Η αναγνώριση

Το πιο σημαντικό είναι να τα αναγνωρίζετε. Οχι γιατί κινδυνεύετε να δηλητηριαστείτε-τα περισσότερα άγρια χόρτα της πατρίδας μας είναι βρώσιμα, λίγα είναι αυτά που προκαλούν διαταραχές και ακόμη λιγότερα τα επικίνδυνα και δηλητηριώδη. Αν, όμως, μάθετε να τα αναγνωρίζετε, θα μπορείτε και να τα αξιοποιήσετε καλύτερα. Θα μάθετε, για παράδειγμα, ποια μέρη τους τρώγονται, αν είναι πιο εύγευστα μαγειρεμένα μόνα τους ή ανακατεμένα με άλλα, αν έχουν ιδιαίτερες φαρμακευτικές ιδιότητες για να τα προτιμήσετε ή να τα αποφύγετε.

Οι παλαιότεροι τα μάθαιναν αυτά εμπειρικά, χωρίς βιβλία, φωτογραφίες και εγχειρίδια, ενώ δεν είχε σημασία αν δεν ήξεραν ότι η πικραλίδα είναι το αγριοράδικο που λέγεται και ταραξάκο. Ηξεραν σε ποια σημεία θα τα βρουν, γνώριζαν τα χαρακτηριστικά τους, τη βοτανολογική και τη διατροφική τους αξία και πώς να τα μαγειρέψουν. Ενας τέτοιος άνθρωπος είναι πολύτιμος οδηγός για εμάς τους κατοίκους των πόλεων. Αν τον βρείτε ακολουθήστε τον και ζητήστε του να σας δείξει όσα δεν γράφουν τα βιβλία και οι οδηγοί.

Η συλλογή

Η εποχή, ακόμη και η ώρα της συλλογής ποικίλλουν, καθώς εξαρτώνται από τον κύκλο βλάστησης των φυτών. Για παράδειγμα, άλλα χόρτα μαζεύουμε τον χειμώνα (π.χ. αγριοαγκινάρες, βρούβες, ρόκα τσουκνίδες) και άλλα το καλοκαίρι (π.χ. αντράκλα, βλίτα, αγριοκάρδαμο). Η ώρα εξαρτάται από το μέρος του φυτού που θέλουμε να μαζέψουμε, διότι τα θρεπτικά στοιχεία παράγονται στα υπέργεια μέρη και κατόπιν φυλάσσονται στις ρίζες. Συνεπώς, τα άνθη και τους καρπούς είναι προτιμότερο να τα μαζεύουμε το πρωί, προτού μετακινηθούν οι θρεπτικές ουσίες τους προς τις ρίζες, τα φύλλα και τα βλαστάρια το απόγευμα, ενώ τις ρίζες και τα ριζώματα τα μαζεύουμε πιο εύκολα ύστερα από μια καλή φθινοπωρινή ή χειμωνιάτικη βροχή, οπότε το χώμα είναι πιο μαλακό και η εξαγωγή τους γίνεται πιο εύκολα με ένα σκαλιστηράκι.

Επίσης:

  • Για λόγους οικονομίας της φύσης, μη μαζεύετε χόρτα για να τα πετάξετε ύστερα, αν δεν είστε σίγουροι ότι τρώγονται. Μπορεί κάποια να είναι ακατάλληλα για τους ανθρώπους, αλλά αποτελούν τροφή για ζώα, έντομα και μύκητες, εμπλουτίζουν και το ίδιο το έδαφος όταν ολοκληρώνεται ο βιολογικός κύκλος τους και επιστρέφουν στο χώμα ως λίπασμα.
  • Προτιμήστε απόμερα σημεία και οπωσδήποτε μακριά από καλλιεργημένα χωράφια την εποχή που γίνονται οι ραντισμοί, ιδιαίτερα στις αρχές της άνοιξης. Τα περισσότερα άγρια χόρτα θεωρούνται ζιζάνια, γιατί δεν επιτρέπουν στα ήμερα χόρτα να αναπτυχθούν και οι καλλιεργητές προσπαθούν να τα εξολοθρεύσουν χρησιμοποιώντας επικίνδυνα τοξικά φάρμακα.
  • Αποφύγετε τα χόρτα που φυτρώνουν στις άκρες πολυσύχναστων δρόμων, κοντά σε στάσιμα νερά (όπου αναπτύσσονται αποικίες βακτηριδίων και διαφόρων επικίνδυνων για την υγεία μικροοργανισμών) ή σε μέρη όπου πηγαίνουν σκύλοι και κοπάδια. Ο φόβος του εχινόκοκκου εξακολουθεί να είναι υπαρκτός.
  • Μαζεύετε μόνο όσα θα χρειαστείτε για τις επόμενες 5-6 ημέρες το πολύ, γιατί ύστερα χάνουν τις πολύτιμες ουσίες τους και διαλέξτε όσα φαίνονται υγιή, δροσερά και πράσινα. Αποφύγετε όσα έχουν κιτρινισμένα φύλλα ή «καμένα» φύλλα, επειδή η βλάβη τους μπορεί να έχει προκληθεί από ζιζανιοκτόνα.
  • Μην ξεριζώνετε τα χόρτα. Οχι μόνο γιατί δεν τρώγονται όλες οι ρίζες, αλλά γιατί έτσι μπορεί να εξαφανιστούν σπάνια φυτά της ελληνικής χλωρίδας. Κόψτε με το μαχαίρι μόνο τα φύλλα και τα βλαστάρια τους και αφήστε τη ρίζα, ώστε να συνεχιστούν η επιβίωση και ο πολλαπλασιασμός τους. Πολλά φυτά αν κοπούν στο σωστό μέρος ύστερα από μερικές μέρες βγάζουν καινούργια φύλλα και βλαστάρια, που μπορείτε να τα μαζέψετε ξανά. Αν πάλι θέλετε και τις ρίζες, αφήστε μερικά φυτά στην περιοχή ανέπαφα για να τους δώσετε την ευκαιρία να πολλαπλασιαστούν.
  • Ωσπου να γυρίσετε στο σπίτι, μην τα αφήνετε σε μέρος όπου τα βλέπει ο ήλιος για να μη μαραθούν.

 

Άρης Νόμπελης