Αντί για Έλατο, η Αγριελιά ως Ειρεσιώνη

Η Ειρεσιώνη ήταν κλάδος αγριελιάς στολισμένος με γιρλάντες από μαλλί λευκό και κόκκινο και τους πρώτους φθινοπωρινούς καρπούς (σύκα, καρύδια, αμύγδαλα, κάστανα, δημητριακά, κ.λπ.).

Αποτελούσε έκφραση ευχαριστίας για τη γονιμότητα του λήξαντος έτους και παράκληση να συνεχισθεί η γονιμότητα και η ευφορία κατά το επόμενο και ήταν αφιερωμένη στην Αθηνά, τον Απόλλωνα και τις Ωρες (Ευνομία, Δίκη, Ειρήνη).

Τα παιδιά περιέφεραν την Ειρεσιώνη στους δρόμους της πόλης των Αθηνών τραγουδώντας κάλαντα από σπίτι σε σπίτι, παίρνοντας το φιλοδώρημά τους από τον νοικοκύρη ή τη νοικοκυρά και όταν έφθαναν στο σπίτι τους κρεμούσαν την Ειρεσιώνη πάνω από την εξώπορτά τους, όπου έμενε εκεί μέχρι την ιδία ημέρα του νέου έτους, οπότε, αφού τοποθετούσαν τη νέα, κατέβαζαν την παλιά και την έκαιγαν.

Τα κάλαντα των παιδιών στην αρχαία Ελλάδα (σε ελεύθερη μετάφραση)

«Σ’ αυτό το σπίτι πού ‘ρθαμε του πλουσιονοικοκύρη
ας ανοιχτούν οι πόρτες του να μπει ο πλούτος μέσα,
να μπει άφθονη η χαρά κι η ποθητή ειρήνη
για να γεμίσουν τα σταμνιά, κι οι χωματένιες κύρβεις
και να φουσκώσει η σκάφη του ζυμάρι κριθαρένιο.
Και η γυναίκα του υγιού με σύνεση μεγάλη
ας έρθει μεσ’ στο σπίτι αυτό με δυνατά μουλάρια
για να υφάνει το πανί σ’ αντί κεχριμπαρένιο
και γύρω να φτεροκοπούν χρονιάρικα χελιδόνια
και ερυθρόχρωμα πουλιά αντάμα να πετούνε»,

Αλλά και τα σημερινά κάλαντα της Θράκης (σε σχεδόν ακριβή αντιγραφή)

«Στο σπίτι τούτο που ’ρθαμε του πλουσιονοικοκύρη,
ν’ ανοίξουνε οι πόρτες του να μπει ο πλούτος μέσα,
να μπει ο πλούτος κι η χαρά κι η ποθητή ειρήνη….».