωφαντικούς… αμανέδες τους από τα τζαμιά.

Με το συμπάθιο, αλλά θα τη χαρακτήριζα ως εξόχως βρώμικη και οπισθοδρομική χώρα τη Συρία.

Βέβαια ο κόσμος είναι φιλειρηνικός (όπως όλοι οι λαοί του κόσμου, μέχρι να… μεταλλαχθούν), τηρεί με ευλάβεια τα τυπικά προσχήματα αλληλοσεβασμού στις διαπροσωπικές του σχέσεις, δίνοντας έμφαση στην μετ’ ευλαβείας τήρηση των υποκριτικών κοινωνικών προσχημάτων, σε μια κατάσταση όχι αυθόρμητη, αλλά με τα ΜΗ και τα ΠΡΕΠΕΙ μιας μισαλλόδοξης θρησκείας, που τους καταδυναστεύει, τους χειραγωγεί και τους κουμαντάρει ανελέητα, υπό καθεστώς ψυχικο-πνευματικής ανελευθερίας, θύματα των αδιανόητων προκαταλήψεών τους.

Σχετικά με τη φωτογραφία μου με την εξέδρα των επισήμων, την  τράβηξα με τη θρυλική φοιτητική μου φωτογραφική μηχανή Voigtlaender, σε μια υπαίθρια γιορτή σε συριακή επαρχιακή πόλη, με φολκλορικούς χορούς, ιπποδρομίες, ακροβασίες και λοιπά εντυπωσιακά θεάματα και… τζιαμπαζλίκια, τον Μαίο του 2000, όπου προσεκλήθην τιμητικά στη γιορτή από φιλόξενους ντόπιους. Διακρίνεται η φωτογραφία του Άσαντ, μεταξύ διαφόρων «μαρτύρων».

Κρίμα να πέσει θύμα θρησκευτικο-πολεμικής παραφροσύνης μια χώρα που αγαπάει την ειρήνη…

Ενημερωτικές παρατηρήσεις:

Η Συρία είναι κράτος της Μέσης Ανατολής, με έκταση 185.180 τ.χλμ. με πληθυσμό 22.505.000 κατοίκους (πριν τον Εμφύλιο Πόλεμο).

Εθνοφυλετικές ομάδες: 89% Σύριοι Άραβες, 6% Κούρδοι, 2% Αρμένιοι, 3% διάφοροι άλλοι (κυρίως Τσερκέζοι και Τούρκοι).

Θρησκεία: 90% Μουσουλμάνοι (εκ των οποίων 80% Σουνίτες, 7% Αλαουίτες, 2% Δρούζοι, 1% Ισμαηλίτες), 9% Χριστιανοί (Ορθόδοξοι, Αρμένιοι), 1% διάφοροι άλλοι.

Γλώσσα:  Aραβική, κουρδική, αρμενική και οι γλώσσες των μειονοτήτων.

Πρόεδρος της Συρίας ήταν από το 1971 έως το 2000 ο Χαφέζ-αλ-Άσαντ. Μετά τον θάνατό του η προεδρία μεταπήδησε στον γιο του Μπασάρ-αλ-Άσαντ.

Πρωτεύουσα της χώρας είναι η Δαμασκός (1.711.000 κ). Άλλες πόλεις είναι: Χαλέπιο (2.301.570 κάτ.), Χάμα (325.000 κάτ.), Χομς (1.500.000 κάτ.), και η Λαττάκεια (ή Λαοδίκεια 650.558 κάτ.). Η Συρία εκτείνεται από τον ποταμό Ευφράτη μέχρι τα βόρεια όρια της Παλαιστίνης. Η έκταση της ήταν διαφορετική κατά εποχές.

Η Παλμύρα (Palmyra) είναι από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της υφηλίου, με πολλά υπέρλαμπρα επιζήσαντα Μνημεία Πολιτιστικής Κληρονομιάς (UNESCO), μέρος των οποίων ανατίναξε προ ετών το Μουσουλμανικό Κράτος (ISIS).

Η Λαττάκεια ή Λατάκια (Λατιν. Laodikea ad Mare, αρχ. ελλην. Λαοδίκεια ή Πάραλος) είναι σημαντικό λιμάνι με περ. 400.000 κατοίκους πριν τον πόλεμο. Είναι η πέμπτη μεγαλύτερη πόλη της Συρίας, μετά το Χαλέπι, τη Δαμασκό, τη Χομς και τη Χάμα.

Το Χαλέπι (Aleppo, αρχαία ελληνικά: Βέροια) έχει πληθυσμό περί τα 2.000.000 κατοίκους. Είναι η μεγαλύτερη σε πληθυσμό πόλη της Συρίας, ακόμα και από την πρωτεύουσα Δαμασκό, μια από τις μεγαλύτερες και ιστορικότερες πόλεις της Ανατολής. Το Χαλέπι είναι μια από τις παλαιότερες πόλεις του κόσμου, με ανθρώπινες εγκαταστάσεις από την 7η χιλιετία π.Χ. Την 3η χιλιετία π.Χ. αποτελούσε τμήμα του γειτονικού βασιλείου της Έμπλας και ονομαζόταν Αρμί, ενώ γύρω στο 3000 π.Χ. πήρε το όνομα Χαλπέ (για τους Έλληνες Χαλιβών, επειδή ήταν το μεγαλύτερο κέντρο παραγωγής χάλυβα στην περιοχή). Το Χαλέπι έχει χαρακτηριστεί από την UNESCO ως Μνημείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς, με τις βυζαντινές εκκλησίες του τα τεμένη και τα κάστρα του να έχουν πλέον ισοπεδωθεί. Το Χαλέπι είναι η πλέον πολύπαθη πόλη του Συριακού Εμφυλίου Πολέμου, που ξεκίνησε το 2011 ως σειρά διαδηλώσεων, μέρος της Αραβικής Άνοιξης, που μετά την βίαιη καταστολή τους εξελίχθηκαν σε ένοπλη εξέγερση. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ πάνω από 100.000 είναι οι νεκροί, μισοί από τους οποίους είναι πολίτες. Δεκάδες χιλιάδες είναι και οι πρόσφυγες εντός και εκτός της χώρας. Εξαιτίας του εμφυλίου πολέμου η πόλη Χομς σήμερα είναι σχεδόν ολοσχερώς κατεστραμμένη. Καταστράφηκαν μνημεία μοναδικής ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, που σήμερα είναι βομβαρδισμένα και δεν θυμίζουν σε κανένα σημείο την αίγλη και την ευημερία που είχε πριν από λίγα χρόνια η Συρία. Περίπου 290 χώροι ή μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς στη Συρία έχουν καταστραφεί από τον συνεχιζόμενο εμφύλιο πόλεμο (UNITAR).

Πατριαρχείο Αντιοχείας: Το αυτοκέφαλο ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο της Μεγάλης Θεουπόλεως Αντιοχείας, Συρίας, Αραβίας, Κιλικίας, Ιβηρίας τε και Μεσοποταμίας και πάσης Ανατολής, όπως είναι ο πλήρης τίτλος του, τρίτο στην τιμητική τάξη μετά από τις Εκκλησίες Κωνσταντινουπόλεως και Αλεξανδρείας και τέταρτο κατά το προ του Σχίσματος τυπικό, που περιελάμβανε και το Πατριαρχείο Ρώμης, είναι η μεγαλύτερη Ορθόδοξη και σήμερα αραβόφωνη χριστιανική εκκλησία στη Μέση Ανατολή. Μερικές φορές ονομάζεται αυτή η εκκλησία ως Ρουμ-Ορθόδοξη Εκκλησία (από τουρκ. millet-i Rûm, ελληνικά: Ρουμ μιλλέτ, «έθνος των Ρωμαίων». Έτσι ονομαζόταν το μιλλέτ των Ορθόδοξων Χριστιανών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας).
Από το 1343 η έδρα του Πατριαρχείου Αντιοχείας βρίσκεται στη Δαμασκό της Συρίας.

 

Κώστας Γλύστρας

Χαλάνδρι, 10 Ιανουαρίου 2020