Αν και η χρήση δηλητηρίων στην αναζήτηση πολιτικών στόχων έμοιαζε να έχει παρέλθει οριστικά, καταδικασμένη στη λήθη, ορισμένα πρόσφατα περιστατικά έρχονται να διαψεύσουν αυτή την εκτίμηση. Αφορμή έδωσαν οι υπόνοιες για απόπειρα δολοφονίας με άγνωστο δηλητήριο, του διεκδικητή της προεδρίας στην Ουκρανία Βίκτορ Γιούσενκο, κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του στην Αυστρία.

Λίγες μόνο ημέρες πριν από τη σχετική αποκάλυψη Αυστριακού ιατρού, στελέχη της Παλαιστινιακής ηγεσίας άφηναν να εννοηθεί ότι ο αείμνηστος «Ραΐς», ο Γιασέρ Αραφάτ, είχε πέσει θύμα δολοφονικής επίθεσης με δηλητήριο, από την πάντα επίφοβη και ευρηματική ισραηλινή Μοσάντ. Η χρήση δηλητηρίων όμως, έχει ίδια ηλικία με εκείνη του ανθρώπου, ενώ η δυσχέρεια στον εντοπισμό της ένοχης ουσίας, είναι αυτή που κατέστησε τη χρήση τους ιδανική, για συνωμότες, προδότες και κάθε είδους σφετεριστές. Από το σωκρατικό κώνειο, έως και τις προηγμένες νευροτοξίνες της CIA, το δηλητήριο παίζει τον δικό του ξεχωριστό και ανήθικο ρόλο στην ιστορία.

Μαρτυρικός θάνατος

Ο Ρωμαίος ιστορικός Λίβιος, καταγράφει το πρώτο κρούσμα μαζικής δηλητηρίασης στις αρχές του 4ου αιώνα π.Χ. Η κυριαρχία της δεισιδαιμονίας στη ρωμαϊκή κοινωνία της εποχής οδήγησε δεκάδες αθώα θύματα, ύποπτα για μαγεία και διακίνηση δηλητηρίων, σε μαρτυρικό θάνατο, σύμφωνα με περιγραφές των ιστορικών Νικάνδρου, Πλινίου του Πρεσβυτέρου και Γαληνού. Ο Μπογκοάζ, έμπιστος ευνούχος του αυτοκράτορα Αρταξέρξη του 3ου, δολοφονεί τον αφέντη του το 308 π.Χ. με κώνειο. Προνοητικός, ο Μιθριδάτης, βασιλέας του Πόντου από το 115 έως το 63 π.Χ. , επιλέγει να ενισχύσει τον οργανισμό του σε όλα τα γνωστά δηλητήρια, καταναλώνοντάς τα σε μικρές ποσότητες καθόλη τη διάρκεια της –μακράς- ζωής του.

Αντιμέτωποι με βέβαιο θάνατο στα χέρια των Ρωμαίων πολιορκητών τους, οι κάτοικοι της αρχαίας Καπούας αποφασίζουν να αυτοκτονήσουν ομαδικά το 211 π.Χ., ενώ το παράδειγμά τους ακολουθεί και η βασίλισσα Σοφονίσα της Νουμιδίας, μαζί με δεκάδες ακολούθους της, το 203 π.Χ. Την αυτοκτονία με δηλητήριο επιλέγει και το τραγικό ζευγάρι της Κλεοπάτρας και του Μάρκου Αντώνιου, το 30 π.Χ. Το θεοκρατικό Βυζάντιο δεν στερείται και αυτό κρουσμάτων δόλιων δηλητηριάσεων, καθώς οι αυτοκράτορες Δαλμάτιος, Θεοδόσιος, Κωνσταντίνος ο 3ος, Αλέξιος ο 2ος ο Κομνηνός και Ισαάκ Κομνηνός, δολοφονούνται με δηλητηριώδεις ουσίες. Ο Μεσαίωνας και η Αναγέννηση στην Ευρώπη προσφέρουν άφθονα παραδείγματα ύπουλων δολοφονιών με δηλητήρια, με τους Βοργίες της Φλωρεντίας να αναγάγουν τη δολοφονία των αντιπάλων τους με δηλητήρια, σε πραγματική εγκληματική τέχνη.

Οι υποψίες για Βοναπάρτη

Τα τελευταία χρόνια, η ιστορική έρευνα αμφισβήτησε ακόμη και τις συνθήκες θανάτου του εξόριστου Ναπολέοντα Βοναπάρτη, το 1821, στην Αγία Ελένη. Από μελέτες που δημοσιεύθηκαν το 2001 και βασίσθηκαν σε εξέταση τούφας από τα μαλλιά του Βοναπάρτη, προκύπτει ότι ο αυτοκράτορας δεν πέθανε από καρκίνο του στομάχου, αλλά από δηλητηρίαση με αρσενικό. Οι υποψίες έπεσαν πάνω στον Βρετανό διοικητή της Αγίας Ελένης, αλλά και στον μετέπειτα βασιλέα της Γαλλίας, Κάρολο τον 10ο  ο οποίος δεν ήθελε επουδενί την επανάληψη των 100 ημερών του Ναπολέοντα, μετά την απόδρασή του από τη νήσο Ελβα. Το αίτημα της ομάδος ερευνητών για εξέταση DNA της σορού του αυτοκράτορα δεν έχει γίνει  δεκτό από τη γαλλική κυβέρνηση.

Δηλητήριο χρησιμοποίησαν και οι συνωμότες, με επικεφαλής τον πρίγκιπα Γιουσούποφ, που οργάνωσαν τη δολοφονία του μισητού καλόγερου Ρασπούτιν, στην τσαρική Αγία Πετρούπολη το1916. Οι συνωμότες όμως, βρέθηκαν αντιμέτωποι με την μοναδική κράση του Ρασπούτιν, ο οποίος άντεξε τις μεγάλες δόσεις υπνωτικού και αρσενικού που τον πότισαν οι δολοφόνοι. Οι δράστες τον πυροβόλησαν τότε πολλές φορές στον θώρακα και στην πλάτη, προτού τον ρίξουν ακόμη ζωντανό στον ποταμό Νέβα.

Το δηλητήριο συνέχισε να ενδιαφέρει τους συνωμότες κάθε απόχρωσης. Τη δεκαετία του 1960 σχεδιάζεται η δολοφονία του Φιντέλ Κάστρο, με διοχέτευση ψυχοτρόπου αερίου σε  ραδιοφωνικό στούντιο, όπου επρόκειτο να μιλήσει. Ενα ακόμη πιο φιλόδοξο σχέδιο προέβλεπε την αντικατάσταση των αγαπημένων του πούρων με άλλα που θα ήταν εμποτισμένα με παραισθησιογόνο ουσία. Τα σχέδια για την εξόντωση του Κάστρο όμως, πήραν μακάβρια μορφή με την εμπλοκή του μαφιόζου Σαμ Τζιανκάνα, οποίος πρότεινε τη χρήση της, αποδεδειγμένα θανατηφόρου, ουσίας  αλαντοτοξίνης στα πούρα και στη στολή καταδύσεως του Κάστρο.

Το πλατινένιο σφαιρίδιο

Τον Σεπτέμβριο του 1978, η KGB αξιοποιεί μυστικό όπλο-ομπρέλα, το οποίο εξαπολύει μικροσκοπικό πλατινένιο σφαιρίδιο με ίχνη του φυτικού δηλητηρίου ρισίνη στη γάμπα του Βούλγαρου αντιφρονούντα Γκεόργκι Μαρκόφ. Ο Βούλγαρος δημοσιογράφος του BBC υποκύπτει λίγες ώρες αργότερα, χωρίς να αντιληφθεί τι του συνέβη.

Δύο μήνες αργότερα, ο κόσμος συγκλονίζεται από την ομαδική αυτοκτονία των οπαδών της αίρεσης του Αμερικανού ιεραποστόλου Τζίμι Τζόουνς στη Γουιάνα της Λατινικής Αμερικής. Εννιακόσιοι δεκατρείς οπαδοί του Τζόουνς, μεταξύ τους 276 παιδιά, πεθαίνουν αφού καταναλώνουν αναψυκτικά με κυάνιο. Τη δόξα του Τζόουνς εζήλωσε και ο Ιάπωνας Κάντζι Ισιχάρα, που διοχέτευσε τη δηλητηριώδη ουσία σαρίν στο μετρό του Τόκιο, προκαλώντας τον θάνατο δώδεκα ανθρώπων και τον τραυματισμό χιλιάδων.

 

Φ. Χατζόπουλος